Мутәхәссисләр: хитайда су кәмчиллики барғансери еғирлашмақта

Йеқинда америка дөләт мәҗлисидә хитайдики су қислиқи мәсилиси һәққидә ечилған доклат бериш йиғинида, мутәхәссисләр хитайдики су йетишмәслик әһвалиниң күнсайин еғирлишиватқанлиқини билдүрди.
Мухбиримиз ирадә
2012-01-30
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитайниң ишләпчиқириш қурулуш биңтуәни хотән дәрйасиниң төвәнки еқимиға җайлашқан алар шәһири су апитигә учриған болуп, сүрәттә, алар шәһириниң мәлум әтритиниң су астида қалған көрүнүши.
Хитайниң ишләпчиқириш қурулуш биңтуәни хотән дәрйасиниң төвәнки еқимиға җайлашқан алар шәһири су апитигә учриған болуп, сүрәттә, алар шәһириниң мәлум әтритиниң су астида қалған көрүнүши.
http://china.huanqiu.com Дин елинди.

Мутәхәссисләрниң көрситишичә, нөвәттә хитайда йеза игиликигә ишлитилидиған су көпләп көмүр ишләпчиқиришқа сәрп қилиниватқан болуп, хитай өлкилиридин уйғур ели вә ички моңғулға су йөткәшниң мәқситиму йәнила бу районлардин көмүр ишләпчиқиришни мәқсәт қилидикән.

Өткән пәйшәнбә күни америка дөләт мәҗлисидә өткүзүлгән доклат бериш йиғинида мутәхәссисләр хитайдики күнсайин еғирлишиватқан су қислиқи һәққидә доклат бәрди. Йиғинда доклат бәргән кишиләрниң бири хитайниң муһит әһвали мутәхәссиси елизабет економий болуп, у доклатида хитайдики су қислиқи вә униң ақивәтлири һәққидә тохталған. Униң билдүрүшичә, һазир хитайдики 40 тин артуқ оттура вә чоң шәһәр дуня банкиси тәрипидин « су қис» шәһәрләр тизимликигә елинған болуп, хитайдики 400 гә йеқин шәһәр-базар асасән дегүдәк йәр асти су мәнбәлиригила тайинип қалған. Чоң шәһәрләрдики өй-җайларниң 65 пирсәнти, санаәтниң 50 пирсәнти, йеза игиликигә кетидиған суниң 33 пирсәнти йәр асти су мәнбәлири арқилиқ тәминлинидиған болуп, һазир хитайниң шималий қисми вә ғәрбий районларниң бир қисим җайлирида йәр асти су мәнбәлири шиддәт билән азаймақта икән.

Йәр асти су мәнбәлириниң кемийиши нәтиҗидә, йәр чөкүшни кәлтүрүп чиқирип, ташйол йерилиш, йәр асти пойиз йоллириниң гүмүрүлүши вә пүткүл бир шәһәр-база хәлқини көчүрүшкә охшаш ақивәтләрни туғдуридиған болуп, муһит мутәхәссиси илизабет економий суниң кемийип беришиниң тәбиий һалда хитайдики ашлиқ ишләпчиқиришиниң азийип кетишигә йол ачидиғанлиқини әскәртти.

-Һазир хитай йеза игилик мәһсулатлириниң 60 пирсәнтини сирттин импорт қилиду. Дунядики пурчақ мәһсулатлириниң йеримидин көпи хитайға импорт қилинмақта. 1998-2008-Йиллири арисида хитай импорт қиливатқан гүрүчкә охшаш ашлиқ мәһсулатлириниң миқдари 30 пирсәнт өрлиди.

Америка дөләт мәҗлисидә хитайдики су қислиқи һәққидә өткүзүлгән доклат бериш йиғинида америкидики «хитай муһит мунбири» ниң директори җеннифер турнер ханимму сөз қилғучиларниң арисида иди. Униң билдүрүшичә, хитайдики су мәнбәлири көпинчә һалларда көмүр ишләпчиқиришиға сәрп қилиниватқан болуп, бу, йеза игиликигә аҗритилған суниң кемийип кетишидики асаслиқ сәвәб икән.

Турнирниң ейтишичә, хитайдики омумий су миқдариниң 20 пирсәнти көмүр ишләпчиқиришиға ишлитилгәнликтин, хитайниң ниңшя қатарлиқ җайлиридики деһқанларниң өткән 5 йилда териқчилиққа ишлитидиған сүйи 30 пирсәнт кәмләп кәткән. Турнерниң әскәртишичә, хитайниң уйғур ели вә ички моңғулға су тошуш мәқсәт қилинған ғәрбий-шимал су қурулушиму әмәлийәттә бу районларда көмүр ишләпчиқиришни мәқсәт қилған икән.

Пәйшәнбә күни ечилған мәзкур йиғинда мутәхәссисләр хитайдики көмүр ишләпчиқиришниң бәдилиниң еғирлиқини, буниң хитайдики су мәнбәлири, муһит вә инсанларниң саламәтликигә еғир зиян йәткүзидиғанлиқини агаһландуруп, хитай һөкүмитиниң бу җәһәттә җиддий тәдбирләрни елиши керәкликини билдүрди.

Йиғинда йәнә, хитай билән қазақистан арисида бир мәзгил соғуқчилиқ салған ертиш дәряси мәсилисиму тилға елинған. Униңда көрситилишичә, хитай қазақистандинму еқип өтидиған ертиш дәрясиниң сүйини қазақистанни ойлапму қоймай қалаймиқан ишләткән болсиму, әмма кейин мәсилиниң хәлқарада тилға елинишқа башлиниши вә башқа сәвәбләрниң тәсири билән хитай ертиш дәрясиниң сүйини пиланлиқ ишлитиштә бир қисим тәдбирләрни елишқа мәҗбур болған. Илизабит економий ханим буниң асаслиқ сәвәблирини мундақ үч нуқтиға йиғинчақлиған.

Буларниң биринчиси, қазақ мәтбуатлирида хитайниң ертиш дәря сүйини қалаймиқан ишлитишигә қарши авазларниң йүксилиши болуп, хитай қазақистандин көпләп нефит импорт қиливатқан дөләт болғачқа, өзиниң образини яман қиливелишни халимайду. Иккинчиси болса, қазақистан бу мәсилини хәлқаралаштуруп, мәсилини шаңхәй һәмкарлиқида оттуриға қойған болуп, бу тәшкилатта хитайниң су ишлитишигә диққәт қилип келиватқан русийигә охшаш башқа дөләтләрму бар. Үчинчиси болса, хитай өз ичидики уйғурлардин әнсиригәнликтин, қазақистанға охшаш оттура асия дөләтлири билән яхши мунасивәт орнитишқа әһмийәт бериду. Илзабет економий ханимниң билдүрүшичә, мана бу юқиридики үч хил амил хитайни ертиш дәрясиниң сүйини ишлитиш мәсилисидә қазақистан билән яманлишип қалмаслиққа мәҗбур қилған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт