Enqerede ötküzülgen "Türk dunyasi we birlik" yighinida Uyghur mesilisi otturigha qoyuldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-03-29
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiye büyük birlik partiyesi re'isi mustafa destichi ependi "Türk dunyasi we birlik" yighinida échilish nutqi sözlep, Uyghur mesilisi heqqide toxtaldi. 2017-Yili 25-mart, enqere.
Türkiye büyük birlik partiyesi re'isi mustafa destichi ependi "Türk dunyasi we birlik" yighinida échilish nutqi sözlep, Uyghur mesilisi heqqide toxtaldi. 2017-Yili 25-mart, enqere.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyening paytexti enqerede 3-ayning 25-küni échilghan "Türk dunyasi we birlik" mawzuluq yighinda merhum siyasiyon muhsin yaziji'oghluning Uyghur dewasi üchün qoshqan töhpisi we Uyghur mesilisi otturigha qoyuldi. Bu yighin türkiyede tonulghan siyasetchi, büyük birlik partiyesi re'isi muhsin yaziji'oghlu wapat bolghanliqining 8 yilliqini xatirilesh munasiwiti bilen ötküzülgen bolup, qirim tatarliridin zefer qaratay ependi muhsin yaziji'oghluning qirim dewasigha qoshqan töhpisini anglatti. Proféssor doktor orxan qawunchu ependi "Muhsin re'is we sherqiy türkistan mesilisi" témisida doklat berdi. Iraq türkmenliri hemkarliq jem'iyiti re'isi memet tütünchü ependi muhsin yaziji'oghluning iraqtiki türklerge qilghan yardemliri toghrisida, ezerbeyjanliq proféssor doktor xalilowa xanim muhsin yaziji'oghluning ezerbeyjan we türkiy jumhuriyetliri üchün qilghan xizmetliri toghrisida doklat berdi.

Mezkur yighinni türkiye muhsin yaziji'oghlu chüshenche we istratégiye akadémiyesi uyushturghan bolup, yighin'gha büyük birlik partiyesi re'isi mustafa destichi ependi, idare-jem'iyet rehberliri we xelq-ammisidin bolup 600 etrapida kishi ishtirak qildi. Yighinning échilish nutqini proféssor doktor orxan qawunju sözlidi. U, doklatida bu yighinni uyushturushtiki meqsiti heqqide toxtilip mundaq dédi: "Büyük birlik partiyesining hörmetlik re'isi, muhsin yaziji'oghluning qimmetlik ayali we akisi, yawropa türk birlikining re'isi érol yaziji'oghlu ependi, partiyining rehberliri we alperen ochaqliri teshkilati mes'ulliri, qimmetlik doklat bergüchiler, hemminglar yighinimizgha xush kélipsiler. Bu yighinni merhum re'isimiz köngül bölidighan we dawamliq oylaydighan türk dunyasining birlikige atiduq. Rehmetlik re'isimiz muhsin yaziji'oghlu türkiy milletlerning birliki üchün partiyesining ismini büyük birlik partiyesi dep qoyghan idi. Bu ittipaqliqni qandaq emelge ashurush toghrisida oy-pikirliri bar idi. Bügünki yighinda bularni otturigha qoyush bilen birlikte rehmetlik re'isimizning mezlum bésim astida yashawatqan türkiy milletlerning erkinliki üchün némilerni qilghanliqini otturigha qoyimiz".

Arqidin büyük birlik partiyesi re'isi mustafa destichi ependi échilish nutqi sözlep, Uyghur mesilisi heqqide toxtaldi. U, mundaq dédi: "Men xitay elchisi bilen bolghan bir ishni siler bilen ortaqlashmaqchimen. U waqitta ilker ependimu bar idi. Epsuski hazir türkiyede sherqiy türkistan dewasigha ige chiqidighan büyük birlik partiyesidin bashqa bir siyasiy heriket qalmidi. Buni xitay bilgechke, xitay elchisi partiyemizge kélip 5 sa'et olturdi. Ishimiz bar démisek téximu uzun waqit olturatti. Ikkinchi qétim bizni teklip qildi. Biz bérishtin burun dunya Uyghur qurultiyi rehberlirige téléfon qilip, némilerni déyishimiz kérekliki toghrisida meslihet élip barduq. Men xitay elchisige musteqilliq telipimizning yoqluqini, Uyghurlarning heq-hoquqlirining bérilishi kéreklikini tekitlidim. Bu heqte partiyemizningmu qolidin kelgenni qilidighanliqini tekitlidim. Xitay elchisi undaq bolsa kökbayraqni qandaq chüshendürisiz? dep soridi. Men jawab bérishke tirishtim, emma elchining kallisidin ötmidi".

Mustafa destichi ependi rehmetlik muhsin yaziji'oghluning parlamént ezasi waqtida türkiye parlaméntida izchil halda "Sherqiy türkistan mesilisi"ni kün tertipke élip kelgenlikini bayan qilip mundaq dédi:" Sherqiy türkistandiki qérindashlirimizning néme derd-elemlerni tartiwatqanliqini yaxshi bilimiz. Rehmetlik muhsin yaziji'oghlu türkiye parlaméntida sherqiy türkistan mesilisini dawamliq kün tertipke élip kéletti. Peqetla sherqiy türkistan mesilisinila emes qirim tatarliri, iraq kerkük we musuldiki türkmenler, yawropadiki türklerning mesililirinimu kün tertipke élip kéletti. Bizmu uning siyasitige warisliq qilip sherqiy türkistan mesilisige köngül bölüshke dawam qilimiz".

Arqidin 4 yash waqtida shé'ir déklamatsiye qilip dang chiqarghan, hazir 10 yashqa kirgen Uyghur ösmür mujahit qeshqerli tonulghan sha'ir nihat asyalining "Du'a" namliq shé'irini oqup yighin ehlining zor alqishigha érishti.

"Türk dunyasi we birlik" mawzuluq yighin axirida ziyaritimizni qobul qilghan zhurnalist mirkamil qeshqerli ependi yighinning yaxshi ötkenlikini bayan qildi. Mirkamil qeshqerli ependi, Uyghurlarning eng aktip himaye qilghuchisi, siyasiyon we sabiq parlamént ezasi muhsin yaziji'oghlugha yuqiri baha berdi. U, bu xil kishilerni Uyghurlarningmu untumasliqi kéreklikini, Uyghurlarningmu özlirining meshhur shexslirini untumasliqi lazimliqini tekitlidi.

Mezkur yighin bashlinishtin burun etigen sa'et 10da yighin ehli merhumning enqerediki qebrisi béshida du'a tilawet qilip xatiriligen bolup,bu pa'aliyetke enqerediki bezi Uyghurlarmu ishtirak qildi.

Büyük birlik partiyisi bashliqi muhsin yaziji'oghlu ependi, 1954-yili türkiyening siwas wilayitining sharqishla yézisida dunyagha kelgen. Enqere uniwérsitétini püttürgen muhsin yaziji'oghlu 1987-yili "Milletchi chalishma partiyesi" de pa'aliyitini bashlighan bolup, 1993-yilida bu partiyedin ayrilip "Büyük birlik partiyesi"ni qurghan.

1995-Yilidiki saylamda parlamént ezasi bolup saylan'ghan muhsin yaziji'oghlu, 2006-yilidiki saylamdimu ikkinchi qétim parlamént ezasi bolghan we 2009-yili 2-ayning 9-küni türkiye parlaméntida hökümetke so'al xéti sunup, dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanimgha néme üchün wiza bermigenlikini sorighan idi. U, shu yili 3-ayning 25-küni ayropilan qazasida hayatidin ayrildi.

Toluq bet