Корладики чоң мәсчитниң мәзини мисирдики оғлиға пул салғанлиқи сәвәблик тутқун қилинған

Мухбиримиз әркин
2020-03-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай милләт вә дин хизмити кадирлири, диний затларни қәрәллик һалда хитай коммунист партийисиниң алақидар сиясәт, қанун-түзүмлири билән тәрбийиләш үчүн қурулған мәктәп оқуғучилири. Поскам.
Хитай милләт вә дин хизмити кадирлири, диний затларни қәрәллик һалда хитай коммунист партийисиниң алақидар сиясәт, қанун-түзүмлири билән тәрбийиләш үчүн қурулған мәктәп оқуғучилири. Поскам.
dihan.com.cn

Корладики диний зат сәйпулла заһитниң 30 йиллиқ өмри корла чоң мәсчитиниң мәзинлиқи вә корла шәһиридики текичи йезисиға қарашлиқ һәрәмбағ кәнти мәсчитиниң имамлиқини қилиш билән өткән иди. Лекин бу йил 70 яшлиқ мәзкур диний затниң аилиси хитайниң 2017‏-йили башланған чоң тутқунида зәрбә бериш нишаниға айланғанлиқи мәлум.

Шу қетимқи чоң тутқунда сәйпулла заһит вә униң корла шәһиридики һәрәмбағ йеңи мәсчитидә муавин имамлиқ қилидиған оғли мәмәт сәйпулла шундақла мисирда оқуватқан акисиниң йенида бир мәзгил туруп кәлгән кичик оғли ибраһим сәйпулла тутқун қилинған. Сәйпулла заһитниң һазир түркийәдә турушлуқ оғли билән қизиниң улар билән болған алақисиниң үзүлүп қалғанлиқиға 3 йилдәк болған. Униң түркийәдә турушлуқ пәрзәнтлириниң билдүрүшичә, улар мәмәт иззәтулла билән ибраһим иззәтулланиң кесиветилгән болуши мумкинлики һәққидә учурларни алған, лекин дадисиниң тәқдириниң қандақ болғанлиқи һәққидә һечқандақ учур алалмиған.

Биз 3‏-март күни сәйпулла заһитниң түркийәдә турушлуқ оғли иззәтулла сәйпулла билән униң германийәдә турушлуқ көйоғли әйсаҗан һекимни зиярәт қилдуқ. Иззәтулла сәйпулланиң билдүрүшичә, у мисирда оқуватқан мәзгилдә дадиси почта арқилиқ униңға 12 миң йүән пул әвәткән икән. У дадисиниң2017‏-йилидики чоң тутқунда «чәтәлгә пул салған» дегән сәвәб билән тутқун қилинғанлиқини билдүрди.

Изәтулла мундақ деди: «дадам имам иди. Тикичи йеза һәрәмбағ кәнт, 5 гуруппа мәсчитиниң имами иди. Дадамни шу қейниакам барған вақиттила елип кетиптикән. Оттурида әкирип қоюп йәнә әкетип, шундақ қилип йүрүптикән. Биз йәттә бала идуқ. Һазир чәтәлдә ачам билән иккимиз бар. Иним билән мисирда биллә турған балилар бар иди. Уларни 10 йилдин кесиветипту. Уни ениқ аңлидим. Шу қатарда инимму бар, 10 йил кесилгәнләрниң ичидә. Акам бурун бир қанчә қетим ‹сиясий' дәп әкирип солап қоюлған. Акамниңму һечқандақ хәвирини алалмидим һазирғичә. Кесивәттиму, қандақ болди, һечқандақ хәвири йоқ. Акам чәтәлгә чиқип бақмиған. Әмма мән чәтәлгә чиқиштин бурунму улар акамни елип берип сорақ қилатти. Акамму диний зат иди. Мән мисирдин чиқип кәткәндин кейин корла шәһиригә селинған чоң мәсчит бар иди, һәрәм бағ мәсчити дәп. Шу мәсчиткә имам қилиптикән. Дадам тоғрисидиму һечқандақ учур йоқ. . .»

Сәйпулла заһитниң германийәдә турушлуқ күйоғли әйсаҗан һеким зияритимизни қобул қилип, өзиниң2017‏-йили3‏-айда бирәр айдәк корла шәһәрлик сақчи идарисиниң қамақханисида ятқанлиқи, бу җәрянда мисирда оқуған корлалиқ нурғун уйғур оқуғучиларниң тутқун қилинип, түрмиләргә қамалғанлиқиға шаһит болғанлиқини билдүрди. Униң билдүрүшичә, сәйпулла заһитниң мисирда туруп кәлгән кичик оғли ибраһим әнә шу тутқунларниң бири икән. У шу чағда мисирға берип қайтип кәлгән корлалиқ 142 оқуғучиниң тутқун қилинғанлиқини илгири сүрди.

Иззәтулланиң билдүрүшичә, униң 9-10 яшлардики бир қизиму корлада қалған. Нөвәттә униң қизи билән болған алақисиму үзүлгән. У 3‏-март зияритимизни қобул қилғанда қизиниң исминиң өзгәртиветилгәнлики, һазир өз қизиниң исминиң немигә өзгәртиветилгәнликиниму билмәйдиғанлиқини билдүрди.

Иззәтулла мундақ деди: «мениң өзүмниң қизи бар, қизимдинму һечқандақ хәвәр аламидим. Мән уни мисирға елип чиққанмән. Мисирға елип чиқип, мисирда бир мәзгил туруп, түркийәгә биргә йенип кәлдуқ. Түркийәгә келип 2016‏-йили қурбан һейтта вәтәнгә барған. Чоңлар: ‹кәлсун, көргүмиз келип кәтти' дәп турувалған. Шу чағда ачам билән берип, ачам йенип кәлди, өйдикиләр билән йенип келидиған болди қизиңиз дәп. У вақитта қолида паспорти бар иди. Паспортни йиғмиған вақитлар иди. Биләтни елип маңимиз дәп тәйярлиқ қилип турғанда туюқсиз паспортни елип чиқип кетип, шу қәп қалғанчә қелип қалди. Қизим мушу7-ай кәлсә 10 яшқа кириду. Һечқандақ хәвирини алалмидим, нәдиликини билмәймән. Исми муслимә иди. Исмини өзгәртиветипту, дәп аңлиған. Немигә өзгәрткәнликини билмидим, әмма шу вақитлардила өзгәртиветипту, дегән. Үндидарда алақә қилған вақитлардиму муслимә, десәм гәп қилмайтти, өйдикиләр. Һазир қизимниң исмини өзүмму бимәймән.»

Хитай һөкүмити 2017-йили чоң тутқунни башлашниң алдида мисирдики уйғур оқуғучиларниң аилилиригә бесим ишлитип, нурғун оқуғучиларни қайтуруп кәткән. Қайтип барған оқуғучиларниң иккинчиләп из-дерики болмиған. 2017-Йили7‏-айға кәлгәндә мисир һөкүмити билән бирлишип, мисирда қелип қалған уйғур оқуғучиларни омумйүзлүк тутқун қилған. Хитай һөкүмитиниң бу һәрикити вә мисир даирилириниң хитай билән һәмкарлишиштәк қилмиши америка һөкүмити вә хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң қаттиқ әйиблишигә учриған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт