Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitéti yilliq doklatida Uyghurlarning diniy hoquqlirining qattiq depsende qiliniwatqanliqini tekitlidi

Muxbirimiz irade
2020-11-05
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitéti 4-noyabir küni herqaysi döletlerning diniy erkinlik weziyitige alaqidar yilliq doklatini élan qildi. Mezkur organning 2020-yilliq yilliq doklatida bérma, xitay, éritériye we wyétnam qatarliq döletlerdiki diniy erkinlik shara'itigha munasiwetlik b d t kishilik hoquq sistémisi ichidiki muhim özgirishler gewdilendürülgen bolup, doklatning xitaygha a'it qismida Uyghurlarning weziyiti heqqide töwendikiler bayan qilin'ghan:

"2019-Yili xitaydiki diniy erkinlik shara'iti dawamliq nacharlashti. Xitay hökümiti chiray tonush we sün'iy eqil téxnikiliridin paydilinip turup, az sanliq milletlerni nazaret qilish asasidiki yuqiri téxnikiliq nazaret döliti qurdi"

Uningda yene töwendikiler bayan qilin'ghan: "Musteqil mutexessislerning mölcherlishiche, 900, 000 din 1milyon 800 mingghiche Uyghur, qazaq, qirghiz we bashqa musulmanlar shinjangdiki 1300 din artuq jaza lagérlirigha qamalghan. Ular uzun saqal qoyghanliqi üchün lagérlargha ewetilgen, haraqni ret qilish yaki bashqa qilmishlar da'iriler teripidin dini ashqunluqning alamiti dep qaralghan."

Doklatta yene bu Uyghurlarning lagirlarda qéyin-qistaqqa uchrighanliqi, bir milyondin artuq balining ata-anisidin ayrilghanliqi, Uyghur ayallirining tughmas qilin'ghanliqi we nurghunlarning mejburiy emgek zawutlirigha yötkelgenliki, mesjitlerning chéqilghanliqidek tepsilatlar bayan qilin'ghan.

Xelq'ara dini erkinlik komitéti komissari johanni mor doklatta xitay heqqide yazghan bahasida mundaq dégen: "Xitay shübhisizki dunyadiki kishilik hoquqni eng éghir depsende qilghuchi dölet. Uning kishilik hoquq we diniy erkinlikke qiliwatqan depsendichilikini bashqa döletler bilen sélishturushqa bolmaydu. Chünki u peqet aqlighili bolmaydighan heriketlerni sadir qilipla qalmay, belki bashqa döletlerdimu mushundaq zulum heriketlirige yardem béridu, qollaydu."

Xelq'ara dini erkinlik komitéti doklatida xitayni "Alahide diqqet qilishqa tégishlik dölet" dégen.

Toluq bet