Америка хәлқара диний әркинлик комитети йиллиқ доклатида уйғурларниң диний һоқуқлириниң қаттиқ дәпсәндә қилиниватқанлиқини тәкитлиди

Мухбиримиз ирадә
2020-11-05
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка хәлқара диний әркинлик комитети 4-ноябир күни һәрқайси дөләтләрниң диний әркинлик вәзийитигә алақидар йиллиқ доклатини елан қилди. Мәзкур органниң 2020-йиллиқ йиллиқ доклатида берма, хитай, еритерийә вә вйетнам қатарлиқ дөләтләрдики диний әркинлик шараитиға мунасивәтлик б д т кишилик һоқуқ системиси ичидики муһим өзгиришләр гәвдиләндүрүлгән болуп, доклатниң хитайға аит қисмида уйғурларниң вәзийити һәққидә төвәндикиләр баян қилинған:

«2019-Йили хитайдики диний әркинлик шараити давамлиқ начарлашти. Хитай һөкүмити чирай тонуш вә сүний әқил техникилиридин пайдилинип туруп, аз санлиқ милләтләрни назарәт қилиш асасидики юқири техникилиқ назарәт дөлити қурди»

Униңда йәнә төвәндикиләр баян қилинған: «мустәқил мутәхәссисләрниң мөлчәрлишичә, 900, 000 дин 1милйон 800 миңғичә уйғур, қазақ, қирғиз вә башқа мусулманлар шинҗаңдики 1300 дин артуқ җаза лагерлириға қамалған. Улар узун сақал қойғанлиқи үчүн лагерларға әвәтилгән, һарақни рәт қилиш яки башқа қилмишлар даириләр тәрипидин дини ашқунлуқниң аламити дәп қаралған.»

Доклатта йәнә бу уйғурларниң лагирларда қейин-қистаққа учриғанлиқи, бир милйондин артуқ балиниң ата-анисидин айрилғанлиқи, уйғур аяллириниң туғмас қилинғанлиқи вә нурғунларниң мәҗбурий әмгәк завутлириға йөткәлгәнлики, мәсҗитләрниң чеқилғанлиқидәк тәпсилатлар баян қилинған.

Хәлқара дини әркинлик комитети комиссари җоһанни мор доклатта хитай һәққидә язған баһасида мундақ дегән: «хитай шүбһисизки дунядики кишилик һоқуқни әң еғир дәпсәндә қилғучи дөләт. Униң кишилик һоқуқ вә диний әркинликкә қиливатқан дәпсәндичиликини башқа дөләтләр билән селиштурушқа болмайду. Чүнки у пәқәт ақлиғили болмайдиған һәрикәтләрни садир қилипла қалмай, бәлки башқа дөләтләрдиму мушундақ зулум һәрикәтлиригә ярдәм бериду, қоллайду.»

Хәлқара дини әркинлик комитети доклатида хитайни «алаһидә диққәт қилишқа тегишлик дөләт» дегән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт