Washin'gton pochtisi: "Xitay, shinjangdiki jaza lagérlirining kespiy terbiyelesh merkezlikige emdi ishendürelmeydu"

2020-03-02
Élxet
Pikir
Share
Print

"Washin'gton pochtisi" géziti yene tehrirat maqalisi élan qilip, xitayning Uyghur rayonidiki jaza lagérlirining "Kespiy terbiyelesh merkezliri" ikenlikige kishilerni emdi ishendürelmeydighanliqini bildürdi. Maqalide, xitayning bir milyondin köp Uyghur, qazaq we bashqa musulmanlarni 2 yildin artuq waqittin béri tutup turuwatqan bu orunlirining bu xelqlerning en'enisi, medeniyiti we ana tilidin mehrum qilish meqsitidiki ménge yuyush lagérliri ikenliki tekitlen'gen.

"Xitay qandaq qilip bir milyon kishini lagérlargha mehkum qildi?" mawzuluq tehrirat maqaliside, ularning tutqun qilinish sewebining "Kespiy terbiyelesh" üchün emesliki tekitlen'gen. Maqalide qeyt qilinishiche, yéngi ashkarilan'ghan inchike deliller tutqunlarning musulman bolghanliqi, xitay hökümiti ularning herikitini namuwapiq, dep qarighanliqi üchün tutqun qilin'ghanliqini ashkarilap bergen. Mezkur tehrirat maqalisi xitayning yéqinda ashkarilan'ghan "Qaraqash höjjetliri" ge qarita élan qilin'ghan.

"Qaraqash höjjetliri" de xoten shehirining bostan ijtima'iy rayonida olturushluq 3 mingdek Uyghurning arxipi ashkarilan'ghan. Uningda bu rayonda olturushluq türme we lagérdiki Uyghurlarning 3 ewlad uchuri, ijtima'iy munasiwiti, diniy étiqadi, tutqun qilinishi sewebi qatarliqlar nurghun uchurlar tepsiliy xatirilen'genidi.

"Washin'gton pochtisi" ning qeyt qilishiche, "Qaraqash höjjetliri" de nurghun tutqunlarning qoyup bérilgenliki ilgiri sürülgen bolsimu, lékin uningdiki deliller nurghun kishining sana'et baghchilirigha we emgek lagérlirigha yötkelgenlikini ashkarilap bergen. Maqalining axirida gérmaniyelik Uyghurshunas adri'an zénzning sözi neqil keltürülüp, "Insaniyet tarixidiki bu xil, qaratmiliqqa ige medeniyet qirghinchiliq sistémisining héchqandaq bir idiyewi, memuriy mikro méxanizmi béyjingning keng kölemlik qanunsiz tutqun qilishi herikitige a'it 'qaraqash höjjetliridek ochuq ashkara emes" iken.

Toluq bet