Heptilik xewerler (21-27-yanwar)

2006-01-27
Élxet
Pikir
Share
Print

Türkiyide" mehmud qeshqeri we türk tili" namliq höjjetlik filim ishlendi

11-Esirdiki Uyghur medeniyitining namayendisi, ulugh énsiklopédik alim, mehmud qeshqeri heqqidiki tetqiqatlar türkiyide ezeldinla tereqqi qilghan bolup, uning üstige yene türkiyidiki melum mektep we orunlargha mehmud qeshqirining nami bérilgen idi. Yéqinda türkiyide yene mehmud qeshqiri we uning türkiy tillar tetqiqatigha qoshqan töhpisi heqqide mexsus höjjetlik filim ishlen'gen. Filimning réjissori xendan xanim" mehmud qeshqiri ana tilni qoghdashtiki bir qehriman" dep baha bergen.

Uyghur élidiki nopus qandaq köpiyiwatidu?

Xitay da'iriliri seyshenbe küni Uyghur rayonida pilanliq tughut xizmitining " eng yaxshi basquch"qa kirgenlikini körsitish bilen yene " nurghun yéza qishlaqlarda bolupmu, jenubtiki az sanliq milletler olturaqlashqan namrat, chet rayonlarda tughut nisbiti yenila yuqiri" dep élan qilghan shuningdek yene " shinjang nopusning köpiyishi jehette xitay boyiche eng téz ölke we aptonom rayonlarning biri" dep körsetken. Xitay hökümiti nopusning köpiyishini az sanliq milletlerning tughut nisbitining yuqiriliqi bilen ölchigen bolup, ichkiri xitaydin köchüp chiqip makanlishiwatqan xitay köchmenlirini tilgha almighan. Lékin yerlik Uyghur déhqanlirining inkas qilishiche, xitayning pilanliq tughut siyasiti qattiq bolghanliqi Uyghurlarning nopusining köpiyishige tesir yetküzmekte we pilanliq tughut siyasiti nahayiti qattiq ijra qilinmaqta.

Rafto mukapati tesis qilin'ghanliq xatire yighini rabiye qadirni tilgha aldi

Ötken heptide rafto kishilik hoquq mukapati tesis qilin'ghanliqining 20 yilliq xatirisi munasiwiti bilen norwigiyining bérgin shehiride, yawropadiki bir qisim kishilik hoquq pa'aliyetchiliri, siyaset we jama'et erbablirining qatnishishi bilen "2004 - yilliq rafto kishilik hoquq mukapati" dégen témida yighin ötküzülgen bolup, yighinda 2004 ‏- yili rafto mukapatigha érishken xelq'ara Uyghur kishilik hoquq we démokratiye fondi jemiyitining prézidénti rabiye qadir xanimning ish -pa'aliyetliri muhim téma bolghan. Rabiye qadir xanim yighin'gha baralmighan bolsimu, emma téléfon arqiliq öz tebrikini bildürgen bolup, uning tebriki neq meydandin ékran arqiliq yighin qatnashquchilirigha yetküzülgen.

Gu'antanomodiki Uyghurlarning erzi ret qiliwétilish telep qilindi

Fransiye axbarat agéntliqining xewer qilishiche, amérika edliye ministirliqi ötken heptide aliy sotqa yollighan bayannamiside gu'antanamoda tutup turiliwatqan adil ablikim we ababekri qasim qatarliqlarning délosini bir terep qilishning murekkep mesile ikenlikini körsitish bilen "qoshma shitatlar imkan qeder dawagerlerni orunlashturidighan dölet izdewatidu, biz sot mehkimisige shuni kapalet bérimizki, qoshma shitatlar dawagerlerni gu'antanomoda zörür bolmighiche uzun tutup turmaydu" dep bildürgen. Ötken yili 12-ayda bu ikki neper dawager öz adwokatliri arqiliq aliy sotqa erzi sunup, özlirining qoyup bérilishini telep qilghan, adwokatlar ularni amérikida qaldurushni telep qilghan bolsimu, biraq hökümet ularni bashqa döletke orunlashturush yolini izdimekte.

Xitaydiki eydiz 650 mingdin ashqan

Xitay da'iriliri xitaydiki eydiz wirusi bilen yuqumlan'ghanlarning sanining 2005-yiligha qeder bolghan ariliqta 650 minggha yetkenlikini élan qildi. Lékin közetküchiler bu sanning téximu zor bolushini mölcherlimekte.

Xitayning doklatida körsitilishiche, ötken yili xitayda 25 ming kishi eydiz bilen ölgen bolup, ularning 15 mingi yünnen , gu'angshi we Uyghur élida iken.

Amérika-xitay söhbiti élip bérildi

Amérika mu'awin tashqi ishlar ministiri robért zuliyik seyshenbe küni béyjingda xitay terep bilen amérika-xitay munasiwetliri boyiche söhbet élip barghan. Bu söhbetler ikki terep sodisidiki talash-tartishlar, herbiy tereqqiyat ehwali, kishilik hoquq xatirisi qatarliq mesililerge qaritilghan iken. Zuliyik ependi xitay tashqi ishlar ministiri li jawshing we bash ministir wén jabaw qatarliqlar bilen uchrashqan.

Xitay rusiyining iran'gha qaratqan yadro pilanini qollaydighanliqini bildürdi

Xitay da'iriliri rusiyining iran'gha rusiye zéminida uran tawlash pursiti yaritip bérish pilanini qollaydighanliqini bildürüp, " bu pilan iran yadro mesilisi tüpeylidin murekkepliship kétiwatqan weziyetni yaxshilaydu" dep körsetken. Ötken heptide iran yadro pilani boyiche yuqiri derijilik emeldar larijani moskwani ziyaret qilghanda rusiye terep bu teklipni bergen. Moskwa sepiridin kéyin larijani béyjingni ziyaret qildi.

Nöwette, rusiye we xitay amérika bashliq bir qisim gherb döletlirining iran yadro mesilisini b d t bixeterlik kéngishida hel qilish teklipige izchil qarshi chiqmaqta. Iran bu ikki dölet bilen yéqin hemkarlishishni dawamlashturmaqta.

Xamas ghelibe qildi

Peyshenbe küni ötküzülgen pelestin hökümitining parlamént saylimida islami guruh " xamas " parlaméntning 76 ornini igilesh bilen riqabetchisi" fatah"ni yéngip, ghelibige érishti.

Uzundin buyan gherb döletliri teripidin radikal teshkilat dep qarilip kéliwatqan " xamas"ning démokratik saylam arqiliq ghelibige erishishi derhal gherb döletlirining inkaslirini qozghidi hemde buningdin kéyin pelestin -isra'iliye we ottura sherq weziyiti heqqide türlük inkaslarning peyda bolushigha asas boldi. "Xamas" rehberliri pelestin rehbiri maxmut abbas bilen uchriship, birleshme hökümet quridighanliqini bildürgen. Bu munasiwet bilen amérika prézidénti bush söz qilip, amérikining meydanini ipade qilip mundaq dédi؛ " men shuni kishilerning semige salmaqchimen. Eger sining orningiz isra'iliyini yoqitish üchün bolsa, siz tinchliqtiki shérik emes, biz tinchliqqa qiziqimiz". (Ümidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet