Лүкчүн вәқәсидә өлгәнләр саниниң 45 тин көп икәнлики оттуриға қоюлди

Мухбиримиз меһрибан
2013-06-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Пичан наһийиси лүкчүн базирида йүз бәргән тоқунуштин бир көрүнүш. 2013-Йили 26-июн.
Пичан наһийиси лүкчүн базирида йүз бәргән тоқунуштин бир көрүнүш. 2013-Йили 26-июн.
t2.qpic.cn/mblogpic

26 - Июн лүкчүн вәқәси һәққидә хитай һөкүмитиниң вәқәниң йүз бериш сәвәбини йошуруп, вәқә һәққидә ениқ мәлумат бәрмәслики америка қатарлиқ ғәрб дөләтлири вә дуня уйғур қурултийи қатарлиқ чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлириниң җиддий инкасини қозғиди.

Америка лүкчүн вәқәсигә диққәт қиливатқанлиқини билдүрди. Дуня уйғур қурултийи хитай һөкүмитидин вәқәниң йүз бериш сәвәбини ашкарилашни, хәлқара мустәқил тәкшүрүш өмикиниң лүкчүнгә берип вәқәниң йүз бериш сәвәби вә вәқәниң тәрәққиятини тәкшүрүшини тәләп қилди. Әркин асия радиоси қатарлиқ ғәрб мәтбуатлири вәқәдә өлгән вә яриланғанларниң сани хитайниң һөкүмәт хәвәрлиридә дейилгинидин көплүкини ениқлиди.

Түнүгүндин буянқи ғәрб мәтбуатлирида 26 - июн сәһәр лүкчүндә йүз бәргән сақчиханиға от қоюп һуҗум қилиш вәқәси һәққидики хәвәрләр баш бәттин орун алди. Дуня уйғур қурултийи рәиси рабийә қадир ханим вә баянатчи дилшат ришит вәқә йүз бәргәндин кейин, хәлқара мәтбатларниң зияритини қобул қилип, вәқәниң йүз беришигә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан қаттиқ бастуруш сиясити сәвәб болуватқанлиқини тәкитләп,хәлқара мустәқил тәкшүрүш өмикиниң лүкчүнгә берип вәқәниң йүз бериш сәвәби вә вәқәниң тәрәққиятини тәкшүрүшини тәләп қилди.

Америка дөләт ишлири министирлиқи 26 - июн чаршәнбә күни чүштин кейин баянат берип, америкиниң 26 - июн лүкчүн вәқәсигә диққәт қиливатқанлиқини билдүрди. Баянатчи сөзидә америкиниң «шу җайдики уйғур мусулманлири учраватқан кәмситиш вә һәр хил чәклимиләр һәққидики хәвәрләргә диққәт қиливатқанлиқи»ни билдүрүш билән биллә, хитай һөкүмитини «вәқәдә очуқ - йоруқ болуш, вәқәниң әсли маһийитини дуняға ашкарилаш» қа чақирди.

Хитай һөкүмәт мәтбуатлири лүкчүн вәқәсиниң йүз бериш сәвәби һәққидә тохталмиди. Шинхуа агентлиқи вәқәдә өлгән вә яриланғанлар һәққидә 26 - июндики енгилизчә хәвири вә 27 - июн күнидики хитайчә хәвиридә охшимиған мәлуматларни бәрди. Шинхуа агентлиқиниң 26 - июн күнидики енгилизчә хәвиридә вәқәдә 27 адәмниң өлгәнликини, һөкүмәт сақчилири вә пуқралардин 17 адәмниң, һуҗумчилардин 10 адәмниң өлгәнликини,3 адәмниң яриланғанлиқини, 3 кишиниң қолға елинғанлиқини хәвәр қилди. Әмма хитайдики башқа һөкүмәт мәтбуатлирида вәқә һәққидә һечқандақ хәвәр берилмиди. Хитайдики аммиви тор тор бекәтлиридин 163 тор бекити, синна қатарлиқларда шинхуа агентлиқиниң енгизчә хәвири тәрҗимә қилинип вәқә йүз бәргән җайниң рәсими билән қошулуп берилгән болсиму, бирнәччә саәттин кейинла бу хәвәрләрниң өчүрүветилиши хитай тордашлириниң наразилиқини қозғиди.

Хитайниң шинхуа агентлиқи 27 - июн күнигә кәлгәндә андин тунҗи қетим лүкчүн вәқәси һәққидә хитай тилида хәвәр берип, вәқәдә өлгәнләр санини 26 - июндики енгилизчә хәвәрдики 27 адәмдин пәрқлиқ һалда 35 адәм дәп елан қилди. Хәвәрдә «26 - июн сәһәр саәт 5 тин 50 өткәндә турпан вилайити пичан наһийиси лүкчүн базирида зораванлиқ террорлуқ һуҗум қилиш вәқәси йүз бәрди. Вәқәдә 24 адәм зиянкәшликкә учрап өлди, буларниң ичидә уйғурлар 16 нәпәр. 24 Адәмниң ичидә 2 нәпәр җамаәт хәвпсизлик сақчиси бар. Ундин башқа 21 нәпәр сақчи вә пуқра яриланди. Җ х сақчилири нәқ мәйданда 11 нәпәр зораванини етип олтурди вә яриландурди. Зоравандин 4 нәпири қолға чүшти» дегән баянлар берилди.

Әмма, радиомиз уйғур бөлүми бүгүн лүкчүндин игилигән әһвал хитайниң һөкүмәт мәтбуатлиридин пәрқлиқ болди. Радиомиз зияритини қобул қилғучилар лүкчүндә йүз бәргән сақчиханиға һуҗум қилиш вә от қоюш вәқәсидә өлгүчиләрниң 45 кишидин артуқ икәнликини билдүрди.

Һөкүмәт тәрәптин өлгәнләрни йәрликкә қоюшқа қатнашқан лүкчүнлүк имамниң радиомизға билдүрүшичә, түнүгүн дәпнә қилинғанлар ичидә вәқәдә сақчилар тәрипидин етип өлтүрүлгән һуҗумчиларниң җәсити йоқ болуп, һөкүмәт тәрәптин өлгәнләр үчүнла 35 адәмгә кепәнлик сетивелинған. Бу киши йәнә өлгүчиләр ичидә хитайлардинму 7 - 8 кишиниң барлиқини, әмма уларниң дәпн ишиға өзиниң қатнашмиғанлиқини баян қилған.

Нөвәттә ғәрб дөләтлиридики даңлиқ мәтбуатларниң лүкчүндә йүз бәргән 26 - июн сақчиханиға һуҗум қилиш вәқәси һәққидә бәргән хәвәрлиридә, вәқәниң йүз беришигә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан қаттиқ бастуруш сиясити сәвәб болғанлиқи тәкитләнди.Хәвәрләрдә районда барғанчә күчәйтиливатқан һәр хил диний чәклимиләр вә бастурушларниң уйғурларниң ғәзипини қозғиғанлиқи баян қилинип, хитай һөкүмити ниспәтән тинч дәп қарайдиған шәрқий уйғур районидиму уйғурларниң қаршилиқ һәрикити йүз бәргәнлики хитай һөкүмити үчүн уйғур елиниң мәңгү тинчимас бир земин икәнликидин дерәк беридиғанлиқи, бундин кейинму бу хил қаршилиқ һәрикәтлириниң давамлиқ йүз бериши мумкинлики илгири сүрүлди. Әнгилийә иқтисат гезити«хитайдики юқири бесимлиқ сиясәт уйғурларниң қаршилиқиниң асаси сәвәби» икәнликини тәкитлиди; америкиниң нюйорк вақти гезитидә «турпанда йиллардин буянқи әң еғир қанлиқ вәқә йүз бәрди, сақчилар қаршилиқ қилған аммиға қаритип оқ атти» дегән баянлар берилди; германийә авази болса «тохтиталмиған қаршилиқ - шинҗаңда йәнә сақчиханиға һуҗум қилиш вәқәси йүз бәрди»дәп хәвәр бәрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт