Uyghur aptonom rayonida yéqinqi ikki yilda 230 ming adem qamaqqa höküm qilin'ghan

Muxbirimiz erkin
2019-09-02
Élxet
Pikir
Share
Print

Uyghur aptonom rayonida 2017 we 2018‏-yilliri qamaq jazasigha höküm qilin'ghanlar shiddet bilen köpeygen. "Nyu-york waqti géziti "31‏-Awghust élan qilghan xewiride Uyghur rayonidiki edliye tarmaqlirining 2017 we 2018‏-yillirida 230 ming ademge qamaq jazasi we bashqa jazalarni bérip, xitayning memliket miqyasi we Uyghur aptonom rayoni tarixida yéngi rékort yaratqanliqini bildürgen.

Xewerde qeyt qilinishiche, "Nyu-york waqti géziti" xitayning hazirgha qeder élan qilinmighan resmiy edliye sanliq melumatlirigha érishken bolup, ular bu sanliq melumatlarni analiz qilish arqiliq bu mezgil ichide Uyghur rayonida qolgha élish, sotlash we qamaqqa höküm qilishning shiddetlik artqanliqini bayqighan.

Kishilik hoquqni qoghdighuchilar xitay hökümitining 2017‏-yili 2‏-ayda bashlan'ghan keng kölemlik tutqun qilish herikitide 2 milyondek Uyghur, qazaq we bashqa musulmanlarning tutqun qilinip, lagérlargha qamalghanliqi, yüz minglighan kishining qanuniy resmiyetsiz qamaq jazalirigha höküm qilin'ghanliqini ilgiri sürüp kelgen idi.

"Nyu-york waqti géziti" ning qeyt qilishiche, Uyghur rayonida 2017‏-yilining özide 87 ming kishige qamaq jazasi bérilgen bolup, 5 yil yaki uningdin artuq qamaq jazasigha höküm qilin'ghanlar aldinqi yilqidin 10 hesse artqan. Shu yili "Dölet bixeterlikige tehdit sélish "Qa munasiwetlik délolar 60 ming 510 ke, "Ijtima'iy tertipni qalaymiqan qilish" qa munasiwetlik délolar50 minggha yetken.

Halbuki, firansiye agéntliqining xewiride qeyt qilinishiche, rayonda 2007‏-yili "Dölet bixeterliki" ge alaqidar délolar 1710, "Ijtima'iy tertipni qalaymiqan qilish" qa alaqidar délolar 1764 iken.

Amérika jorji washin'gton uniwérsitéti qanun institutining proféssori donald klark "Nyu-york waqti géziti" ge qilghan bu heqtiki sözide sotchilarning bunchilik köp déloni adil bir terep qilishini tesewwur qilish mumkin emeslikini bildürgen. U "Eger ular kolléktip sot achmighan bolsa, sotchilar aq qeghezni saqchi we teptishlerning qoligha tutquzup, hökümnamini özlirining toshquziwélishigha tapshurghan bolidu," dégen.

Toluq bet