Heptilik xewerler (25-awghusttin 31-awghustqiche)

Muxbirimiz erkin
2012-08-31
Élxet
Pikir
Share
Print

Dunya Uyghur qurultiyi 30-awghust "Xelq'ara ghayib bolghanlar küni" de bayanat élan qildi

Dunya Uyghur qurultiyi bügün 30-awghust "Xelq'ara ghayib bolghanlar küni" munasiwiti bilen bayanat élan qilip, xelq'arani 5-iyul ürümchi weqesidin kéyin iz-déreksiz yoqap ketken Uyghurlar mesilisige jiddiy qarashqa chaqirghan.

Bayanatta yene, dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanimning sözini neqil keltürüp, herqaysi démokratik eller hökümetliridin xitay bilen bolghan diplomatik alaqiliri hem soda munasiwitide, 5-iyuldin kéyin xitay da'iriliri teripidin tutup kétilip, hazirghiche iz-dériki bolmighan Uyghurlar mesilisini xitaydiki kishilik hoquq depsendichilikidiki muhim mesililerning biri qatarida otturigha qoyush telep qilindi.

Xelq'ara yadro sinaqlirigha qarshi turush künide yadroning ziyinigha uchrighan Uyghurlarning heq-hoquqi telep qilindi

Xelq'ara wakaletsiz milletler teshkilati 29‏-awghust, dunya yadro siniqigha qarshi turush küni munasiwiti bilen bayanat élan qilip, xelq'ara jama'etni yadro siniqining ziyankeshlikige uchrighan Uyghurlarning heq-hoquqini qoghdashqa chaqirdi.

Mezkur teshkilat d u q bilen birliship élan qilghan bayanatta, Uyghur élining lopnur rayonida xitay hökümiti teripidin élip bérilghan 46 qétimliq atom bomba siniqining rayon ékologiyisige we Uyghur xelqige éghir talapet élip kélip, rak we shuninggha oxshash gheyriy késellikler we normalsiz tughut hadisilirini peyda qilghanliqi, lékin ziyankeshlikke uchrighan Uyghurlarning hazirgha qeder héchqandaq dawalinish yardimige érishelmigenliki qeyt qilin'ghan.

Wakaletsiz milletler teshkilati bash sékrétari marino busdachin: xitay hökümitige bésim ishlitish arqiliq ziyankeshlikke uchrighan Uyghurlargha tölem tölitish, bash tartip bolmaydighan bir mes'uliyet, dégen.

Yawro-asiya yermenkisi bashlinish harpisida ürümchi qattiq qamal qilinmaqta

Xitay da'iliri 2-séntebir bashlinidighan 2-nöwetlik yawro-asiya yermenkisidin burun, ürümchi we uning etrapidiki rayonlarda bixeterlik tedbirlirini ilgirilep chingitqan.

Xitay axbarat wasitilirining xewer qilishiche, herqaysi ölke we sheherlerdin ürümchige kélidighan ayropilan we diwopo ayrodromida tekshürüsh kücheytilip, ayrodromni qoghdaydighan saqchi we amanliq küchlirining sani köpeytilgen.

Ürümchidiki idare-organlar seperwer qilinip, ishchi-xizmetchiler kocha-koylarni nazaret qilish, muhitni saqlash ishlirigha sélin'ghan. Bingtu'en qoralliq küchliri heriketke keltürülüp, sheherning kirish-chiqish éghizlirigha post qoyulghan.

Bu heqtiki xewerlerde yene, saqchilarning ürümchidiki nuqtiliq közitilidighan bir qisim kishilerni bir mezgil ürümchidin kétip turushqa mejburlap, yaqa yurttin kelgen Uyghurlarni yurtigha qoghlighanliqi ilgiri sürülgen.

Türkiyining sabiq ministiri xitayning türk tilini chekligenlikini tenqid qildi

Türkiye parlamént ezasi, sabiq dölet ministiri, milletchi heriket partiyisi mu'awin sékrétari rishat doghru xitayning, Uyghur élide türk tili öginishni chekligenliki heqqidiki xewerlerge inkas qayturup, buninggha türkiye dölitining arilishishini telep qildi.

U "Xitay tili türkiyide hemme adem öginishni xalaydighan, héchqandaq cheklime yoq bir til. Bundaq ehwalda döletler otturisida teng-barawerlik bolushi kérek. Sherqiy türkistanda türk tili kurslirining échilishi, mekteplerde türk tili dersining bérilishini türkiye döliti bolush süpitimiz bilen telep qilishimiz kérek. Biz xitay tili öginishni erkin qoyuwettuq, xitay sherqiy türkistanda türkche öginishni erkin qoyuwétishi lazim" dégen.

U yene, xitay saqchilirining türk bayriqi bésilghan mayka kiygen Uyghurlarni soraqqa tartqanliqini eyiblep: türkiye xitayning bu qilmishlirini yéqindin teqib qilip, xitaygha waqtida naraziliqimizni bildürüshimiz kérek, dep körsetken.

Torontoda ötküzülgen türk féstiwaligha Uyghurlarmu qatnashti

Yéqinda kanadadiki Uyghurlar toronto shehiride ötküzülgen türk féstiwaligha qatniship, Uyghur medeniyitini tonushturghan.

Türk féstiwali her yili bir qétim ötküzülidighan medeniyet köriki bolup, féstiwalgha türki milletler sistémisidiki Uyghur, ezerbeyjan, türkmen qatarliq milletler qatniship, özlirining medeniyitini kanada xelqige tonushturidu. Bu yil torontoda ötküzülgen türk féstiwali 6-qétimliq medeniyet köriki bolup, kanada Uyghur jem'iyitining orunlashturushi bilen, toronto shehiridiki Uyghurlar bu qétim féstiwalgha bir qeder sistémiliq teyyarliq bilen qatnashqan.

Türk féstiwali teyyarliq komitéti bu qétim Uyghurlargha mexsus tizgah ajritip bergen. Tizgahta Uyghurlarning doppa, etles, muzika eswabliri, pichaq, kiyim-kéchek we keshtichilik medeniyitige a'it 6 tür boyiche 100 xildin artuq medeniyet buyumi körgezme qilin'ghan.

Xitay-türkiye islam medeniyet we sen'et eserliri körgezmisi ötküzülmekchi

Istanbulda ötküzülmekchi bolghan xitay-türkiye islam medeniyet we sen'et eserliri körgezmisi, türkiyidiki Uyghur teshkilatlirining tenqidige uchrighan.

Türkiyidiki Uyghur ammiwi teshkilat mes'ulliri mezkur körgezmige qarshi pa'aliyet élip baridighanliqini bildürgen. Xitay-türkiye islam medeniyet-sen'et eserliri körgezmisi 31-awghust bashlinidu. Istanbuldiki aliy emiri ependi medeniyet merkizide ötküzülidighan mezkur körgezme 6‏-séntebir axirlishidighan bolup, bu jeryanda "Xitay we türkiyide islam" namliq ilmiy muhakime yighini we qur'an oqush pa'aliyiti ötküzülidu.

Bu jeryanda yene, xoten naxsha-usul ömiki jem'iy 3 meydan oyun qoymaqchiken. Bu pa'aliyetni türkiye diniy ishlar idarisi, istanbul sheherlik hökümet, xitay diniy ishlar idarisi we xitay islam jem'iyiti birliship uyushturghan.

Toluq bet