Lagérdin chiqqan Uyghurlarni kütüwatqan qarangghu kelgüsi diqqet qozghimaqta

Muxbirimiz eziz
2019-11-06
Élxet
Pikir
Share
Print

Lagérlar mesilisi heqqidiki xewerler barghanséri köp kishilerge melum boluwatqanda bir qisim "Teleylik" lerning xitayche til ötkili we "Shi jinping idiyesini öginish" imtihanliridin ötüp, a'ilisige qaytiwatqanliqi melum bolushqa bashlidi. Emma bu xil insanlarning teqdiri hemde kelgüsining qandaq bolushi bir qatar yéngi so'allarni otturigha tashlimaqta.

Tonulghan tor yazghuchisi rus in'gram "Diplomat" zhurnilida élan qilghan bu heqtiki mexsus maqaliside lagérdin chiqqan we chiqmighan Uyghurlarning qabahetlik kelgüsi heqqide mulahize yürgüzidu. Uning sabiq Uyghur dostliridin biri lagérdin chiqqandin kéyinki süritini özining ündidar bétide élan qilghan. Aptor uning külümsirep turghan haliti rohiy jehettin yenjilip ketken hemde qériliq yetken qiyapitini yoshurup qalalmighanliqini bayqighan. Arqidin uning dosti anisi bilen chüshken süretni chiqarghan. Sawatsiz, shundaqla béshidiki romalni héchqachan élip baqmighan bu Uyghur momay emdilikte qirqim chach qoyghan, yalangwash hemde qisqa yopka kiygen halda uning köz aldida namayan bolghan. Yette yilliq qamaqqa höküm qilin'ghan yene bir Uyghur dosti özining muddettin baldur qoyup bérilgenlikini xushalliq bilen izhar qilghan. Emma sürettin uning az dégendimu 20 kilogram oruqlap ketkenliki mana men depla chiqip turghan.

Aptorni ilgiri ündidar hésabidin yuyuwetken kona dostliri hazir uni qaytidin qoshuwalghan hemde "Ni xaw" dégen shekilde salam yollighan. Emma ularning héchqaysisi "Essalamu'eleykum eleykum" yaki "Salam" dégendek sözlerni ishletmigen. Yene kélip bu kishiler "Wetenperwerlik" idiyesi bilen sughurulghan qisqa filimlarni, naxshilarni, kompartiyening sho'arlirini ündidar betlirige "Tökme" qilip chiqiridighan bolghan. Aptor bu ehwalgha qarap "Shi jinping dewri heqiqeten yéngiche qiyapette yétip kelmekte" dep körsitidu.

Maqalida éytilishiche, hazir yéngiwashtin qiziq nuqtigha ayliniwatqan ündidar eyni waqitta minglighan Uyghurning lagérgha bérishigha biwasite seweb bolghan. Uyghurlargha keng kölemde pasport tarqitilghan 2015-yili Uyghurlar se'udi erebistan'gha we misirgha din oqushqa köplep mangghan. Bu Uyghurlarning hemmisila a'ilisidikiler bilen alaqilishishke qulay bolushi üchün téléfonliridiki ündidar hésabini bille élip mangghan. Bu bolsa emeliyette xitay hökümitining ularni toluq közitip turushidiki muhim wasite bolghan. Chünki ündidar arqiliq yollan'ghan barliq paranglar, süretler yaki bashqa melumatlar udulluq "Süzgüch" tin ötüp mangghan.

Aptor mushu ehwallarni omumlashturup "Hélihem üch milyon kishi ashu lagérlarda yétiwatidu. Lagérdin chiqqanlarning hali bu bolsa ashu chiqmighan kishilerni qandaq kelgüsi kütüwatidu?" dep so'al qoyidu.

Toluq bet