Sabiq saqchilarning bayanliridiki Uyghurlar duch kéliwatqan zulumlar

Muxbirimiz eziz
2020-05-13
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümitining yillardin buyan Uyghur diyaridiki "Saqchi döliti" méxanizmi arqiliq Uyghurlarni basturup kéliwatqanliqi heqqide köpligen uchurlar melum bolghan bolsimu, shu sistémining ichki qismidin élin'ghan uchurlar yoqning ornida idi. "Zimistan" zhurnili yéqinda bir mezgil Uyghur diyarida muntizim saqchi bolup ishligen birnechche xitay saqchining aghzidin bu heqtiki bezi tepsilatlarni igiligen.

Chang shin imzasidiki bu maqalida éytilishiche, bu xitay saqchiliri tashqi dunyagha melum bolghan "Xelqqe qulayliq saqchi ponkiti" heqqidiki uchurlarni toluq delilligen. Shundaqla belgilime boyiche saqchilarning weqe chiqqan jaygha bir minut ichide yighilip bolushi lazimliqini, undaq qilalmighanlargha qattiq jaza bérilidighanliqini bildürgen.

Bu saqchilardin birining éytishiche, ürümchi shehirining özidila 100 mingdin artuq saqchi bolup, pütkül Uyghur diyarida jama'et xewpsizliki sahesige toxtimastin saqchi qobul qilish dawam qilmaqta iken. 90 Pirsenttin artuq Uyghur buningdiki "Siyasiy ötkel" din ötelmigechke saqchilar qoshunining mutleq köp qisim ezaliri xitay ölkiliridin kelgenlerni asas qilidiken. U bu heqte söz qilip: "Biz herqandaq Uyghurni herqandaq waqitta toxtitip tekshüreleymiz. Bir qétim bir Uyghurni bir künning ichide 34 qétim tekshürgenmiz," dégen. Bu jeryanda téléfonidin "Sezgür" uchurlar bayqalghan Uyghurlarni ular tézdin "Terbiyelesh lagéri" gha yollap béridiken.

Saqchilarning yene biri lagérlar heqqide toxtilip, lagérlarning köpinchisining tolimu xilwet jaylargha sélin'ghanliqini, yerlik bolmighan kishilerning uni izdepmu tapalmaydighanliqini, chünki lagérlargha burulidighan yol éghizlirini saqchilarning baqidighanliqini, uqushmastin bu yolgha kirip qalghan mashinilarning tézdin qaytishqa buyrulidighanliqini éytip bergen. Shuningdek "Xizmetke mangghan saqchilarmu bu lagérlargha üch tekshürüsh nuqtisidin ötüp kireleydu. Tekshürüshte ayaqlarghiche salimiz," dégen. Shuningdek bundaq qattiq tekshürüsh mewjut bolghan lagérlardin héchqandaq mehbusning qéchip kétish imkaniyitige ige emeslikini ishare qilghan.

Yene bir xitay saqchi 2018-yilidin buyan lagérda ishligen bolup, tutqunlarning maw zédong idiyesi we shi jinpingning siyasiy idiyelirini öginidighanliqini, lagérdin chiqqanda ularning pütünley bashqiche insanlargha aylinip qalidighanliqini, ularning héchnersini perq ételmeydighan gomush insanlar bolushigha qarimay ularning uruq-tughqanliriningmu ulargha chétilip qélishtin qorqup özlirini élip qachidighanliqini sözlep bergen.

Toluq bet