Heptilik xewerler (8-14 aprél)

2006-04-14
Élxet
Pikir
Share
Print

Uyghur élide hawarayidiki normalsizliq éghir ziyan élip keldi

Uyghur élide sibiriyining soghuq éqimi tüpeyli peyda bolghan binormal hawa kélimati dawam qilmaqta.

Tebi'iy apetlerning keltürüp chiqarghan ziyanliri heqqide Uyghur élining munasiwetlik da'irilirining élan qilghan istatistikiliq melumatlirida körsitilishiche, 9 - aprildin 10 - aprilghiche dawam qilghan 12 balliq qattiq qum‏ - boranda turpan teweside 34 mingdin artuq a'ililik, 139 mingdin artuq kishi apetke uchrighan. Biwaste kélip chiqqan iqtisadiy ziyan 12 milyon yü'endin ashqan.

Höseyinjan qarimni qutquzush pa'aliyetliri qanat yaymaqta

Höseyinjan qarimning özbékistan da'iriliri teripidin tutulghandin kéyin xelq'araliq teshkilatlar jümlidin Uyghur teshkilatliri uni qutuldurush ishlirigha alahide köngül bölmekte.

Uyghur kishilik hoquq we démokratiye herikitining rehbiri rabiye qadir xanim kanadaning amérikidiki bash elchisige xet yézip, uyghularning nöwettiki ehwali toghrisida melumat bérip, eger höseynjan qarim özbékistan hökümiti teripidin xitaygha qayturulsa, uning qandaq dehshetlik bir aqiwetke duch kélidighanliqini chüshendürgen.

Buningdin bashqa yene dunya Uyghur qurultiyimu gérmaniyide turushluq kanada bash elchisige , Uyghur amérika birleshmisi washin'gtonda turushluq kanada bash elchisige shuningdek xelq'ara kishilik hoquq teshkilatlirigha murajet qilip, ulardin höseyinjan qarimni qutquzush üchün barliq tirishchanliqini körsitishini telep qilghan.

Xelqara kechürüm teshkilati bolupmu merkizi amérikining nyuyork shehiridiki kishilik hoquqni közitish teshkilati qatarliq xelq'ara teshkilatlarmu höseyinjan qarimning mesilisige qattiq köngül bölöwatidu. Hüseyinjan qarimni qutuldurush ishlirigha kanada hökümiti we kanada Uyghur jemiyiti alahide küch chiqarmaqta.

Xewerlerge qarighanda, moskwadiki kanada elchixanisining bir konsul derijilik xadimi tashkentke kélip, höseyinjan qarim we uning ayali bilen körüshken iken.

Gu'antanomodiki Uyghurlarni gérmaniyining élishi heqqide söhbetler mewjut.

Xewerlerge qarighanda, gu'antanomo türmiside tutup turiliwatqan bir qisim Uyghurlarni gérmaniyining qobul qilishi mesilisi heqqide amérika da'iriliri bilen gérmaniye da'iriliri arisida söhbetler bolghan. Gérmaniye bash ministiri gu'antanomo türmisini taqash terepdari bolup, mezkur Uyghurlarni gérmaniyige qobul qilish teklipige bir qisim gérman siyasetchiliri xitay bilen bolghan munasiwetke dexli yétidighanliqini körsitip qarshi chiqqan.

Xitayda buddizm qurultiyi échildi

Xitayning xu'angjo shehiride dunya buddizm yighini échildi. Bu yighin'gha dunyadiki ataqliq buddizm rehberliridin biri hésablinidighan dalay lama qatnashturulmighan. Bu yighinda benchen lama ishtirak qilghan bolup, u xitayning diniy siyasitini medhiyileydighan sözlerni qilghan.

Xelq'araliq közetküchiler xitayning bu qurultiyining qoyuq teshwiqat tüsini alghanliqini, xu jintawning amérika ziyaritini bashlash harpisida mezkur qurultayni échish arqiliq özining diniy siyasiti we diniy étiqad erkinlikini körsetmekchi bolghanliqini , emeliyette xitaydiki diniy erkinlikning qattiq boghuluwatqanliqini tenqid qilmaqta.

Xitayning shento shehiride saqchilar bilen puqralar arisida toqunush yüz berdi

Xongkong metbu'atlirining xewer qilishiche, xitayning gu'angdung ölkisi shento shehiridiki boméy kentide charshenbe küni 3000 dek saqchi bilen puqralar otturisida toqunush yüz bérip, bir ayal kent puqrasi saqchilar atqan yash aqquzush bombisida yarilinip ölgen. Az dégende 10 kishi yarilan'ghan. Texminen töt mingdek kent puqrasi hökümet da'irilirining bir jüp qowuqni chéqiwetmekchi bolghanliqigha qarshi chiqqandin kéyin saqchilar bilen toqunushup qalghan. Saqchilar namayishchilargha yash aqquzush bombisi atti we yuqiri bésimliq su chachqan.

"Di'alog fondi jemiyiti" xitaydiki siyasiy jinayetchiler mesilisi heqqide doklat élan qildi

1999-Yili qurulghan amérikidiki di'alog fondi jemiyiti xitaydiki siyasiy jinayetchiler mesilisi heqqide doklat élan qilghan bolup, buningda xitay hökümitining 1980‏- yili jinayi ishlar qanunini yolgha qoyghandin buyan, 2000 gha yéqin siyasiy déloni bir terep qilip, buninggha chétilghan 4200 din köp kishini qolgha alghanliqi körsitilgen. Shundaqla mezkur teshkilat nöwette türmide yétiwatqan 250 neper siyasiy mehbusning isim tizimlikini qolgha chüshürgen. Ular hazir xitay hökümitidin bu kishilerning hazirqi ehwaligha a'it uchurlarni élishqa tirishmaqta.

Kishilik hoquq teshkilatliridin biri bolghan xitay kishilik hoquq teshkilatining bayanatchisi féng songda xitayning siyasiy jinayetchi dégen atalghusi heqqide toxtilip mundaq dédi:.

"Burun eksilinqilabchi' dégen nam bar idi.Kéyin bumu emeldin qalduruldi. Heqiqeten eksilinqilabchiliqqa chétilghan délolar bolsimu, hökümet uni jinayi ishlar qanunigha kirgüzdi. Xitayning jinayi ishlar qanunida dölet hakimiyitini aghdurushqa qutratquluq qilghan yaki urun'ghan, dölet mexpiyetlikini ashkarilighan hetta ishpyonluq qilghan dégenlermu bar. Uningdin bashqa xitay téxi siyasiy mehbuslarni lükcheklik, zeherlik chékimlik we pahishiwazliqqa oxshash bimene böhtanlar bilenmu eyibleydu".

Xitay amérikidin 80 dane boying ayrupilani sétiwélishqa kélishti

Xitay da'iriliri seyshenbe küni amérikidin 80 dane boying ayrupilani sétiwalidighanliqini jakarlidi. Amérika birleshme agéntliqining xewer qilishiche, bu kélishim seyshenbe künidiki 17‏- nöwetlik xitay-amérika soda birleshme komitéti yighinida tüzülgen bolup, bu yighin amérika soda ministirliqida ötküzülgen. Mezkur yighin'gha amérika soda ministiri karlos gutériz we amérikida ziyarette boluwatqan xitay mu'awin bash ministiri wu yi qatarliqlar qatnashqan.

Amérikining boying shirkiti bu yil ichide xitaygha sétip béridighan ayrupilan sanini 120 ge yetküzüshni xalaydighanliqini ashkarilighan. Xitay özining amérika ayropilanlirigha bolghan mundaq zor éhtiyajini xitay re'isi xu jintawning amérika ziyaritini bashlash harpisigha toghrilidi.

Richard bawchér qirghizistanni ziyaret qildi

Amérika yardemchi tashqi ishlar ministiri richard bawchér 12-aprél küni béshkekni ziyaret qilip, qirghizistan prézidénti qurmanbék baqiyéf bilen amérika - qirghiz munasiwiti we qirghizistandiki démokratik islahat mesililirini muzakire qildi.

Richard bawchér, qirghiz - amérika munasiwetlirining iqtisadi we bixeterlik mesililiridin bashqa yene démokratik islahat mesilisinimu öz ichige alidighanliqini bildürüp, " qirghizistanning küchini jenubtiki döletlerge ölge qilishning yéngi idiye we mumkinchiliki üstide izdiniwatimiz " dédi.

Bawchér özbékistandiki weziyetni tilgha élip," biz bir hökümetning öz xelqighe bundaq mu'amile qilishini qolliyalmaymiz " dédi.

Karachidiki partlashta ölgenlerning sani 57 ge yetken

Pakistanning karachi shehiride 12-aprél küni partlash yüz bérip, ölgenlerning sani 57 ge yetti. Shundaqla bu weqede yene 100 nechche kishi oxshimighan derijide yarilan'ghan.

Bu weqe özini öltüriwélish xaraktéridiki partlash weqesi bolup, özige partlatquch bombilarni tangghan ikki neper kishi , muhemmed peyghemberning tughulghan künini xatirilewatqan nechche ming sünniy musulmanlirining arisigha kirip bombini partlatqan. (Ümidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet