Heptilik xewerler (25- féwral - 3 - mart)

2006-03-03
Élxet
Pikir
Share
Print

Insan hoquqi közitish teshkilati xitayni eyiblidi

Merkizi nyuyorktiki kishilik hoquqni közitish teshkilati charshenbe küni, xitayda kishilerning diniy erkinliki yenila tosqunluqqa uchrimaqta dep bildürdi.

Xitaydiki diniy étiqadchilar tehdit ichide yashimaqta xitay hökümiti ötken yili diniy erkinlikni qoghdash heqqide qarar maqullighanliqini, puqralarning diniy erkinliki jehette chong qedem basidighanliqini tekitligen idi. Biraq, kishilik hoquqni közitish teshkilatining ashkarilishiche, xitayda adettiki diniy pa'aliyetler bilen shughulliniwatqan kishilerningmu qolgha élinish, türmige solinish we türlük tehdidlerge uchrash éhtimalliqi chong iken. Kishilik hoquqni közitish teshkilati asiya bölümining mudiri brad adamisning tekitlishiche, dunya miqyasida élip bériliwatqan térrorchiliqqa zerbe bérish herikiti, béyjing da'irilirining, Uyghur aptonom rayonida basturush herikiti élip bérishtiki chirayliq bahanisige aylan'ghan, yeni Uyghurlarning diniy étiqadini basturush xelq'ara térrorchiliqqa küreshning wastisige aylan'ghan. Amérika Uyghur jemiyitining re'isi nuri türkel xitayning Uyghurlarning diniy étiqadini basturushining, Uyghurlarni assimilyatsiye qilish istratégiyisi bilen munasiwetlik ikenlikini körsetti.

Amérika bilen hindistan yadro kélishimi imzalidi

Amérika prézidénti jorji w bush bilen hindistan bash ministiri manmoxan sing, 2 ‏- mart küni hindistanning paytexti yéngi déhlide, ikki döletning xelq igiliki üchün ishlitidighan yadro énérgiyisi hemkarliq kélishimnamisige qol qoydi. Mezkur kélishimnamige asasen hindistan, xelq igiliki üchün ishlitidighan yadro énérgiyisini tereqqi qildurush sherti astida, herbiy ishlar üchün ishlitidighan yadro énérgiyisidin tamamen perqlinidighan tür boyiche, amérikining yadro énérgiye téxnikisidin paydilinalaydiken.

Jorji bush hindistan sepiridin ilgiri afghanistanni ziyaret qilghan bolup, uning bu qétimqi sepiridin pakistanmu orun alghan.

Uyghur diyarida heqsiz mejburiy ma'arip mewjutmu?

Xitay hökümiti "mejburiy ma'arip qanuni "ni 1986 yili békitken bolup, 20 yildin buyan ma'arip saheside nurghun islahatlar élip bardi. Yéqinda xitay ma'arip ministérliqining bayanatchisi wang shümin ma'arip saheside élip bérilghan islahat heqqide toxtilip " bu heqte biz zor netijilerni qazanduq " dep maxtan'ghan. Shuning bilen bir waqitta, xitay hökümitining ma'aripqa salghan meblighining yétersiz ikenlikini shundaqla xelqning yardimisiz hökümetning ma'aripni tereqqi qilduralishi mumkin emes ikenlikini tekitligen. Inkaslardin melum bolushiche, yillardin buyan xitay we Uyghur élide élip bériliwatqan mejburiy ma'arip emeliyette héchqachan heqsiz bolup baqmighan. Bu heqte bir ayal istansimizgha inkas qilip, mekteplerde türlük shekilde oqughuchilardin pul élinidighanliqini bildürdi.

Sabit abduraxmanning "Uyghur name" namliq kitabi neshir qilindi

Chet'eldiki Uyghur siyasiy pa'aliyetchiliri arisida yétekchilik rolini oynighan tarixchi we siyasiy pa'aliyetchi merhum sabit abduraxman ependining uzun yilliq japaliq emgikining miwisi, üch tomluq "Uyghurname" namliq kitabi almutida neshr qilindi.

Sabit abduraxman ependi yash waqitlirida milliy inqilabqa qatnashqan, uzun yillar türmide yatqan we 80-yillarda almutigha köchüp chiqqandin kéyin siyasiy hem ilmiy pa'aliyetlirini dawamlashturghan idi. Merhum sabit abduraxman ependi 2005 - yili 7 - ayda kitabini neshrge tapshurup bolghandin kéyin mashina weqesige uchrap wapat bolghan.

Béyjing: teywenning xitayni birlikke keltürüsh pilanidin waz kechkenliki "éghir éghwagerchilik " dédi

Teywen prézidénti chén shüybyen 28 féwral küni teywende yüz bergen 1947-yilidiki 28-féwral weqesining 59 - yilliqini xatirilesh murasimida teywen hökümitining qararini aqlap, "döletni birlikke keltürüsh komitéti we birlikke keltürüsh programmisi xelqning qollishidin ayrilip qaldi. Chünki bu teywen xelqining öz kélechikige qarar bérish hoquqini cheklep qoyghan" dédi. Xitay dölet re'isi xu jintaw chén shuybyenning bu sözige reddiye bérip, "teywenning junggoni birlikke keltürüsh pilandin waz kechkenliki éghir éghwagerchilik" dédi.

Xitay ili wadisini pütün xitay boyiche boz yer achidighan nuqtiliq rayon qilip békiti

Ili wadisi, xitay boyiche 6 nuqtiliq boz yer échish rayonining biri qilip békitilgen. Xitay xewer torining 2 ‏- mart küni bergen xewirige qarighanda, mezkur pilan boyiche ili wadisidiki 7 nahiye bilen ishlepchiqirish qurulush armiyisining yéza igilik 4 ‏- diwiziyisining meydanliri boz yer échish rayonliri qilip békitilgen bolup, 109 milyon 650 ming mo yer qayta échilidiken.

Ottura asiya jumhuriyetliri

Qazaqistan: Prézidént nursultan nazarbayéw öktichi rehbiri altinbék sarsénbayéwning öltürülüshi munasiwet bilen öktichilerning naraziliq namayish pa'aliyetlirini toxtitishni telep qildi. Ötken yekshenbe küni almutida 4000 din artuq adem naraziliq namayishi élip bérip hökümettin jinayetchilerni jazalashni telep qilghan hetta "nazarbayéw yoqal" dégendek shu'arlarnimu towlighan idi. Xewerlerge qarighanda, nazarbayéw altinbék sarsénbayéwni öltürüshte qazaqistan yuqiri kéngishining aliy derijilik rehbiri xadimi otenbayéwning qatnashqanliqini éytip, uning jinayetni zimmisige alghanliqini éytip, öktichilerdin naraziliq heriketlirini toxtitishni telep qilghan.

Özbékistan: Özbékistan tashkent sheherlik soti prézidént islam kerimopning siyasiy tüzülmisini tenqid qilghan "quyashliq özbékistan" namliq öktichi teshkilatning rehbiri nadire hidayetowagha iqtisadiy jinayetlerni artip 10 yilliq türme jazasi bergen.(Umidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet