Һәптилик хәвәрләр (18- 24- феврал)

2006-02-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Керийә наһийисидә шәрқий түркистан байриқи қадалған

Шәрқий түркистанниң ай юлтузлуқ көк байриқи намәлум кишиләр тәрипидин керийә наһийә базириға тикләнгән. Франсийә ахбарат агентлиқи, дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат решитниң сөзини нәқил кәлтүрүп, буниңдин бәш күн илгири, хотән вилайитиниң керийә наһийисидә шәрқий түркистанниң ай юлтузлуқ көк байриқиниң наһийә базириға тикләнгәнлик хәвири елан қилған иди. Бу иштин кейин хитай даирилири наһийә бойичә кәң көләмлик ахтуруш һәрикити қозғап, керийә наһийисидики нурғун кишиләр үстидин сорақ елип барған.

Мавзедоңниң сүритигә сия чачқан яш қоюп берилди

1989-Йили, тйәнәнмен һәрикити йүз берип һазирғичә болған 17 йилдин буян хитай түрмисидә түрлүк қийин-қистаққа учриған жорналист вә демократик паалийәтчи йү доңйөниң нервиси бузулған һалда түрмидин чиққан . Хитай һөкүмити уни 22‏-феврал, чаршәнбә күни түрмидин туюқсиз қоюп бәргән болуп, униң аилисидикиләр буниңдин һәйран болған һәмдә хушал болған. Әмма йүниң нөвәттики саламәтлик әһвали униң аилисидикиләрни әндишигә салған болуп, йү доңйөниң сиңлисиниң ейтишичә, йүниң һазирқи әқлий қабилийити вә тәпәккүр иқтидариму наһайити төвән икән: "у һазир худди 3-4 яшлиқ балилардәкла, немә иш болса гәп қошуп бир немиләрни дәп бақиду. Кичик балилардәкла болуп қапту" дәйду йүниң сиңлиси.

Қазақистандики қалаймиқанчилиқлар

Қазақистан бихәтәрлик комитетиниң башлиқи нартай дутбайев қол астидики бир нәччә кишиләрниң, қазақистандики даңлиқ сиясий өктичи алтинбек сәрсанбайевниң өлүмигә четилип қалғанлиқи сәвәбидин чаршәнбә күни хизмитидин истипа бәрди.

Қазақистандики өктичиләр алтинбекниң өлүминиң бир сиясий суйиқәст болуп, буниңда бихәтәрлик органлириниң қоли барлиғини билдүргән иди. Бу җинайәтни садир қилған дегән гуман билән қолға елинған 6 кишиниң ичидә 5 и бихәтәрлик идарисиниң адәмлири болуп чиққан. Қазақистан өктичилири йәнә парламент башлиқиниму истипаға чақирған, нөвәттә , вәзийәт қазақистанда мурәккәпләшмәктә икән.

Алтинбек сәрсанбайев қазақистан нағиз ақ йол партийисиниң рәһбири болуп, у 11‏- феврал күни гөрүгә елинип шопури билән биргә етип өлтүрүлгән иди.

Мушәррәф хитай билән келишим һасил қилди

Пакистан президенти пәрвәз мушәррәф хитайдики зиярити мәзгилидә, икки дөләт бихәтәрлик саһәлиридики алақә вә һәмкарлиқ келишимлирини имзалап, "3 хил күчләр" гә ортақ зәрбә беришкә келишти. Икки тәрәп имзалиған 13 хил келишимдә, уларниң бөлгүнчилик, террорчилиқ вә диний әсәбийликкә бирликтә қарши туридиғанлиқи шундақла бихәтәрлик саһәсидики һәмкарлиқни техиму күчәйтидиғанлиқи көрситилгән.

Пакистан президенти пәрвәз мушәррәф йәнә, пакистанниң гвадар портидин уйғур елигә тутишидиған нефит туруббиси ясашни халайдиғанлиқини билдүргән. Шундақ болғанда иран вә африқидин келидиған хам нефит гвадар порти арқилиқ уйғур елигә, андин кейин хитайға тошулидикән.

Мухбирларни қоғдаш комитети йиллиқ доклат елан қилди.

Йеқинда мәркизи нййорктики мухбирларни қоғдаш комитети мәхсус йиллиқ доклат елан қилип, бултур бир йил ичидә дунядики 50 тин артуқ дөләттә йүз бәргән ахбарат әркинликигә аит мәсилиләрни йәни мәтбуатни контрол қилиш вә бастуруш, мәтбуатқа тәһдит вә һуҗум қилиш қатарлиқ вәқәләрни бир ‏- бирләп оттуриға қойған.

Мухбирларни қоғдаш комитети елан қилған йиллиқ доклатта, хитайдики мәтбуат мәсилиси һәққидә баян қилинған болуп, " хитай, дуня бойичә мәтбуатни әң қаттиқ контрол қилған дөләт болуп һесаблиниду һәмдә бултур бир йил ичидә, хитайда җәми 32 нәпәр мухбир қолға елинған" дәп көрситилгән.

Хитай пиланлиқ туғут үчүн пул аҗратти

Хитайниң " 11‏- бәш йиллиқ пилани" мәзгилидә уйғур аптоном райони һәр йили 6 милйон йүән мәбләғ аҗритип, пиланлиқ туғут мулазимәт тори қурулушиға сәрип қилидикән. Бу һәқтә уйғур аптоном районлуқ радио истансиси хәвәр тарқатқан болуп, йеза қишлақлардики пиланлиқ туғутниң чиң тутилидиғанлиқи билдүрүлгән.

Хәвәрдә йәнә, болупму йеқинқи бир нәччә йиллардин буян аптоном районлуқ партком вә хәлқ һөкүмити пиланлиқ уйғур елидики пиланлиқ туғут ишлириға алаһидә әһмийәт берип, нопусни контрол қилиш хизмитини яхши орунлап кәлгәнлики мәлум қилинған.

"Түркий тиллар дивани" түркийидә қайта нәшир қилинди

Йеқинда түркийиниң истанбул шәһиридики кабалчи нәшрияти түрк дунясиниң атақлиқ тилшунаси мәһмуд қәшқириниң "түркий тиллар дивани" намлиқ аләмшумул китабини һазирқи заман луғәтчилик қаидисигә мувапиқ һалда қайтидин нәшр қилди.

"Түркий тиллар дивани" 1939-йили түрк тили алими бесим аталай тәрипидин түркчә нәшр қилдурулғандин буян өзбек, рус, қазақ, инглиз тиллирида нәшр қилинған. 1980 Йилларниң башлирида "түркий тиллар дивани" ниң һазирқи заман уйғурчиси 3 том қилип нәшр қилинған. "Түркий тиллар дивани" ниң әсли қолязма нусхиси истанбулдики милләт кутупханисида сақланмақта. (Үмидвар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт