Токйода уйғур мусапирлар мәсилиси тоғрисида доклат бериш йиғини чақирилди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2016-08-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт
японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут доклат бәрмәктә. 2016-Йили 30-июл, токйо.
Японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут доклат бәрмәктә. 2016-Йили 30-июл, токйо.
RFA/Qutluq

30-Июл токйода «японийә асия әркинлики, демократийәсини илгири сүрүш бирлики» тәшкилатиниң уюштуруши билән уйғур мусапирлар мәсилиси тоғрисида доклат бериш йиғини чақирилди.

Токйодики чода баши районидики мәдәнийәт мәркизи йиғин залида японийәдики аммиви тәшкилатлардин бири болған «асия әркинлики, демократийәсини илгири сүрүш бирлики» тәшкилатиниң саһибханилиқида уйғур мусапирлар мәсилиси бойичә доклат бериш йиғини чақирилған.

Японийәдики асия әркинлики, демократийәсини илгири сүрүш бирлики тәшкилатиниң тор бетидә берилгән бу һәқтики хәвиридә уйғур мусапирлар мәсилиси тоғрисида мәзкур тәшкилатниң муавин рәиси, японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут алаһидә тәклип билән доклат бәргән.

Японийә уйғур җәмийитиниң тор бетидиму бу һәқтә қисқичә хәвәр берилгән болуп, зияритимизни қобул қилған илһам маһмутниң билдүрүшичә, йиғинда алди билән у, уйғур мусапирлар мәсилисиниң өтмүши вә һазирқи әһвали шундақла бу мәсилиләрниң келип чиқиш сәвәблири үстидә тохталған.

Илһам маһмут доклатида йәнә, йеқинқи йиллардин буян тайландта панаһланған уйғур мусапирларниң көпинчисиниң хитай компартийәсиниң диний бесимиға учриғанлиқтин чәтәлгә қечишқа мәҗбурланғанлиқини илгири сүргән.

Асия әркинлики, демократийәсини илгири сүрүш бирлики тәшкилатиниң рәиси тибәтлик профессор пима гарпур йиғин һәққидә зияритимизни қобул қилип:«доклат бериш йиғини наһайити яхши болди. Уйғур мусапирларниң әһвали кишини толиму азаплайду. Илгири нипалда тибәт мусапирлири көп иди. Һазир чәтәлләргә қечип панаһлинидиған тибәт мусапирлириниң сани күндин-күнгә азайди. Буниң сәвәби хитай тибәтләрниң чәтәлләгә қечиш йоллирини тосувәтти» деди.

Мәзкур доклат бериш йиғини қатнашқан шундақла японийәдә елип бериливатқан уйғур кишилик һоқуқ паалийәтлирини йеқиндин қоллап келиватқан обзорчи миура котаро әпәнди доклат бериш йиғини һәққидә тохтилип:«һазирқи вақитниң өзидә уйғур мусапирлар мәсилиси тоғрисида бу хилдики доклат сөзләш паалийәтлирини көпрәк елип беришни яхши дәп ойлаймән. Сәвәби йеқиндин буян бир қисим кишиләрдә уйғур мусапирлири сүрийәдики ислам дөлити тәшкилатиға қатнишиш үчүн өз юртлиридин қечиватиду дегәндәк қарашлар мәвҗут. Шуңа бу хил қарашларға тоғра чүшәнчә бериш үчүн уйғур мусапирлири һәққидә әтраплиқ доклат бериш толиму пайдилиқ дәп қараймән» деди.

Обзорчи миура котаро уйғур мусапирлириға японийәниң көңүл бөлүши мәсилиси һәққидә тохтилип: «мениңчә, японийә уйғур мусапирлар мәсилисигә көңүл бөлди дегәндиму японийә пәқәтла өзиниң ташқи сияситидин пайдилинип уйғурлар панаһланған дөләтләргә дипломатик йоллар арқилиқ уларниң хитайға қайтурулмаслиқи үчүн бәлгилик дәриҗидә тиришчанлиқ көрситиши мумкин. Лекин мусапирларни қобул қилиш мәсилисидә японийә хәлқарада пассип дөләтләрдин бири һесаблиниду» деди.

Японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмутниң дейишичә, доклат бериш йиғинида уйғур мусапирлириниң сүрийәдики «ислам дөлити тәшкилати» билән болған мунасивити тоғрисидиму көплигән соаллар оттуриға қоюлған.

Японийәдә уйғур мусапирлар мәсилисигә йеқиндин көңүл бөлүп келиватқан кишилик һоқуқ паалийәтчилиридин мори акия ханим мәзкур доклат йиғини һәққидә:«нөвәттә японийәдә уйғур мусапирлар мәсилиси мәтбуатлардики қизиқ нуқтилардин бири болуватқан бир пәйттә, бу һәқтә әтраплиқ доклатлар аңлитилса япон хәлқиниң уйғур мусапирлириға болған қаришида бәлгилик чүшәнчә һасил болиду. Болмиса, көпинчә кишиләрдә уларниң һәммисини ислам дөлити тәшкилатиниң әзалири дәп қарайдиған хата чүшәнчә пәйда болуп қалиду» деди.

Мәлум болушичә, йеқинда америкидики «йеңи америка тәтқиқат мәркизи» намлиқ тәшкилат сүрийәдә ислам дөлити тәшкилатиға қатнашқанларниң тәркибигә мунасивәтлик елан қилған бир доклатида аз дегәндә йүз нәпәр хитай пуқрасиниң сүрийәдики ислам дөлити тәшкилатиға қатнашқанлиқини вә уларниң һәммисиниң уйғурлар икәнликини илгири сүргәнлики тоғрисидики доклат елан қилинғандин кейин, бир қисим японларда уйғур мусапирлар мәсилисигә нисбәтән башқичә қарашлар шәкилләнгән.

Японийә уйғур җәмийитидин игилишимизчә, токйода өткүзүлгән уйғур мусапирлири мәсилиси тоғрисидики доклат бериш йиғини шу күни чүштин кейин саәт иккидин төткә қәдәр давам қилған болуп, йиғинға һәр саһә кишилиридин болуп қириқ нәччә киши қатнашқан.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт