Bérlinda ilham toxti guruppisining resmiy qurulghanliqi jakarlandi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2016-04-28
Élxet
Pikir
Share
Print
"Ilham toxti guruppisi" ezaliri yighindin kéyinki ziyapette. 2016-Yili 26-aprél, bérlin.
"Ilham toxti guruppisi" ezaliri yighindin kéyinki ziyapette. 2016-Yili 26-aprél, bérlin.
RFA/Ekrem

25-, 26-aprél künliri gérmaniye paytexti bérlinda chaqirilghan "Uyghur musapirlar mesilisi yighini" da xitay türmisidiki meshhur Uyghur öktichi ziyaliysi ilham toxtini qollash guruppisi-"Ilham toxti guruppisi" qurulghanliqi jakarlandi. Melum bolushiche, mezkur guruppining asasliq meqsiti ilham toxtini nopuzluq xelq'araliq kishilik hoquq mukapatlirigha namzat körsitish iken.

Ilham toxti 2014-yilidin buyan türmide yétiwatqan bolup, u 27-aprél "Martén ennals mukapati" ning 2016-yilliq mukapatigha tallan'ghan küchlük namzatlar qatarigha kirgen idi.

26-Aprél küni bu guruppining qurulghanliqi jakarlan'ghandin kéyin, d u q re'isi rabiye qadir xanim yighinning yépilish murasimida nutuq sözlep, ilham toxti mesiliside pikir bayan qildi. Rabiye xanim sözide, d u q ning amérika, yawropa birliki we dunyaning herqaysi jaylirida élip bériwatqan pa'aliyetliri jeryanida ilham toxtining erkinliki üchün pa'al heriket qiliwatqanliqini tekitlidi.

Ilham toxti guruppisining teshebbuschisi we rehberliridin biri bolghan eniwerjan ependi, mezkur guruppining meqsitining ilham toxtini yawropa birlikining kishilik hoquq jehettiki aliy mukapati bolghan "Saxarof mukapati" gha namzat körsitish we ilham toxtini erkinlikke érishtürüsh yolida térishchanliq körsitish ikenlikini tekitlep, bu guruppining yawropadiki köpligen kishilik hoquq teshkilatlirining qollishigha we yéqindin yardemde bolushigha érishiwatqanliqini ilgiri sürdi.

Eniwerjan ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qilghanda, ilham toxtigha ige chiqishning muhajirettiki milliy heriketning muhim bir terkibi qismi ikenlikini tekitlidi.

Qirghizistan Uyghurlirining mötiwerliridin biri bolghan rozi muhemmedhajimmu ipade bildürüp, bundaq bir guruppining qurulushining Uyghur milliy herikitining öz mejburiyetlirini ada qilishi bolup hésablinidighanliqini eskertti.

Xeter astidiki milletlerni qoghdash teshkilati bérlin bash shtabining mes'ulliridin biri bolghan hanno shédler ependimu bu toghrisida ziyaritimizni qobul qilip, özining bu guruppini qizghin qollaydighanliqini éytti.

U mundaq dédi: "Ilham toxti Uyghur xelqining pikir, metbu'at, medeniyet, diniy étiqad erkinliki üchün küresh qilghan mötidil pozitsiyidiki bir ziyaliy idi. U Uyghur xelqining xitay xelqi bilen tinch, xatirjem yashishi, Uyghur ewladlirining erkin we bextiyar hayati üchün bedel töligen. Uning erkinliki üchün xizmet qilidighan, uni xelq'araliq tinchliq mukapatlirigha na'il qilish üchün ejir serp qilidighan bundaq bir guruppining qurulushi nahayiti ehmiyetlik bir ish dep qaraymen."

"Yawropa sherqiy türkistan birliki teshkilati" ning re'isi, ilham toxti guruppisining mes'ulliridin eniwerjan ependi yene, 27-aprél küni ilham toxtining jenwediki bir kishilik hoquq teshkilati teripidin insan heqliri mukapatigha namzat qilip körsitilgenlikini eskertti.

Melumki, Uyghur ziyaliysi ilham toxti xitay paytexti béyjingda turup Uyghurlarning kishilik heq-hoquqi toghrisida pikir bayan qilghan we xitay hökümitining milliy siyasitini eyibligenliki seweblik 2014-yili 1-ayning 15-küni tutqun qilinip, 23-séntebir ürümchide "Bölgünchilik" jinayiti bilen muddetsiz qamaq jazasigha höküm qilin'ghan idi.

Shundin buyan xelq'aradiki bir qisim kishilik hoquq teshkilatliri we Uyghur siyasiy aktipliri ilham toxtini xitay hakimiyiti teripidin heqsizlikke uchrighan ziyaliylarning biri süpitide tilgha élip, uning erkinlikke érishishi yolida türlük shekillerde mujadile qilip kelmekte.

Toluq bet