Шиветсийәдики уйғурларниң сиясий панаһлиқ ишлиридики мәсилилири

Ихтиярий мухбиримиз еһсан
2017-01-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Шиветсийәдики мәлум бир көчмәнләр идариси.
Шиветсийәдики мәлум бир көчмәнләр идариси.
RFA/Éhsan

Шиветсийә явропа иттипақидики уйғур көчмәнлири көпрәк олтурақлашқан дөләтләрниң бири. 2009-Йилидики 5-июл вәқәсидин кейин шиветсийәгә келип сиясий панаһлиқ илтиҗаси тапшурған уйғурларниң сани җиддий рәвиштә көпәйгән. Уларниң бир қисмиға шиветсийәдә олтурақлишиш рухсити берилгән болсиму, лекин түрлүк сәвәбләр түпәйлидин көп сандики уйғурларниң панаһлиқ илтимаси рәт қилинип, улар чеградин чиқириветилиш һәтта хитайға қайтурулуш хәвпигиму дуч кәлгәниди.

2011-Йили өктәбирдин башлап шиветсийә парламент әзалиридин мәһмәт қаплан һәмдә шиветсийә уйғур маарип уюшмиси вә башқа мунасивәтлик тәшкилатларниң ортақ тиришчанлиқи арқисида уйғурлар мәсилиси тоғрилиқ шиветсийә көчмәнләр идарисигә қайта-қайта доклат сунулған. Нәтиҗидә, шиветсийә көчмәнләр идариси 2012-йили 7-айда, уйғур дияридин вә орта асия җумһурийәтлиридин келип шиветсийәдә панаһлиниватқан 70 тәк уйғурни чеградин чиқириветиш тоғрисидики қарарини әмәлдин қалдурғанлиқини елан қилған вә аридин 3 ай өтмәйла, йәни 2012-йили 10-айниң биринчи һәптисидә 40 тин артуқ уйғурға бирақла мәңгүлүк олтурум бәргәнликини җакарлиған.
2016-Йили 9-айда, шиветсийә парламентида көчмәнләр сияситигә түзитиш киргүзүлүп, шиветсийәдә панаһлиқ тилигән көчмәнләргә вақитлиқ панаһлиқ бериш қарари мақуллинип, бурунқиға охшаш мәңгүлүк олтурум беридиған қанун бикар қилинған.

Буниң билән шиветсийәдә бир қетимдила вәтәндашлиқ елиш чәклимигә учриған болуп, мусапирларниң шиветсийәдә җинайәт садир қилиш әһвали, швед тили сәвийиси, ишләп баҗ тапшуруши қатарлиқ әһваллири баһалинип лаяқәтлик болса вәтәндашлиқ бериш, болмиса вақитлиқ иқамәт арқилиқ туруп қелиш яки юқиридикидәк әһвалларда лаяқәтсиз болса кәлгән дөләткә қайтуруш бәлгиләнгән.

Биз бу қанун шиветсийәгә келип панаһлиқ тиләйдиған уйғурларға қандақ тәсир көрситиду? бундин кейин шиветсийә қатарлиқ явропа дөләтлиридә панаһлиқ тилимәкчи болған уйғурлар немиләргә диққәт қилиш керәк? дегән соалларға җаваб тепиш үчүн шиветсийәдә паалийәт қиливатқан бир қисим уйғур сиясий актипларни зиярәт қилдуқ.

Зияритимизни қобул қилған зиялийлардин аббас әпәндим панаһлиқ ишлирида, явропадики дөләтләр өз дөлитиниң әмәлийитигә қарита қанун чиқиридиғанлиқини баян қилди.

Шиветсийәдә паалийәт қиливатқан уйғур маарип уюшмисиниң рәиси абдулла көкяр зияритимизни қобул қилип, шиветсийәдики уйғурларниң арисида илгири сиясий панаһлиқ тиләп, кейин шиветсийә пуқралиқиға еришкән бир қисим уйғурларниң әсли вәтинигә һәр йили саяһәт қилишиниңму уйғурларниң панаһлиқ ишлириға мәлум дәриҗидә тәсир көрсәткәнликини шуниңдәк панаһлиққа илтимас қилмақчи болған уйғурларниң өзлири турушлуқ дөләтләрдики бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң мусапирлар орунлириға панаһлиқ илтимаси тапшурса бихәтәр болидиғанлиқиниму әскәртти.

Аббас әпәнди шиветсийә қатарлиқ дөләтләрдә көчмәнләргә қарши партийә гуруһларниң қаршилиқ һәрикәтлирини әскәртиш билән биргә йәнә явропада яшта қерилишиш нисбитиниң ешишиға әгишип көчмәнләргә еһтияҗи барлиқини, бәлки көчмәнләр қанунида өзгириш болуш мумкинчиликини тәкитлиди.

Шиветсийәдә 2016-йили 9-айдин бурун 5 нәпәр уйғурға мәңгүлүк олтурум чиққан болсиму, әмма 9-айдин кейин көчмәнләр сиясити өзгәртилгәндин кейин 3 нәпәр уйғурға үч йиллиқ вақитлиқ олтурум чиқти.
Һазир шиветсийәдә уйғурларниң омуми сани тәхминән 3000ға йетиду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт