«Ташқи сиясәт» журнили: «хитай сотта өзиниң мәдәнийәт қирғинчилиқиға җаваб бериши керәк»

Мухбиримиз әркин
2019-12-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка қуруқлуқ армийә мәктипи истратегийәлик тәтқиқат институтиниң профессори азәм ибраһим 3‏-декабир америкадики нопузлуқ журналларниң бири болған «ташқи сиясәт» журнилида мақалә елан қилип, хитайниң уйғурларға елип бериватқан «мәдәнийәт қирғинчилиқи» сәвәблик хәлқара җинайи ишлар сотиға тартилиши керәкликини билдүргән. Азәм ибраһимниң илгири сүрүшичә, хитайниң йеқинда ашкариланған «шинҗаңдики уйғур вә башқа мусулман аз санлиқ милләтләрни бастурушиға алақидар сиясий һөҗҗәтләр уйғур мәсилисидики темисида драматик өзгириш пәйда қилмақта» икән. У, бу һөҗҗәтләр хитай рәиси ши җинпиң, уйғур аптоном районлуқ партком секретари чен чүәнголарниң «пиланлиқ мәдәнийәт қирғинчилиқи» елип бериш нийитини ашкарилап бәргән.

Азәм ибраһимниң илгири сүрүшичә, нөвәттә қелип алған бирдин бир мәсилә «хәлқара җәмийәт немигә тәйярлиқ қилиш керәк, дегән соал» икән. У «хитай сотта өзиниң мәдәнийәт қирғинчилиқиға җаваб бериши керәк» сәрләвһилик мақалисидә агаһландуруп, нөвәттә хитайниң иҗтимаий инақлиқ үчүн мәдәнийәт қирғинчилиқи елип бериватқанлиқи, лекин униң кәң көләмлик қирғинчилиққа айлиниш еһтималлиқи барлиқини тәкитлигән.

Униң илгири сүрүшичә, нөвәттә б д т бу мәсилидә қарар чиқириши қийин болуп, буниңға америка 1990‏-йиллардики балқан урушида қолланғандәк һәрбий арилишишқа имкансиз икән. У, буниңдики әң үнүмлүк йолниң хәлқара җинайи ишлар сот мәһкимисини ишқа селиш икәнлики, буниң хитайға күчлүк бесим пәйда қилип, өзиниң гео сиясий вә сода мәнпәәтини ойлишишқа мәҗбур болидиғанлиқини билдүргән.

Азәм ибраһимниң қаришичә, бу йолда мусулман дөләтлири тосқунлуқ қилиш ролини ойнайдикән. У, бу дөләтләр хитайниң ирадисигә баш әгкәнликини, хитайниң мәблиғи еқипла турса, уларниң бейҗиңға һечқандақ кашила чиқармайдиғанлиқини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт