Norwégiye padishahi xitay ziyaritide Uyghur mesilisini tilgha alidighanliqini bildürgen

Muxbirimiz erkin
2018-10-15
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayni ziyaret qiliwatqan norwégiye padishahi harald 6-özining xitay re'isi shi jinping bilen körüshkende Uyghurning kishilik hoquq weziyiti heqqidiki endishilirini otturigha qoyidighanliqini bildürgen.

Padishah harald we xanish sonyaning xitay ziyariti ötken heptining axirlirida bashlan'ghan. Ular ziyaritini xitayning gherbidiki dunxu'angdin bashlighan idi. Norwégiye axbarat agéntliqining xewer qilishiche, padishah harald 6-yuqiriqi sözni dunxu'angda muxbirlarni kütüwalghanda qilghan.

U, muxbirlarning xitay emeldarlirining Uyghurlargha tutqan mu'amilisige qarita qandaq héssiyatta boluwatqanliqi heqqidiki so'aligha: "Biz gherblikler kishilik hoquqqa alahide köngül bölimiz. Bizning bu mesilide xitay bilen di'alogimiz bar. Elwette men bu pursettin paydilinip bu mesilini otturigha qoyimen" dégen.

Padishah harald bu sepiride xitaygha norwégiye tashqi ishlar ministiri in erikson soréydé, soda ministiri torbyon ro'é isaksénni öz ichige alghan bir soda ömiki bilen kelgen. Norwégiye axbarat agéntliqining bildürüshiche, ular bu sepiride xitay bilen 40 tek soda kélishimi imzalaydiken.

Tashqi ishlar ministiri soréydé ilgiri kishilik hoquq özlirining xitay ziyaritining küntertipidiki muhim témilarning biri ikenlikini bildürgen. U, norwégiye axbarat agéntliqigha qilghan sözide xitay bilen bolidighan söhbiti heqqide: "Di'alog we hemkarliqimiz hawa kilimati, izchil tereqqiyat, xelq'ara soda we yersharilishish, tinchliq, yarishish we kishilik hoquqqa oxshash halqiliq mesililerge chétilidu" dégen. U yene "Shinjang weziyitini öz ichige alghan kishilik hoquq mesililirining inchikilik bilen muzakire qilinidighanliqi" ni bildürgen idi.

Padishah harald ‏-6 ning dunxu'angda qilghan sözi kishilik hoquq teshkilatlirini ümidlendürgen. Xelq'ara kechürüm teshkilati norwégiye shöbisining bashliqi jon pétér égénes, padishah harald ‏-6 ning sözige baha bérip: "Méningche bu kishini xushal qilidu. Padishah bu mesilige jawab bérip, aktip pozitsiye ipadilidi" dégen. Lékin, kishilik hoquq teshkilatlirining ilgiri sürüshiche, xelq'ara jem'iyetning xitayni yighiwélish lagérliridiki bir milyondek Uyghurni qoyup bérip, bu lagérlarni taqashqa mejburlashta bezi keskin tedbirlerni élishi kérek iken.

Toluq bet