Қарамайлиқ ханим: «8-декабир от паҗиәси» мени һелиһәм азаблайду

Ихтиярий мухбиримиз еһсан
2015-12-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
1994-Йили 12-айниң 8-күни қарамай шәһәрлик достлуқ киноханисида йүз бәргән от апитидә қаза қилған оқуғучиларниң ата-анисиниң йиға-зари.
1994-Йили 12-айниң 8-күни қарамай шәһәрлик достлуқ киноханисида йүз бәргән от апитидә қаза қилған оқуғучиларниң ата-анисиниң йиға-зари.
ctlzw.gov.cn

Бу йил 8-декабир, 1994-йили декабир қарамай шәһәрлик достлуқ киноханисида йүз бәргән «8-декабир от паҗиәси» гә 21 йил тошқан хатирә күн. 300 Дин артуқ адәмниң җениға замин болған мәзкур паҗиәдә 76 уйғур өсмүрниңму һаятидин айрилғанлиқи мәлум. Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған қарамайлиқ ханим әйни йилдики паҗиәниң өз қәлбидә бир қорқунчлуқ әслимә қалдурғанлиқини баян қилди.

Хитай һөкүмәт мәнбәлиридин мәлумки, 1994-йили, 12-айниң 8-күни қарамай шәһәрлик достлуқ киноханисида һөкүмәт тәрипидин маарип хизмәт йиғини ечилип, йиғинға қарамай шәһиридики 7 толуқ оттура, 8 башланғуч мәктәптин болуп җәмий 796 оқутқучи-оқуғучи вә үрүмчидин кәлгән бир қисим кадирлар қатнашқан иди. Йиғин җәрянида електр сәвәбидин от кетиш вәқәси келип чиқип, нәтиҗидә от апитидә 325 адәм һаятидин айрилған, буларниң ичидә 288 нәпәр оқуғучи бар иди. Униңдин башқа йәнә 130 нәпәр оқуғучи, оқутқучи вә ишчи-хизмәтләр охшимиған дәриҗидә яриланған иди.

Исмини ашкарилашни халимиған қарамай шәһиридики бир ханим зияритимизни қобул қилип, өзиниң әйни вақитта көргән вә кейинки билгәнлирини сөзләп бәрди.

У әйни йили нәқ мәйданда көргәнлирини баян қилип мундақ деди: «у йәргә барсақ, сақчи вә от өчүрүш хадимлири йиғилип кетипту, өлүп кәткән кичик балаларни, чоң адәмләрни тошуп машиниларға селиветипту, худи уруш мәйданидәк көрүнүш һазирму ядимда, йиға-зар, шундақ ечинишлиқ, бу ишлар есимдин чиқмайду.»

Вәқәдин кейин, бу апәтниң мәсулийити сүрүштүрүлүп, 14 адәм үстидин сот һөкүми чиқирилип, улар юқириси 7 йиллиқтин төвини 4 йиллиққичә қамаққа һөкүм қилинған.

Вәқәдин кейин елан қилинған «җуңго яшлири» гезитиниң мақалисидә бир рәһбәрниң «савақдашлар мидирлимаңлар, рәһбәрләр башта меңивалсун» дегәнликигә аит учур оттуриға чиққандин кейин, бу йиғинға қатнашқан рәһбәрләр ичидики әслидики шинҗаң нефит башқуруш идариси тәрбийиләш мәркизи партийә комитетиниң муавин секретари куаң линиң шу күнки от апити җәрянида «савақдашлар мидирлимаңлар, рәһбәрләр башта меңивалсун» дәп оқуғучиларни вақтида чиққили қоймиғанлиқи вә нурғун оқуғучиниң һаятидин айрилишиға сәвәбчи болғанлиқиға аит учурлар җәмийәттә кәң тарқалған иди.

Бу нуқтини «8-декабир қарамай от паҗиәси» ниң 10 йиллиқи мунасивитини билән хоңкоң «сумурғ» телевизийә истансиниң һөҗҗәтлик филимигә сөз қилған қарамайлиқ ата-аниларму охшаш шәкилдә баян қилиду.

«Сумурғ» телевизийә истансиниң зияритини қобул қилған зиянкәшликкә учриған бир оқуғучиниң дадиси: «балилар бәк қорқуп кетипту, әйни чағда йиғин залида ‹башлиқлар башта чиқивалсун' дәпту әмәсму!?.»

Бу һәқтә әйни йили от кәткән кулубтин терик қечип чиққанларниң еғзидин аңлиғанлирини баян қилған қарамайлиқ ханим мундақ деди: «от кетиши биләнла улар балиларға, ‹балилар силәр җим туруңлар, ма башлиқлар башта чиқивалсун' дәпту шу»

Вәқәдин кейин, сотланған 14 кишиниң арисида куаң ли «хизмәттә бипәрвалиқ қилған» дәп 4 йиллиқ муддәтлик қамаққа һөкүм қилинған икән. Бирақ, у өзиниң мундақ дегәнликини етирап қилмиған.

Хитай тилида чиқидиған «шуаңшуаң» торида елан қилинған 8-декабир паҗиәсиниң 10 йиллиқи мунасивити билән бир хитай аптор тәрипидин йезилған «оқуғучилар мидирлимаңлар, рәһбәрләр алдида меңивалсун» намлиқ мақалидиму қарамай шәһәрлик маарип комитети әмәлдариниң әнә шундақ мәзмунда оқуғучиларға буйруқ бәргәнлики вә буниң көп оқуғучиниң өлүмини кәлтүрүп чиқарғанлиқи қәйт қилинған.

Учурлардин мәлум болушичә, шу қетимлиқ вәқәдә әслидики шинҗаң нефит идариси баш ишчилар уюшмиси мәдәнийәт-сәнәтчиләр бирләшмиси достлуқ киноханисиниң муавин мудирлиқ вәзиписидә болған абләт қадирниң киноханиниң токлуқ ишикини қайрип ечип адәм қутқузуш җәрянида йүзи вә қоли көйүп еғир яриланған болуп, у, 1995-йили ечилған сотта «еғир мәсулийәтсизлик қилиш» билән әйиблинип 7 йиллиқ қамаққа мәһкум қилинған иди.

Шу вақтида кесилгәнләрниң һәммиси аллибурун түрмидин чиққан болуп, биз бүгүн куаң ли вә абләт қадир һәм башқиларниң һазирқи әһваллири шуниңдәк башқа әһвалларни игиләш үчүн қарамай һөкүмәт хадимлиридин әһвал игиләшкә тиришқан болсақму, телефонимиз қобул қилинмиди.

«8-Декабир қарамай от апити» уйғур райониниң йеқинқи заман тарихидики әң паҗиәлик от апәтлириниң бири икәнлики вәқә йүз бәргәндин кейин елан қилинған хитай һөкүмәт мәтбуатлири вә аммиви таратқулардики мақалиләр һәм инкасларда изчил тилға елинди.

8-Декабир от апити паҗиәсини хатириләш йүзисидин һәр йили дегүдәк түрлүк инкаслар вә мақалә, әслимиләр елан қилинип келинмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт