Qazaqistanning til siyasiti we Uyghurlarning roli heqqide

Yerlik axbarat wasitiliride qazaqistan jumhuriyiti prézidéntining tapshuruqi boyiche teyyarlan'ghan til siyasiti boyiche dölet programmisi heqqide munaziriler dawam qilmaqta.
Muxbirimiz oyghan
2010-08-26
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéwning aldinqi qétimliq saylamda qayta prézidént bolup saylanghandin kéyinki melum paaliyettiki körünüshi.
Süret, qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéwning aldinqi qétimliq saylamda qayta prézidént bolup saylanghandin kéyinki melum paaliyettiki körünüshi.
AFP Photo

Xewerlerge qarighanda, qazaqistan hökümitide dölet tiligha béghishlan'ghan yighin ötken bolup, uning qatnashquchiliri qazaqistandiki tillar boyiche pa'aliyet élip bérish we ularni buningdin kéyinmu rawajlandurush boyiche tüzülgen yéngi dölet programmisining layihisini muhakime qilghan. Mezkur yighin'gha hökümet, hökümettin sirt teshkilatlar, milliy - medeniy birleshmiler, bilim mehkimiliri we ammiwiy axbarat wasitilirining wekilliri, shundaqla alimlar, tilchilar we bashqilar qatnashqan.
 
Qazaqistan medeniyet ministiri muxtar qulmuhemmet 2011 - 2020 - yillar mabeynide qazaq, rus we in'gliz tillirigha munasiwetlik dölet siyasitining pilanini ilgiri sürgen. Yighin qatnashquchiliri teripidin bir éghizdin qobul qilin'ghan bu layihide dölet tili bolghan qazaq tilining jem'iyettiki rolini téximu kücheytishning, uni yenimu béyitishning, bu jeryanda bashqa tillarningmu rawajlinishigha nezer aghdurushning yolyoruqliri otturigha qoyulghan.

Uchurlardin melum bolushiche, mezkur yighindin bir az waqit ilgiri, hökümet bashliqi kerim mesimof on yildin kéyin her bir qazaqistan puqrasining dölet tilida erkin sözlesh iqtidarigha ige bolushi lazimliqini ilgiri sürgen idi. Uning qarishiche, bu programmida her yilda, hetta on yildin kéyinki waqittimu bu yönilishte qilinidighan ishlarning pilanliri mölcherlen'gen. Bash ministirning periziche, 2020 - yiligha qeder dölet tilini igiligen qazaqstanliqlar 95 pirsentni, rus tilini igiligenler 90 pirsentni, in'gliz tilini igiligenler bolsa 20 pirsentni teshkil qilidiken.

Medeniyet ministiri dölet tilini rawajlandurushta bilim dergahlirining atquridighan rolinimu alahide tekitligen idi. Balilar baghchisidin tartip aliy oqush orunlirighiche bolghan barliq mekteplerde, qazaq, rus we bashqimu milliy mekteplerde qazaq tilini oqutushning yéngi yollirini belgilesh ilgiri sürülgen. "Qazaxbarat" agéntliqining xewerlirige qarighanda, hazirqi waqitta qazaqistanda 7576 mektep bolup, ularning 3811 i taza qazaq mektepliri iken. Ularda bir yérim milyondin oshuq bala oqup, ularning sani kündin - kün'ge ösmekte. Qazaq tilini igilimekchi bolghan bashqa milletler wekilliri sanining ösüwatqanlighimu ilgiri sürülmekte. Uningdiki melumatlar boyiche 1999 - yili qazaq tilida erkin sözleydighanlarning 80 pirsentini Uyghurlar, özbékler, türkler teshkil qilghan. Bügünki künde on milyon'gha yéqin qazaqistanliq dölet tilida erkin sözliyeleydiken.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan tilshunas alim baratof shéripaxun ependi mezkur til programmisini emelge ashurushta hel qilishqa tégishlik qandaq mesililerning barliqi hemde qazaqistanliq Uyghurlarning uningdiki roli heqqide öz qarashlirini otturigha qoydi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
 
Toluq bet