Xitayning xénendiki ikki türmige 2 mingdin artuq Uyghurni yötkigenliki ilgiri sürüldi

Muxbirimiz erkin
2019-07-22
Élxet
Pikir
Share
Print

Chet'ellerdiki bezi taratqularda xitay da'irilirining xénen ölkisige 2 mingdin artuq Uyghur tutqunni mexpiy yötkep aparghanliqi ilgiri sürülmekte.

Xewerde bayan qilinishiche, weqege alaqidar bir qanche uchur menbesi tutqunlarning xénendiki ikki türmige orunlashturulghanliqi, ularning bashqa mehbuslardin ayrim we yalghuz solinidighanliqi shundaqla ularning pat-pat tayaq yeydighanliqini bildürgen.

Italiyediki "Zimistan" namliq tor békitining 21‏-iyul ashkarilishiche, Uyghurlar yötkep kélin'gen türmilerning biridiki bir uchur menbesi "Uyghur tutqunlarning türmining eng xewplik rayonigha solinip, qol-putlirining 24 sa'et kishenlep qoyulidighanliqi" ni bildürgen. Mezkur uchur menbesi yene gundipaylarning ita'etsizlik qilghan herqandaq tutqunni étip tashlash hoquqi barliqini bildürüp, "Bu Uyghurlar sotlanmay, hökümge buyrulmay, mehkum qilinmay pütün ömrini türmide ötküzidu. Ular türmide ölümge terk étildi," dégen.

Yene bir uchur menbesining bildürüshiche, Uyghur tutqunlar yötkep kélinishtin burun bu türmilerning qa'ide-tüzümi we uningdiki esliheler özgertilip, türme xadimlirining sani köpeytilgen, ulargha alahide terbiye élip bérilghan. Lékin xewerde bu Uyghurlarning xénendiki qaysi türmilerge yötkelgenliki tilgha élinmighan.

"Zimistan" torining ilgiri sürüshiche, da'iriler bu türmilerde Uyghur tutqunlarning barliqini qattiq mexpiy tutmaqta iken. Radiyomiz ötken yili xitay hökümitining ürümchidin xitay ölkilirige qatnaydighan bir qisim poyiz qatnishini toxtitip, lagér we türmilerdiki Uyghur tutqunlarni gensu, ichki mongghul, xéylongjang, shenshi, sichüen qatarliq ölke, aptonom rayonlargha mexpiy yötkigenlikini ashkarilighan idi. Hetta bezi türme da'iriliri Uyghur tutqunlirining yötkep kélin'genlikinimu delilligen idi.

"Zimistan" torining xewiride qeyt qilinishiche, xitayning Uyghur rayonida 3 milyondek Uyghurni tutqun qilishi bilen rayondiki lagér we türmiler toshup ketken. Xewerde Uyghur rayonidiki kishilik hoquq depsendichiliki dunyaning tenqidi we endishisini kücheytiwetkenliki, xitay kompartiyesining bir qisim Uyghurlarni xitay ölkilerge yötkesh arqiliq özining jinayitini yoshurushqa urunuwatqanliqi tekitlen'gen.

Toluq bet