Хитайниң хияли америкини асия тәвәсидики деңизлардин қоғлап чиқиришму?

Америка билән хитай бир - биригә қариму ‏ - қарши һалда сериқ деңизда вә шәрқий деңизда елип бериватқан һәрбий мәшиқләр давамлишиватиду. Учур вастилири елан қилған бу һәқтики мәлуматлардин қариғанда, һазир хитай билән шимали корийидин ибарәт бир сәп вә америка билән җәнубий корийә, вейтнам, японийә қатарлиқ шәрқий җәнуби асиядики башқа дөләтләрдин ибарәт йәнә бир сәп оттурисидики риқабәт, қариму - қаршилиқ барғансери җидий түс алмақта.
Мухбиримиз вәли
2010-08-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
2009 - Йили 11 - март күни, америкиниң тенч окйан қисиминиң USS John C. Stennis  Намлиқ авиа маткиси корийиниң бусан портиға кирмәктә.
2009 - Йили 11 - март күни, америкиниң тенч окйан қисиминиң USS John C. Stennis Намлиқ авиа маткиси корийиниң бусан портиға кирмәктә.
AFP Photo

Баш оргини нюйорктики 'волт стрт журнили'да 17‏ - авғуст күни, америка хитайниң һәрбий күчини ашуруватқанлиқиға қарита агаһландуруш чиқарғанлиқи һәққидә тәһлил елан қилған иди. 18‏ - Авғуст күни хитай 'йәр шари вақит гезити'дә башмақалә елан қилип, америкиға қарита қаттиқ тәләппуз билән һуҗум қилди. Бүгүнму волт стрт журнили бу һәқтә йәнә бир тәһлил елан қилған иди, хитай шәхсийләрниң намида мақалә елан қилип, америкиға қаттиқ һуҗум қилди.

Америкини асияниң муқимлиқини сақлаватқан зор күч дәп келиватқан хитай һазир гепини өзгәртти

Америка билән хитай сериқ деңизда вә шәрқий деңизда елип бериватқан һәрбий мәшиқләр һәққидә 'валит стрт журнили' қатарлиқ учур вастилири йеқиндин буян елан қилиниватқан мақалиләрдә ейтилишичә, хитай буниңдин бурун америкиниң асиядики һәрбий орнини бу районниң муқимлиқини сақлаватқан бир зор күч дәп етирап қилип келивататти. Әмма һазир хитайниң позитсийиси тамамән өзгәрди.

Хитай хәлқара деңиз қануни вә район характерлик келишимләргә хилаплиқ һалда америка билән қаршилашмақта

Хитай, америкиниң шәрқий җәнуби асиядики башқа дөләтләр билән бирликтә сериқ деңизда вә шәрқий деңизда елип бериватқан һәрбий мәшқлиригә қарита ипадилигән ирадисидин қариғанда, һазир җәнубий деңизни өзиниң игилик һоқуқи тәвәсигә киргүзүвалған вә өз - өзигә бәргән бу 'һоқуқ' буйичә, шәрқи деңизни вә сериқ деңизни өзиниң 'дөләт мәнпәәтиниң ядроси' дәп җакарлимақта. Хитай рәһбәрлириму, язма баянатлири яки ағзаки җакарлирида, хәлқарада иҗра қилиниватқан деңиз қануни вә башқа район характерлик келишимләргә тамамән хилаплиқ қилип, америка билән очуқ қаршилишишқа башлиди.

Хитай бирәр баһанә тапсила, дәрһал тәйвәнгә һавадин һуҗум қозғашқа тәйяр

'Валит стрт журнили' қатарлиқ учур вастилири вә хитайниң учур вастилири йеқиндин буян елан қиливатқан мақалилиридин мәлум болушичә, хитай һазир америкиниң шәрқий деңизда елип барған паалийәтлириниң һәммисини 'америка хитайни муһасиригә еливатиду' дәп төһмәт қилип, америкиниң японийә, тәйвән, филиппин, һиндонезийиләрниң деңиз тәвәсигә әркин кирип - чиқишини чәкләшкә урунуватиду. Хитай бу мәқсәт үчүн, америкиниң авиаматкилирини чөктүрүш вә сүний һәмраһ учур сестимилирини пачақлаш үчүн һәрхил башқурулидиған бомбилирини орунлаштуруватиду. Америкидики 'ранд' ширкитиниң тәтқиқатиға қариғанда, хитай һазир бирәр баһанә тапалисила, дәрһал тәйвәнгә һавадин һуҗум қозғашқа тәйярлиниватиду.

Сериқ деңизға һәрқандақ дөләтниң әркин кирип - чиқиш һоқуқи бар

'Валит стрт журнили'да бүгүн елан қилинған мақалидә баян қилинишичә, гәрчә хәлқара деңиз қануни буйичә сериқ деңизға һәрқандақ дөләтниң әркин кирип - чиқиш һоқуқи болсиму, әмма хитай һазир сериқ деңизни пүтүнләй өзиниң деңизиға айландурувелиш үчүн, америкиниң вашингтон бәлгилик авиаматкисини киргүзмәсликкә урунуватиду. Хитайниң бу һәрикити хәлқара қанун вә келишимләргә тамамән хилап.

Америка билән шәрқий җәнуби асия дөләтлириниң хитайниң кеңәймичиликини тосаш ирадиси барғансери күчәймәктә

'Валит стрт журнили'да бүгүн елан қилинған мақалидә баян қилинишичә, америка хитайға нисбәтән ейтқанда һәрбий күч җәһәттә наһайити зор үстүнлүккә игә. Деңиз тәвәлики һәққидики хәлқара қанунлар һазир хәлқарада иҗра қилиниватқан үнүмлүк қанун. Шәрқий җәнуби асияда америкиниң тәйвән қануни вә америка - японийә иттипақи қатарлиқ келишмләрдә бәлгиләнгән қануни мәҗбурийити бар.

Һазир америка билән шәрқий җәнуби асия дөләтлириниң, хитайниң кеңәймичилик вә иғвагәрчилик һәрикитини тосаш ирадиси барғансери күчәймәктә.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт