Һәптилик хәвәрләр (8-14 апрел)

2006-04-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Уйғур елидә һаварайидики нормалсизлиқ еғир зиян елип кәлди

Уйғур елидә сибирийиниң соғуқ еқими түпәйли пәйда болған бинормал һава келимати давам қилмақта.

Тәбиий апәтләрниң кәлтүрүп чиқарған зиянлири һәққидә уйғур елиниң мунасивәтлик даирилириниң елан қилған истатистикилиқ мәлуматлирида көрситилишичә, 9 - априлдин 10 - априлғичә давам қилған 12 баллиқ қаттиқ қум‏ - боранда турпан тәвәсидә 34 миңдин артуқ аилилик, 139 миңдин артуқ киши апәткә учриған. Бивастә келип чиққан иқтисадий зиян 12 милйон йүәндин ашқан.

Һөсәйинҗан қаримни қутқузуш паалийәтлири қанат яймақта

Һөсәйинҗан қаримниң өзбекистан даирилири тәрипидин тутулғандин кейин хәлқаралиқ тәшкилатлар җүмлидин уйғур тәшкилатлири уни қутулдуруш ишлириға алаһидә көңүл бөлмәктә.

Уйғур кишилик һоқуқ вә демократийә һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханим канаданиң америкидики баш әлчисигә хәт йезип, уйғуларниң нөвәттики әһвали тоғрисида мәлумат берип, әгәр һөсәйнҗан қарим өзбекистан һөкүмити тәрипидин хитайға қайтурулса, униң қандақ дәһшәтлик бир ақивәткә дуч келидиғанлиқини чүшәндүргән.

Буниңдин башқа йәнә дуня уйғур қурултийиму германийидә турушлуқ канада баш әлчисигә , уйғур америка бирләшмиси вашингтонда турушлуқ канада баш әлчисигә шуниңдәк хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлириға мураҗәт қилип, улардин һөсәйинҗан қаримни қутқузуш үчүн барлиқ тиришчанлиқини көрситишини тәләп қилған.

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати болупму мәркизи америкиниң нюйорк шәһиридики кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати қатарлиқ хәлқара тәшкилатларму һөсәйинҗан қаримниң мәсилисигә қаттиқ көңүл бөлөватиду. Һүсәйинҗан қаримни қутулдуруш ишлириға канада һөкүмити вә канада уйғур җәмийити алаһидә күч чиқармақта.

Хәвәрләргә қариғанда, москвадики канада әлчиханисиниң бир консул дәриҗилик хадими ташкәнткә келип, һөсәйинҗан қарим вә униң аяли билән көрүшкән икән.

Гуантаномодики уйғурларни германийиниң елиши һәққидә сөһбәтләр мәвҗут.

Хәвәрләргә қариғанда, гуантаномо түрмисидә тутуп туриливатқан бир қисим уйғурларни германийиниң қобул қилиши мәсилиси һәққидә америка даирилири билән германийә даирилири арисида сөһбәтләр болған. Германийә баш министири гуантаномо түрмисини тақаш тәрәпдари болуп, мәзкур уйғурларни германийигә қобул қилиш тәклипигә бир қисим герман сиясәтчилири хитай билән болған мунасивәткә дәхли йетидиғанлиқини көрситип қарши чиққан.

Хитайда буддизм қурултийи ечилди

Хитайниң хуаңҗо шәһиридә дуня буддизм йиғини ечилди. Бу йиғинға дунядики атақлиқ буддизм рәһбәрлиридин бири һесаблинидиған далай лама қатнаштурулмиған. Бу йиғинда бәнчән лама иштирак қилған болуп, у хитайниң диний сияситини мәдһийиләйдиған сөзләрни қилған.

Хәлқаралиқ көзәткүчиләр хитайниң бу қурултийиниң қоюқ тәшвиқат түсини алғанлиқини, ху җинтавниң америка зияритини башлаш һарписида мәзкур қурултайни ечиш арқилиқ өзиниң диний сиясити вә диний етиқад әркинликини көрсәтмәкчи болғанлиқини , әмәлийәттә хитайдики диний әркинликниң қаттиқ боғулуватқанлиқини тәнқид қилмақта.

Хитайниң шәнто шәһиридә сақчилар билән пуқралар арисида тоқунуш йүз бәрди

Хоңкоң мәтбуатлириниң хәвәр қилишичә, хитайниң гуаңдуң өлкиси шәнто шәһиридики бомей кәнтидә чаршәнбә күни 3000 дәк сақчи билән пуқралар оттурисида тоқунуш йүз берип, бир аял кәнт пуқраси сақчилар атқан яш аққузуш бомбисида ярилинип өлгән. Аз дегәндә 10 киши яриланған. Тәхминән төт миңдәк кәнт пуқраси һөкүмәт даирилириниң бир җүп қовуқни чеқивәтмәкчи болғанлиқиға қарши чиққандин кейин сақчилар билән тоқунушуп қалған. Сақчилар намайишчиларға яш аққузуш бомбиси атти вә юқири бесимлиқ су чачқан.

«Диалог фонди җәмийити» хитайдики сиясий җинайәтчиләр мәсилиси һәққидә доклат елан қилди

1999-Йили қурулған америкидики диалог фонди җәмийити хитайдики сиясий җинайәтчиләр мәсилиси һәққидә доклат елан қилған болуп, буниңда хитай һөкүмитиниң 1980‏- йили җинайи ишлар қанунини йолға қойғандин буян, 2000 ға йеқин сиясий делони бир тәрәп қилип, буниңға четилған 4200 дин көп кишини қолға алғанлиқи көрситилгән. Шундақла мәзкур тәшкилат нөвәттә түрмидә йетиватқан 250 нәпәр сиясий мәһбусниң исим тизимликини қолға чүшүргән. Улар һазир хитай һөкүмитидин бу кишиләрниң һазирқи әһвалиға аит учурларни елишқа тиришмақта.

Кишилик һоқуқ тәшкилатлиридин бири болған хитай кишилик һоқуқ тәшкилатиниң баянатчиси фең соңда хитайниң сиясий җинайәтчи дегән аталғуси һәққидә тохтилип мундақ деди:.

"Бурун әксилинқилабчи' дегән нам бар иди.Кейин буму әмәлдин қалдурулди. Һәқиқәтән әксилинқилабчилиққа четилған делолар болсиму, һөкүмәт уни җинайи ишлар қануниға киргүзди. Хитайниң җинайи ишлар қанунида дөләт һакимийитини ағдурушқа қутратқулуқ қилған яки урунған, дөләт мәхпийәтликини ашкарилиған һәтта ишпйонлуқ қилған дегәнләрму бар. Униңдин башқа хитай техи сиясий мәһбусларни лүкчәклик, зәһәрлик чекимлик вә паһишивазлиққа охшаш бимәнә бөһтанлар биләнму әйибләйду".

Хитай америкидин 80 данә бойиң айрупилани сетивелишқа келишти

Хитай даирилири сәйшәнбә күни америкидин 80 данә бойиң айрупилани сетивалидиғанлиқини җакарлиди. Америка бирләшмә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, бу келишим сәйшәнбә күнидики 17‏- нөвәтлик хитай-америка сода бирләшмә комитети йиғинида түзүлгән болуп, бу йиғин америка сода министирлиқида өткүзүлгән. Мәзкур йиғинға америка сода министири карлос гутериз вә америкида зиярәттә болуватқан хитай муавин баш министири ву йи қатарлиқлар қатнашқан.

Америкиниң бойиң ширкити бу йил ичидә хитайға сетип беридиған айрупилан санини 120 гә йәткүзүшни халайдиғанлиқини ашкарилиған. Хитай өзиниң америка айропиланлириға болған мундақ зор еһтияҗини хитай рәиси ху җинтавниң америка зияритини башлаш һарписиға тоғрилиди.

Ричард бавчер қирғизистанни зиярәт қилди

Америка ярдәмчи ташқи ишлар министири ричард бавчер 12-апрел күни бешкәкни зиярәт қилип, қирғизистан президенти қурманбек бақийеф билән америка - қирғиз мунасивити вә қирғизистандики демократик ислаһат мәсилилирини музакирә қилди.

Ричард бавчер, қирғиз - америка мунасивәтлириниң иқтисади вә бихәтәрлик мәсилилиридин башқа йәнә демократик ислаһат мәсилисиниму өз ичигә алидиғанлиқини билдүрүп, " қирғизистанниң күчини җәнубтики дөләтләргә өлгә қилишниң йеңи идийә вә мумкинчилики үстидә издиниватимиз " деди.

Бавчер өзбекистандики вәзийәтни тилға елип," биз бир һөкүмәтниң өз хәлқиғә бундақ муамилә қилишини қоллиялмаймиз " деди.

Карачидики партлашта өлгәнләрниң сани 57 гә йәткән

Пакистанниң карачи шәһиридә 12-апрел күни партлаш йүз берип, өлгәнләрниң сани 57 гә йәтти. Шундақла бу вәқәдә йәнә 100 нәччә киши охшимиған дәриҗидә яриланған.

Бу вәқә өзини өлтүривелиш характеридики партлаш вәқәси болуп, өзигә партлатқуч бомбиларни таңған икки нәпәр киши , муһәммәд пәйғәмбәрниң туғулған күнини хатириләватқан нәччә миң сүнний мусулманлириниң арисиға кирип бомбини партлатқан. (Үмидвар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт