Тайландтики тәкилимакан аилисиниң адвокатлири юқири сотқа әрз сунушқа тәйярланмақта

Мухбиримиз ирадә
2015-03-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Тайландики уйғур мусапирлар туруватқан лагердин көрүнүш. 2014-Йили июн.
Тайландики уйғур мусапирлар туруватқан лагердин көрүнүш. 2014-Йили июн.
gokbayrak.com


Банкок сотиниң 17 уйғурни давамлиқ тутуп туруш қарари кишилик һоқуқ адвокатлирини әпсусландурди. Бүгүн йәни 27 - март җүмә күни тайландтики җәнубий банкок соти һәсән тәклимакан аилиси башчилиқидики 17 уйғурни түрмидә давамлиқ тутуп туридиғанлиқини елан қилди. Қарар, бу кишиләрниң бүгүн дәрһал азад қилинип, түркийигә саламәт йетип беришини күтүватқан кишиләрни әпсусландурди. Бирақ адвокатлар сотта һеч болмиғанда бу кишиләрни хитайға қайтуруш қарари чиқмиғанлиқидин хошал. Улар әмди юқири сотқа әрз сунушни вә бу мәсилидә тайланд һөкүмитигә болған бесимни ашурушни пилан қилмақта.

Һөрмәтлик радийо аңлиғучилар, өткән сәйшәнбә күни йәни 24 - март күни җәнубий банкок сотида бир йилдин буян артуқ вақиттин бери тутуп турулуватқан һәсән тәклимакан вә ханими руқийә тәклимакан аилиси башчилиқидики җәмий 17 киши үстидин сот ечилған. Сотта бу уйғурларниң адвокати бу кишиләрниң түркийә пуқраси икәнликини, қолида қанунлуқ түрк паспорти барлиқини, шуңа буларниң дәрһал азад қилинип, түркийигә кетишигә йол қоюлуши керәкликини оттуриға қойған. Йиғинға қатнашқан түркийә әлчиханиси баш әлчиси вә шундақла кишилик һоқуқ органлириниң вәкиллири һәммиси бу кишиләрниң қолида қанунлуқ түрк паспорти барлиқини қайта - қайта әскәртип, буларниң тайланд түрмисидә бир йилдин артуқ сәвәбсиз һалда тутуп турулушиниң қанунға хилаплиқини әскәрткән иди.

Мана бүгүн җүмә күни бу дава һәққидики қарар елан қилинди. Сотчи бүгүнки қарарида тайланд һөкүмитиниң бу кишиләрни түрмидә давамлиқ тутуп туридиғанлиқини җакарлиған.

Түркийә әлчиханиси үчүн тайландтики уйғурларға тәрҗиманлиқ қилип туруватқан абдуқадир түмтүрк әпәндиниң ейтишичә, сотчи қарарида тайланд даирилириниң бу кишиләрни тутуп турушиниң қанунлуқ икәнликини, буниң йоллуқлуқини әскәрткән вә бу кишиләрниң кимликлири үстидә йәниму илгириләп тәкшүрүш елип берилидиғанлиқини билдүргән.

Бирақ, сотчиниң қарариға сотни көзитиш үчүн кәлгән кишилик һоқуқ органлириниң хадимлири қошулмайду. Кишилик әркинлик уюшмиси әзаси, кишилик һоқуқ паалийәтчиси дантоң брин радийомизға билдүргән ипадисидә бу даваниң тайландниң мәсилиси әмәсликини, буниң бир хәлқаралиқ мәсилә икәнликини әскәртти. У сөзидә тәкитләп «қолида паспорти бар болған вә һечқандақ җинайити болмиған бу кишиләрниң өзи арзу қилған дөләткә кетиши тайландниң мәсилиси әмәс. Бу бир хәлқаралиқ мәсилә. Шуңа бу мәсилидә тайланд хәлқара қанунлар бойичә иш қилиши керәк. Бу кишиләр түркийигә кетишкә һоқуқлуқ» деди.

Һәсән тәклимакан аилисиниң адвокати ворасит пириявибон бүгүнки қарардин әпсусланған иди. У, бу давадики әң муһим нуқта - балилардур, деди. У мундақ деди : техи йешиға тошмиған икки балиниң бири техи төт айлиқ, йәнә бир он айлиқ. Уларниң түрк паспорти бар. Мана бу уларниң бирдин - бир барлиқи иди. Уларниң буниңдин башқа һечнимиси йоқ, чүнки улар түрмидә туғулди. Бу балиларни тутуп туруш адиллиқ әмәс. Мән давамлиқ бу балиларға адаләт берилиши үчүн һәрикәт қилимән. Уларға адаләт керәк.

Җүмә күни тайландтики бу соттин қандақ қарарниң чиқидиғанлиқи алаһидә диққәт билән көзитиливататти. Чүнки бу 17 киши үстидин чиқидиған қарар тайландта тутуп турулуватқан башқа йүзләрчә уйғурниңму тәқдиргә тәсир көрситәтти. Йәнә бир җәһәттин бу мәсилә түркийә билән хитай арисидики бир дипломатик тиркишишкиму айлинип қалған иди. Хитай һөкүмитиниң бу уйғурларни қайтуруп әкетиш үчүн қаттиқ һәрикәт қиливатқанлиқи мәлум. Хитай әлчиханиси сәйшәнбә күнидики сотқа онға йеқин адимини әвәткән болсиму, бирақ җүмә күни нәтиҗә елан қилинидиған күнидики сотта улардин адәм кәлмигән. Түркийә баш әлчиси идәм акай әпәнди вә униң һәмраһлири бүгүнму сот нәтиҗисини аңлаш үчүн сотқа өзлири бивастә кәлгән. Абдуқадир әпәнди болса бу нуқтиға диққәт тартип, бу бәлким хитай һөкүмитиниң бүгүнки соттин қандақ нәтиҗә чиқидиғанлиқини билидиғанлиқиниң бир ишарити болуши мумкин дәйду. У сөзидә әскәртип, әгәр тайланд һөкүмити барлиқ пакитларға қаримай, хитайниң бесими билән түрк паспортлуқ кишиләрни хитайға қайтурса буниң тайланд һөкүмитиниң қанунийлиқиға еғир шәк кәлтүридиғанлиқини әскәртти.

Бүгүнки сотқа қатнашқан хәлқ һоқуқини күчләндүрүш фондиниң башлиқи чилида таҗаронсук мәзкур давада алди билән инсанниң һөрмити вә инсанлиқ ғоруриниң диққәткә елиниши керәкликини билдүрди. Шуңа у өзлириниң бу давани кишилик һоқуқ комитети, ташқи ишлар министирлиқи вә адаләт министирлиқиға көтүрүп чиқидиғанлиқини ейтти.

Абдуқадир әпәндиниң ейтишичә, бу сотта гәрчә улар қоюп берилмигән болсиму, әмма бу йәнила уларниң хитайға қайтуруп берилидиғанлиқини ипадә қилмайдикән. У, келәр һәптә ичидә адвокатларниң юқири сотқа әрз сунидиғанлиқини вә бу йәрдики кишилик һоқуқ органлири вә кишилик һоқуқ актиплири һәммиси бирлишип һөкүмәткә хәт йезишни пилан қиливатқанлиқини билдүрди.

Японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам мәһмут әпәндиму бу иш сәвәбидин тайландта йетип барған иди. У радийомизниң тайландтики мухбириға сот нәтиҗисидин йәнила үмидсизлинишкә болмайдиғанлиқини ейтти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт