Teywenlik proféssor lin jungbin: shi jinping Uyghur, tibet mesiliside bashqiche yol tutushi mumkin

Ixtiyariy muxbirimiz azad qasim
2013-02-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay kompartiyisi merkizi komitét siyasiy byurosining shi jinping bashchiliqidiki 7 kishilik da'imiy ezasi. 2012-Yili 15-noyabir, béyjing.
Xitay kompartiyisi merkizi komitét siyasiy byurosining shi jinping bashchiliqidiki 7 kishilik da'imiy ezasi. 2012-Yili 15-noyabir, béyjing.
AFP

Shi jinping hakimiyet béshida turghan kelgüsi on yil dawamida yüz bérishi mumkin bolghan özgirishler heqqide tehlil yürgüzgen lin jungbin ependi shi jinping hakimiyitining Uyghur, tibet mesilisini hel qilishta bashqiche yol tutushi mumkinlikini otturigha qoydi.

Merkizi xewer agéntliqining bildürüshiche, teywen dölet mudapi'e ministirliqining sabiq mu'awin ministiri, denjyang uniwérsitéti xelq'ara mesililer we istratégiye tetqiqat mehkimisining proféssori lin jungbin ependi teywende neshr qilinidighan "Ichki mesililer" zhurnilining ziyaritini qobul qilghanda, shi jinping hakimiyet béshida turghan mezgilde xitayda falun'gung muritlirini basturushni toxtitish, xu yawbangning namini eslige keltürüsh, maw zédungning jesitini yurtigha yötkiwétish, Uyghur, tibet qatarliq milletlerning özlirining milliy medeniyet en'enisige warisliq qilghan asasta tereqqiy qilishigha yol qoyush qatarliq özgirishlerning yüz béridighanliqini bildürdi.

‏-Xu yawbang xitay chong quruqluqidiki xelq ammisining hörmitige sazawer bolghan rehberlerning biri, eger xu yawbangning namini eslige keltürüsh ongushluq bolsa, arqidinla jaw ziyangning nami eslige keltürülidu hemde 1989-yildiki tyen'enmin oqughuchilar weqesi aqlinidu,‏ deydu lin jungbin ependi öz tehlilide.

Uning qarishiche, falun'gung muritlirini basturushni toxtitish mesilisi nahayiti zor derijide xitayning burunqi rehbiri jyang zémin'gha baghliq iken. Chünki falun'gung muritlirini basturush eyni waqittiki xitay rehbiri jyang zéminning buyruqi bilen 1999-yili 2-ayda bashlan'ghan bolup, on nechche yil dawamida nechche onminglighan falun'gung muritliri türmilerge tashlinip her xil qiyin-qistaqlar bilen öltürülgen hemde aman qalghanliri chet ellerge qéchip kétishke mejbur bolghan idi.

-Shi jinping hakimiyet béshida turghan mezgilde yüz bérishi mumkin bolghan özgirishlerning biri, maw zédunggha qayta baha bérish mesilisi,‏ -deydu lin jungbin ependi, ‏-chünki, eyni waqitta maw zédung, shu dewrde neshr qilin'ghan "Lyujiden" namliq roman sewebidin shi jinpingning atisi shi jungshünni barliq wezipiliridin qaldurup türmige tashlighan hemde uning a'ilisini jungnenxeydin qoghlap chiqarghan idi. Bu weqe shu chaghdiki gödek shi jinpingning qelbide éghir jarahet peyda qilghan. Anglashlargha qarighanda, bir nechche yil burunqi kompartiye siyasiy byurosining bir qétimliq da'imiy komitét yighinida shi jinping maw zédungning jesitini xatire sariyidin yurtigha yötkiwétish mesilisini otturigha qoyghan. Uning qarishiche, bu xatire sariyi maw zédungdin ibaret bir kishige emes, belki milyonlighan inqilabi qurbanlargha te'elluq bolushi lazim iken.

Lin jungbin ependi öz tehlilide xitaydiki milletler mesilisi heqqide toxtilip mundaq deydu:
-Shi jinping hakimiyet béshida turghan mezgilde hel qilishqa tégishlik muhim mesililerning biri Uyghur, tibet milletliri mesilisi. Xitay hakimiyitining milliy rayonlargha qarita yürgüzgen qattiq bisim astida kontrol qilish siyasiti ünüm bergini yoq. Bisim qanche kücheygenséri bu milletlerning qarshiliq heriketlirimu shunche ewj iliwatidu. Shunglashqa shi jinping bashqiche tedbir qollinip, bu milletlerning özlirining milliy medeniyet en'enisi asasida tereqqiy qilishigha yol qoyushi mumkin. Chünki, xitay hakimiyitige nisbeten éytqanda Uyghur, tibet qatarliq milliy rayonlar "Belgilik muddette partlaydighan bomba" bolup hésablinidu. Bu mesililer shi jinping hakimiyet béshida turghan mezgildimu hel qilinmay kétiwerse, Uyghur, tibet qatarliq milletlerning qarshiliq küreshliri tereqqiy qilip kelgüside xitay memlikitining parchilinip kétishige seweb bolghan asasliq amillarning biri bolup qélishi mumkin.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet