Шаңхәйлик оқутқучиниң маралбешидики уйғур балилирини хитай мәдәнийити билән тәрбийәләватқанлиқи һәққидики қисқа филим наразилиқ қозғиди

Мухбиримиз ирадә
2019-11-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Йеқинда хитайниң «PengPai» хәвәрлири намлиқ бир хәвәр тори ютуб қанилида шаңхәйлик бир оқутқучиниң уйғур балилирини хитайчә кийиндүрүп, уларға хитайниң қәдимий чай мәдәнийитини тонуштуруватқанлиқи һәққидә ишләнгән бир қисқа филим тарқатти. Мәзкур филим тивиттир қатарлиқ иҗтимаий таратқуларда тарқитилғандин кейин күчлүк наразилиқ инкаслири қозғалди.

Видийода шаңхәйдин «шинҗаңниң тәрәққият ишлириға ярдәм бериш» дегән нам билән келип, маралбеши наһийәсидики мәлум бир мәктәптә оқутқучилиқ қиливатқан бир хитай оқутқучиниң уйғур балилирини хитайчә йосунда кийиндүрүп, уларға хитайчә пурақта безәлгән синипта хитайниң чай мәдәнийити арқилиқ хитай мәдәнийити өгитиватқанлиқи көрситилгән. 

Филимдә 10 яшлар әтрапидики уйғур балилириниң хитайчә кийиндүрүлүп, оқутқучисидин йешил чайниң тарихи, униң қандақ дәмлинидиғанлиқи, тәминиң қандақ болидиғанлиқи һәққидә дәрс еливатқанлиқи көрситилгән. Филимдә кичик бир уйғур қизи зиярәт қилинған болуп, бу қиз мухбирниң «силәр немә үчүн бу дәрсни өгиниватисиләр» дәп сориған соалиға хитайчә наһайити қейинилип туруп: «чүнки биз бу дәрстә шундақ чирайлиқ әнәниви хитайчә кийимләрни кийимиз, йешил чай ичимиз. Йешил чай дәсләптә ичкәндә бәк қиртақ билинидикән әмма кейин көнүп қалидикән» дәп җавап бериду. 

Мәзкур видийо тивиттирда күчлүк наразилиқ инкаси қозғиди. Тивиттир қолланғучилири бирдәк, буни уйғурларға очуқ-ашкарә һалда мәдәнийәт қирғинчилиқи йүргүзүлүватқанлиқиниң испати, дәп баһалиди. Бәзи инкасларда йәнә, уйғур балилири өз мәдәнийитигә аит кийимләрни кийиштин, өз мәдәнийитини өгиништин чәклиниватқан бир шараитта, уларниң ят мәдәнийәтниң кийимини кийишкә мәҗбурлинишиниң толиму йиргинишлик, дәп баһаланған. Йәнә бир инкаста «бу етник қирғинчилиқниң бир түри» дийилгән. 

Хитай һөкүмити уйғур елидә лагерларни йолға қоюп, милйонларчә кишини қамиғандин кейин уларниң қаранчуқисз қалған балилири йүзлиниватқан ақивәт уйғурларниң вәзийитигә диққәт қиливатқан барлиқ кишиләрниң әндишини қозғимақта. Илгири мушу һәқтә тәкшүрүш әп бериш үчүн хотәнгә барған мустәқил мухбир есабелла йоң өзиниң тәкшүрүшлири нәтиҗиисдә «хитай һөкүмити лагер вә қаранчуқсиз балилар йиғивелинидиған йетимханилар арқилиқ шинҗаңда зор көләмлик ‹өзгәртип ясаш қурулуши' йүргүзиветипту. Хитайниң мәқсити ениқ, у болсиму йеңи бир әвлад уйғурларниң уйғур болуп йетишмәсликидур. Уларни таки бирдин-бир кимлики хитай болуп чиққучә өз йилтизидин, мәдәнийитидин вә һәтта аилисидин қомуруп ташлаштин ибарәт. . .» Дегәнләрни баян қилған иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт