Norwégiyide nobél tinchliq mukapati tarqitish murasimi ötküzüldi

Bügün 10 ‏-dékabir norwégiye waqti chüsh sa'et 13 de sheherlik hökümetning murasim zalida nobél komitéti teripidin bu yilliq nobél tinchliq mukapati xitay démokratchisi lyu shaw bogha bérildi.
Ixtiyari muxbirimiz aygül
2010-12-10
Élxet
Pikir
Share
Print
2010 - Yil 10 ‏-dékabir, norwégiye waqti chüsh sa'et 13 de bu yilliq nobél tinchliq mukapati xitay démokratchisi lyu shaw bogha bérildi.
2010 - Yil 10 ‏-dékabir, norwégiye waqti chüsh sa'et 13 de bu yilliq nobél tinchliq mukapati xitay démokratchisi lyu shaw bogha bérildi.
RFA/Aygul

Bügünki tarqitish murasimigha norwégiyining padishahi we xanishi, bash ministiri we xanimi we her qaysi ministirliqlarning ministirliri, bir qisim partiyilerning bashliqliri we dunyaning her qaysi jayliridin kelgen dangliq siyasiyonlar, her qaysi döletlerning norwégiyide turushluq bash elchiliri shundaqla holliwot cholpanliri qatnashti. Bügünki murasimgha yene dunya Uyghur qurultiyining re'isi, Uyghur milliy herikitining yétekchisi rabiye qadir xanim we yardemchisi alim séyitof ependilermu alahide teklip bilen qatnashti.

Nobél tinchliq mukapatini tarqitish murasimi aldi bilen padishah we xanishning murasim zaligha qedem teshrip qilishi üchün padishahliq muzika etriti orundighan qisqa muzika bilen bashlandi. Arqidin dangliq naxshichi marita kwarwing sølberg nobél tinchliq mukapati sahibi lyu shawbo we murasimgha qatnashqan méhmanlarning sheripi üchün naxsha orundidi.

Nobél komitétining bashliqi thorbjørn jagland mukapat tarqitish murasimi üchün teyyarlan'ghan alahide nutqida aldi bilen mundaq dédi "aliyliri, xanish, ependiler we xanimlar norwégiye nobél komitéti 2010-yilliq nobél tinchliq mukapatini xitaydiki insan heqliri üchün tinchliq bilen küresh qilghuchi lyu shawbogha bérishni qarar qildi. Nobél komitéti ezeldinla insan heqliri bilen tinchliq zich baghlinishchanliqqa ige dep qaraydu. Alfred nobél'öz wesiyetnamiside insanlarning heq-hoquqlirining aldinqi sherti ademlerning zorawanliqtin xali bolghan qérindashlarche munasiwiti ikenlikini éytqan

Biz bügün nobél tinchliq mukapati sahibining neq meydanda bolalmighanliqi üchün méhmanlardin epu soraymiz. U hazir xitayning sherqiy shimalidiki türmide tenha olturmaqta. Téximu epsuslinarliqi shuki, uning ayali lyu shya yaki uning yéqin tughqanlirimu bu sorunda biz bilen birge bolalmidi, shuning üchün biz bügün médal we diplomni héchkimge tapshuralmaydighan bolduq. Bu pakit shuni chongqur chüshendürdiki, bu mukapat özining tégishlik jayini tapti. Biz lyu shawboni bu yilliq nobél tinchliq mukapati bilen tebrikleymiz.

Ilgirimu nobél tinchliq mukapati sahiblirining neq meydan'gha kélip mukapat tapshurup alalmaydighan hadisiliri nechche qétim körülgen idi. Emeliyette bundaq hadisiler bu mukapatning tarixi ehmiyiti we shan -sheripining zorluqini ipadilep béridu. Nobél komitéti ezeldinla insan heqliri, démokratiye we tinchliqning munasiwiti heqqide sözlep keldi. Insanlargha shuni eslitip ötüsh zörürki, dunyaning köp jaylirida ademler heq-hoquqliri üchün küresh qiliwatqan bolsimu, bulardin beziliri buning üchün xéyim-xeterge uchrawatidu. Shuning üchün lyu shyawbo bizning qollishimizgha erziydu. Shundaq éytalaymizki, xitay we uningdiki 1milyard 300milyon xelq öz teqdirini müriside kötürüp turmaqta. Eger bir dölette bazar igiliki tereqqiyati bilen puqralarning toluq heq-hoquqi oxshash yölinishte tereqqiy qilghan bolsa, u, bu dunya üchün intayin aktip bolghan qimmetke ige bolidu,eger undaq bolmaydiken, iqtisadi we ijtima'iy ziddiyetler u döletke selbiy aqiwetlerni élip kélidu.

U lyu shyawboning sözini neqil keltürüp mundaq dédi: kommunistik partiye hakim mutleq partiye bolghachqa, dölet ichide milletler we ularning medeniyitige tenglik belgisi qoymaydu. Xitayda özgirish bolushigha bek uzun waqit ketsimu, choqum siyasiy islahat élip bérilishi kérek. Xitayda köp qétimliq inqilab özgertishi élip bérildi.

Lékin, hemmisi qalaymiqanchiliq bilen netijilendi. Bir jem'iyette nishan köp xillishishqa qarap ghayet zor derijide özgergen bolsa, hökümet omumi jem'iyetni uzun mezgil kontrol qilip turalmaydu. Hakimiyet qanchilik küchlük bolushidin qet'iynezer, her bir shexs öz hayati üchün qolidin kelginini qilishi kérek. Chünki, shereplik hayatning qimmiti bolidu.

Mukapat tarqitilishtin ilgiri amérika prézidénti barak obama "lyu shyawbo bu mukapatni élishqa méningdinmu bek erziydu, xitay hökümiti uni mumkin qeder tiz qoyup bérishi kérek dep éytqan.

Murasimgha qatniship chiqqan dunya Uyghur qurultiyining re'isi rabiye qadir xanim ziyaritimizni qobul qilip özining tesiratliri heqqide toxtaldi.

Toluq bet