Һәптилик хәвәрләр (4 - 10 - март)

2006-03-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Америка кишилик һоқуқ доклати елан қилди

3-Айниң 8-күни америка ташқи ишлар министирлиқи 2005-йиллиқ кишилик һоқуқ доклати елан қилди. Мәзкур доклатта бир қисим мәмликәтләрдин башқа йәнә хитайниң кишилик һоқуқ хатирисиниң техиму начарлашқанлиқи тәнқид қилинған.

Бу доклатта хитайдики аз санлиқ милләтләрниң җүмлидин уйғурларниң кишилик һоқуқ вәзийитиниң начарлишип кәткәнлики алаһидә тилға елинған болуп, хитай һөкүмитиниң терроризмға қарши туруштин пайдилинип, уйғурларниң кишилик һоқуқини дәпсәндә қилғанлиқи мисаллар арқилиқ баян қилинған.

Доклатта хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан тил, маарип сиясити паш қилинған вә өз тарихи һәм мәдәнийитидин пәхирлиниш туйғуси билән әсәр язған уйғур зиялийлири, алимлири һәм әдиблирии җүмлидин тохти музарт, нурмуһәммәд ясин, күрәш һүсәйин вә башқиларниң узун муддәтлик түрмә җазасиға, хитай һөкүмити билән охшаш болмиған көз қараштики уйғур сиясий паалийәтчилиринң өлүмгә һөкүм қилинғанлиқи һәм башқа әһваллар тәнқид қилинған.

Америка ташқи ишлар министирлиқи доклат елан қилип, әтиси йәни 9-март күни хитай һөкүмити буниңға наразилиқ билдүрүп, америкиниң 2005-йиллиқ кишилик һоқуқ вәзийити һәққидә доклат елан қилиш билән америкидики кишилик һоқуқ вәзийитини тәнқид қилған.

Әнқәрәдики хитай әлчиханиси алдида наразилиқ намайиши өткүзүлди

Шәрқий түркистан мәдәнийәт-һәмкарлиқ җәмийитиниң әнқәрә шөбиси тәрипидин уюштурулған намайишқа түрк дуняси аммиви тәшкилатлириниң вәкиллири һәмдә бир қисим уйғурлар қатнашқан.

Бу намайиш 8 - март ханим -қизлар байримиға тоғра кәлгән. Шәрқий түркистан мәдәнийәт- һәмкарлиқ җәмийитиниң рәиси хәйруллаһ әпәндигил шәрқий түркистандики аялларниң көзлири яш икәнлики вә башқа әһваллар һәққидә баянат елан қилған.

Уйғурлар 8-мартни хатирлиди

Дуняниң бир қисим дөләтлиридики уйғур аяллири җүмлидин қирғизистан вә қазақистандики уйғур ханим қизлири 8-март аяллар байримини тәбрикләп, дағдуғулуқ паалийәтләрни өткүзди. Әлвәттә, уйғур дияридики уйғур аяллириму бу байрамни хатирилигән болсиму, пәрқ шуки, чәтәлләрдики уйғур ханим қизлири өзлириниң аяллиқ һоқуқи вә сиясий һәм кишилик һоқуқи һәққидә әркин сөзләш һоқуқиға игә икәнлики, һәр қандақ бир тәшкилатқа қатнишиш, өз сиясий пикрини ашкара ипадиләш әркинликигә сазавәрликини көрситишмәктә, атақлиқ уйғур кишилик һоқуқ паалийәтчиси рабийә қадир ханим илгири, уйғур аяллириниң һоқуқини қоғдаш үчүн күрәш қилғанлиқи вә бу һәқтә өз пикирлирини ашкара оттуриға қойғанлиқи үчүн хитай һөкүмитиниң җазалишиға учриғанлиқини билдүрди. Униң ейтишичә, һазир нәччә миңлиған өз һоқуқи үчүн күрәш қилған уйғур ханим қизлири бигунаһ һалда хитай түрмисидә ятмақта.

Исмаил тиливалди йәнә миллий бөлгүнчиликкә зәрбә беришкә тәләп қилди

Тәңри тағ ториниң учуридин мәлум болушичә, хитайниң икки чоң йиғини җәрянида, йиғинға қатнишиватқан уйғур аптоном райониниң рәиси исмаил тиливалди" қәтий түрдә дөләт ичи вә сиртидики миллий бөлгүнчи күчләрниң сиңип кирип, зиянкәшлик қилиши паалийәтлириниң алдини елип, мәркәзниң шинҗаңниң муқимлиқини қоғдаш зор сияситини әмәлийләштуримиз һәмдә үч хил күчләргә зәрбә беримиз" дегән. Инкаслардин қариғанда йеқиндин буян исмаил тиливалди аталмиш "миллий бөлгүнчилә"гә зәрбә беришни партком секритари ваң лечүәнгә қариғанда көпрәк тәшәббус қилмақта икән.

Әйдиз кесили уйғур елидә тарқилиш сүрити әң тез болмақта

Хитайниң бейҗиңда ечиливатқан йиғини җәрянида уйғур аптоном райониниң бир нәпәр вәкили уйғур елидә әйдиз кесилиниң ямраш сүритиниң наһайити тез икәнлики, һазир бу кесәлниң 69 наһийигә таралғанлиқини, әйдиз вируси билән юқумланғанларниң 90%ниң 20 яшлардин 40 яшларғичә болған кишиләр икәнликини билдүргән. Әйдиз кесили һазир уйғурлар дуч келиватқан әң зор апәтләрниң биригә айланған.

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати хитайдин кишилик һоқуқ паалийәтчилирини қоюп беришни тәләп қилди

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати чаршәнбә күни хитай һөкүмитидин бир қисим пуқраларниң сиясий һоқуқини қоғдаш йолида паалийәт қилған кишиләрни қоюп беришни тәләп қилди.

Җорҗи товн университетида адил һошурға аит филим көрситилди

Өткән һәптә йәни 28-феврал күни америкиниң пайтәхти җорҗи товн университетида уйғур дарвизи адил һошурниң паалийити вә уйғурларниң әһвалини әкис әттүридиған һөҗҗәтлик филим көрситилди,уйғуршунас профессор җамис милливард бу филим һәмдә уйғурлар һәққидә чүшәнчә бәрди, бири қисим көрәрмәнләр уйғурларниң бу хил йиганә дарвазлиқ әнәнисидин һәйран қелишти шуниңдәк йәнә филимдә намайән қилинған дарвазлиқни көрүватқан пуқраларниң сақчилар тәрипидин қандақ һақарәт қилинватқанлиқи,сақчиларниң уларни иттирип уруватқанлиқидәк көрүнишләрни көргинидә уйғурларниң һәқиқәтән еғир бесим астида яшайдиғанлиқини чүшәнгәнликини билдүрүшти.

Сабиқ америка ярдәмчи ташқи ишлар министири тәйвәнни зиярәт қилди

Сабиқ америка ярдәмчи ташқи ишлар миниситири армитеч чаршәнбә күни тәйвәнни зиярәт қилип, президент ченшуйбиән вә гоминдаң партийисиниң рәһбири майиңҗу қатарлиқлар билән көрүшкән, бирақ армитеч өзиниң бу зияритиниң шәхсий зиярәт икәнликини билдүрүп, мухбирларға мәлумат бәрмигән. Хәвәрләргә қариғанда,хитай тәйвән боғузиға 800 дин артуқ башқурулидиған бомба орулаштурған болуп, икки қирғақ мәсилиси йеқиндин буян җиддийлишип қалған иди.

японийә хитайниң шәрқий деңиз нефитликини бирликтә ечиш тәклипини рәт қилди

японийә һөкүмити чаршәнбә күни хитайниң сенкаку арили әтрапида бирликтә нефит ечиш тәклипини рәт қилди. японийиниң ички кабинет башлиқи шинзу абе "бу биз қобул қилалайдиған бир тәклип әмәс" деди.

Бу хитайниң шәрқий деңиз нефитликини ечиш мәсилисидә японийә билән елип барған 4‏-қетимлиқ сөһбити болуп, бу нөвәт хитай тәрәп икки дөләт арисидики талаш-тартиштики бир қисим аралларниң әтрапида чәклик һалда нефит қидириш ишлирини елип бериш тәклипини сунған иди.(Умидвар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт