Lagér shahitlirining hör dunyadiki ramzanliq tilekliri

Muxbirimiz gülchéhre
2020-04-30
Élxet
Pikir
Share
Print
Lagér shahitliridin (soldin onggha)  ömer békali, tursun'ay ziyawudun we zumret dawut.
Lagér shahitliridin (soldin onggha) ömer békali, tursun'ay ziyawudun we zumret dawut.
Photo: RFA

Ramzan bashlinishi bilen Uyghurlar qollinidighan ijtima'iy taratqular, Uyghurlarning ramzanliq xeyrlik tilekliri we chaqiriqliri bilen qaytidin janlandi. Bolupmu Uyghurlar diyarida xitay hökümitining zulumlirini öz béshidin ötküzgen lagér shahitliridin, qazaqistandiki tursun'ay ziyawudunning, Uyghur diyaridiki barliq qérindashlirining xitay teripidin görüge élin'ghanliqigha qarimay, ijtima'iy taratqu arqiliq hör dunyadiki Uyghurlargha xitayning Uyghurlar üstidin élip bériwatqan qirghinchiliqini toxtitip üchün birlikte heriket qilishqa chaqiriq qilishi ijtima'iy taratqularda kengri tarqilip, belgilik inkas qozghimaqta.

Tursun'ay ziyawudin xanim lagérdin qutulup chiqqandin kéyin eng deslep radiyomiz ziyaritini qobul qilip lagérning sirliri heqqide eng yéngi we qimmetlik melumatlar bilen temin etken lagér shahitlirining biri.

Ikki qétim tutqun qilinip jem'iy bir yérim yil zulmetlik lagér hayatini bashtin kechürgen tursun'ay, qazaqistan girazhdani bolghan érining toxtimay erzi qilishi bilen 2018-yili öktebirde lagérdin qutulup chiqqan. U, bir yildin kéyin yeni 2019-yili séntebirde qazaqistan'gha salamet chiqalighan. Emma hazirghiche uning qazaqistan girazhdanliq yaki menggülük turup ruxsiti hel bolmay kéliwatqanidi. Nöwette, qazaqistandimu wirus tarqilishning aldini élish tedbirliri seweblik uning qazaqistandiki wizisini uzartish resmiyetlirini béjirishimu dexlige uchrimaqtiken.

Xitaygha qayturulush xewpide turupmu awaz chiqarghan tursun'ay "Men awaz chiqarghanning emeliy ehmiyitini kördüm. Men érimning awaz chiqirishi manga ige chiqishi bilen lagérdin qutulghanidim, muhajirettiki her bir Uyghurumning öz xelqi üchün chiqarghan awazi, ularni qutquzush üchün qilghan her qandaq tirishchanliqi bikar ketmeydu dep ishinimen" deydu.

Bu nöwet lagérdin qutulup chiqqandin kéyinki 3-ramzan aylirini erkin dunyada, öz ixtiyari boyiche ötküzüwatqan, 2018-yilning béshidin bashlap lagérning ichki sirliri heqqide tunji bolup dunya metbu'atlirigha guwahliq bergüchi, hazir gollandiyede panahliniwatqan ömer bék'ali ziyaritimizni qobul qildi. Ömer Uyghurlar xitayning Uyghur élidiki zulumliri we lagér siyasitini pash qilip élip barghan pa'aliyetlirining netijilirini körüshke bashlighan peytte, xitaydin taralghan waba seweblik Uyghurlarning awazi suslap qalghandek tuyulsimu, emeliyette buning pütün dunya xitayning zulumi we wehimisini téximu chongqur chüshinishige purset yaratti dep qaraydighanliqini otturigha qoydi.

Ikki ayliq qabahetlik lagér hayatini bashtin kechürgen, pakistanliq érining sewebi bilen lagérdin qutulup chiqqandin kéyin, bultur 4-ayda amérikigha kélip yerleshken zumret dawut, xelq'araliq axbarat hemde birleshken döletler teshkilatida xitayning, Uyghur diyarida qurghan jaza lagérlirida insaniyetke qarshi jinayet ötküzüwatqanliqi heqqide ispat bérip, xitay hökümitining rayonda qurghan lagérlarning ichki yüzini échish we amérikaning Uyghurlar heqqide xitaygha qarshi inkas qayturushi hem tedbirlerni élishida muhim rol oynighan lagér shahiti hésablinidu.

Ziyaritimizni qobul qilghan zumret dawut, özining ilgiriki ramzanlarni qandaq qorqunch ichide ötküzgenlikini eslep, gerche özi u qabahetlik künlerdin qutulup erkin ramzanliq ibadetlirini qilish imkaniyitige ige bolghan bolsimu, emma wetinidiki Uyghurlarni köz aldigha keltürgende, chongqur azablinidighanliqi éytti. U bu heqte: "Özige oxshash chongqur azab chékiwatqan Uyghurlar peqet imkaniyitining bariche öz ata-anisi we qérindashlirini, xitayning zulumidin qutulushi üchün heriket qilghandila özlirinimu we bashqilarnimu qutulduralaydu" deydu.

Toluq bet