"Diktator dölette yüz bergen héchqandaq bir weqe térrorluq katigoriyisige kirgüzülmeydu"

Muxbirimiz irade
2013-06-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Lükchün weqesidin kiyin saqchilarning bir muxbirni tutqun qiliwatqan körünishi
Lükchün weqesidin kiyin saqchilarning bir muxbirni tutqun qiliwatqan körünishi
AFP

Lükchünde saqchixanigha ot qoyup, hujum qilish weqesi yüz bergendin kéyin, amérika hökümiti buninggha derhal inkas qayturup, xitaydin weqening tepsilatini ashkarilashni we Uyghur xelqni üstidin yürgüzülüwatqan bésim siyasitini ayaqlashturushni telep qilghan idi.

Xitay hökümitining awazi bolghan xitay kündilik géziti bolsa bügün buninggha jawab xaraktérida bir bash maqale élan qilip, amérika qatarliq gherb ellirini térrorgha qarshi küreshte tengsiz mu'amile qilish bilen eyiblidi. Emma közetküchiler, pikir erkinliki, namayish qilish erkinlikidin söz échish mumkin bolmighan Uyghur élide yüz bergen weqelerni héchqandaq bir démokratiyilik döletning térrorluq katogoriyisige kirgüzmeydighanliqini bildürdi.

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, xitay hökümiti pichan lükchündiki weqe heqqide özining resmiy xewer agéntliqliri arqiliq tarqatqan xewerliride bu weqening chet'elge baghlan'ghan térrorchi unsurlar teripidin keltürüp chiqirilghanliqini küchep teshwiq qildi. Xitaydiki xewerlerde hujumchilar birdek térrorchi dep tilgha élindi. Emma buning eksiche, xelq'aradiki nopuzluq metbu'at organliri lükchün weqesini xewer qilghanda aldi bilen weqe toghri'isda hazir xitay hökümiti teminligendin bashqa musteqil uchurning yoqluqini, uchurning qamal qilin'ghanliqini tilgha aldi. Andin ular weqeni bayan qilghanda köprek weqening kilip chiqishigha seweb bolghan amillar, Uyghur élining omumiy weziyiti üstide alahide toxtilip, xitay hökümitining yéqindin buyan rayonda yürgüzüwatqan siyasetlirining naraziliqlarni, milliy sürkilishni ulghaytiwetkenlikini birdek tilgha élip ötti.

Bu heqte tiwittir torida élan qilin'ghan bir qisim inkaslar diqqet qilishqa erziydighan bolup, ularning biride, bir tiwittir qollan'ghuchisi "Xitay hökümiti Uyghur élide weqe yüz bérip bir qanche sa'et öte - ötmeyla weqening térror weqesi ikenlikini, hujumchilarning chet'el bilen alaqisi barliqini qandaq éniqlap bolghandu? amérika bostondiki hujum qilish weqesining jawabkarini 3 ayghiche qandaq bir terep qilishni bilelmeywatidu. Xitay amérikigha tejribisini ögitip qoysa boptiken" dep qiziqarliq bir inkas qayturghan.

Lükchünde weqe yüz bergendin kéyin, amérika hökümiti weqege derhal inkas qayturghan bolsimu, weqeni xitay hökümiti dégendek térror weqesi dep tilgha almidi. Eksiche xitay hökümitini weqening jeryanlirini ashkarilashqa, qolgha élin'ghanlarni ochuq - ashkara we adilliq bilen sotlashqa chaqirdi. Amérika dölet ishliri ministirliqi shundaqla xitay hökümitini Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan bésim we cheklime siyasetlirini toxtitishqa chaqirdi. Xitayning hökümet da'iriliridin téxi amérikining bu bayanatigha resmiy bir jawab bérilmigen bolsimu, emma bügün xitayning hökümet awazi hésablinidighan xitay kündilik géziti bir parche bash maqale élan qilip, amérikini eyiblidi. Bash maqalide mundaq déyilgen:

Xelq'arada qandaq heriketning térrorluq bolidighanliqi heqqide élin'ghan ortaq qararlar bolsimu, emma bezi döletler yenila weqelerge perqliq mu'amile qilmaqta. Bu xil perqliq awazlarning köpinchisi gherbtin, bolupmu amérikidin kelmekte. Oxshash weqe öz dölitide yüz berse ularni térrorchi dep ataydighan amérika xitaydiki weqelerge kelgende bölgünchi we radikallarni "Erkinliki we musteqilliq üchün küresh qiliwatqan qehrimanlar" dep atimaqta.

Xitay kündilik géziti gherb ellirining "Musteqilliq we diniy erkinlik" dégen bahane bilen Uyghur térror guruppilirigha yardem qiliwatqanliqini ilgiri sürgen we yene sözige "Amérika bashchiliqidiki gherb elliri térrorgha qarshi küreshte del mushundaq ikki xil ölchem ishletkenliki üchün, xelq'arada qozghatqan térrorluqqa qarshi kürishide netijige érishelmeywatidu, afghanistan we iraqta téximu köp qayturma hujumgha uchrawatidu" dep dawam qilghan.

Amérika Uyghur birleshmisi re'isi alim séyitof ependi xitay kündilik gézitining yuqiridiki sözlirige baha bérip, xitaygha oxshash erkinliktin söz échish mumkin bolmaydighan bir dölette yüz bergen weqe bilen bashqa weqelerning xaraktérining tüptin perqlinidighanliqini otturigha qoydi.

Amérika hökümiti 23 - april küni sériqbuya weqesidiki bayanatidimu weqeni térror weqesi dep atimighan we xitayning ochuq - ashkara naraziliq bildürüshige qarimay, öz meydanining özgermeydighanliqini qayta tekitligen idi. Her ikkila weqede xelq'ara metbu'atlarning inkasi oxshashla xitay hökümitining rayonda yürgüzüwatqan diniy we milliy bésimliri seweb bolghanliqini, xitay hökümitining herqandaq bir naraziliq herikitini térror herikiti dep atiwalidighanliqini eskertti. Bügün wéybo torida pichan lükchün bazirida olturudighanliqini ilgiri sürgen bir xitay puqrasimu inkas yézip, hökümetning weqeni térror weqesi dégenlikige narazi bolghan. U lükchünde weqe peyda qilghan kishilerning hergizmu térrorchi emeslikini, u kishilerning beziliri bilen özining qoshna olturghanliqini, ularning yéqindin buyan hökümet qiliwatqan bésimlargha chidimay narazi bolup chiqqan adettiki puqralar ikenlikini bildürgen. Alim séyitof ependi bolsa xitay hökümiti meyli qanchilik Uyghurlarni térrorchi qilip körsetmekchi bolushidin qet'iynezer, gherb ellirining diktator bir eldiki saqchi we hökümet nishan qilin'ghan heriketlerni hergizmu térror bilen bir katigorigiyige qoymaydighanliqini eskertti.

Toluq bet