Chet'el shirketlirining xitaygha téxnika éksport qilishidiki bixeterlik amilliri diqqet qozghimaqta

Muxbirimiz eziz
2018-08-07
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérikidiki bir qisim yuqiri pen-téxnika shirketlirining xitaygha éksport qilghan téxnikiliq mehsulatlirining Uyghurlar diyaridiki "Saqchi döliti" berpa qilishta muhim rol oynighanliqi uzundin buyan muhakime qiliniwatqan idi. Bolupmu, xitay hökümitining chet'ellerdin import qilghan mushu bir qatar yuqiri pen-téxnika wasitiliridin paydilinip Uyghurlarning eng eqelliy heqlirinimu ayaq-asti qiliwatqanliqi aqiwet Uyghurlar mesilisining xelq'aradiki zor bir mesile bolushigha seweb bolghan idi. Nöwette ashu bir qatar shirketlerning öz mehsulatlirini xitaygha sétishining xelq'araliq ölchemlerge qaysi derijide uyghun ikenliki yene bir qétim her sahe kishilirining diqqitini qozghimaqta.

"Insan heqlirini közitish teshkilati" 6-awghust élan qilghan doklatta körsitilishiche, xitay hökümitige yuqiri pen-téxnikiliq mehsulatlarni satqan chet'el shirketlirining "B d t ning soda we insan heqliridiki yétekchilik prinsipliri" gha ri'aye qilish mejburiyiti bar iken. Emma Uyghurlar diyaridiki "Ijtima'iy muqimliq" üchün ghayet zor kölemlik nazaret méxanizmi berpa qilish we Uyghurlarning xewiri bolmighan ehwalda ularning gén ewrishkisini toplash üchün ishlitilgen téxnikiliq mehsulatlarni ishlepchiqarghan amérika shirketlirining bu prinsiplargha qaysi derijide ri'aye qilghanliqi muhakime témiliridin bolup kelgen.

2017-Yili yazda "Insan heqlirini közitish teshkilati" amérikining massachuséts shtatidiki "Térmo fishér" shirkitining gén ewrishkisini toplash téxnikisini Uyghurlar diyaridiki saqchi sistémisigha sétip bergenlikini bayqighan. Ular shuningdin kéyin derhal bu shirket bilen alaqiliship ulargha Uyghurlar diyaridiki insan heqliri depsendichilikini melum qilghan hemde ularning téxnika éksport qilghanda b d t ning alaqidar prinsiplirigha qaysi derijide emel qilghanliqini sürüshte qilghan.

Yéqinda bu shirket "Insan heqlirini közitish teshkilati" gha jawab bérip: "Biz bu qétimliq sodini pütünley qanuniy rewishte tamamliduq. Emma mehsulatlirimiz dunya miqyasida sétilidighan bolghachqa biz bularning qandaq ishlitilgenlikini birmu-bir nazaret qilishqa ilajisizmiz" dégen. Emma Uyghurlar diyaridiki siyasiy weziyetning barghanséri qabahetlik tüs élishi seweblik nöwette barghanséri köpligen shirketler xelq'ara jama'etning "Siler Uyghurlar diyaridiki ishlarda qanun'gha xilapliq qilmighan bolushunglar mumkin. Emma mushu ishlarning aldini alghili bolmasmidi?" dégendek so'allirigha duch kéliwatqanliqi melum.

"Insan heqlirini közitish teshkilati" 7-awghust yéngi bir doklat élan qilghan. Uningda körsitilishiche, yéqinda xitay bazirigha kirmekchi boluwatqan gugul we féysbuk shirketliri xitay hökümitining özlirige: "Tor süzgüchi" ornitish telipini qobul qilghan. Shundaq bolghanda xitay tewesidiki gugul we féysbuk betliri dawamliq xitay hökümitining biwasite nazariti astida bolidiken. Xelq'ara teshkilatlar bu heqte pikir qilip "Bu téximu zor insan heqliri depsendichilikige yol échishi mumkin" déyishmekte iken.

Toluq bet