Tokyoda sha'ir abduxaliq Uyghur heqqide ilmiy muhakime yighini chaqirilmaqchi

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2016-09-27
Élxet
Pikir
Share
Print
31-Awghust yaponiye taki neshriyati teripidin neshr qilin'ghan "Abduxaliq Uyghur shé'irliri" namliq kitabtin élindi.
31-Awghust yaponiye taki neshriyati teripidin neshr qilin'ghan "Abduxaliq Uyghur shé'irliri" namliq kitabtin élindi.
RFA/Qutluq

2-Öktebir tokyoda sha'ir abduxaliq Uyghurning yapon tilidiki shé'irlar toplimining neshr qilin'ghanliqi munasiwiti bilen sha'irning hayati we uning shé'irliri toghrisida ilmiy muhakime yighini chaqirilmaqchi.

Yaponiye Uyghur jem'iyitining tor bétide körsitilishiche, 2-öktebir tokyoda sha'ir abduxaliq Uyghurning yapon tilidiki shé'irlar toplimining neshr qilin'ghanliqi munasiwiti bilen sha'irning hayati we uning shé'irliri toghrisida ilmiy muhakime yighini chaqirilidiken.

Abduxaliq Uyghur toghrisidiki ilmiy muhakime yighinida sha'irning hayati we uning shé'irliri, shundaqla shu dewridiki Uyghurlarning siyasiy tarixiy toghrisida yaponiyediki bir qisim mutexessisler bu heqte özlirining tetqiqat maqalilirini oqup ötidiken.

Yaponiye Uyghur jem'iyitining re'isi ilham maxmutning bildürüshiche, ilmiy muhakime yighinida abduxaliq Uyghur shé'irlirini Uyghur tilidin yapon tiligha biwasite terjime qilghan tokyo chet'el tili uniwérsitétining sabiq proféssori,yaponiyede közge körün'gen Uyghur til terjimani ré'iko hagita xanim abduxaliq Uyghur shé'irlirining yapon tiligha terjime qilinish jeryani toghrisida doklat sözleydiken.

Uyghur til terjimani ré'iko hagita xanim bolsa ilgiri sha'ir we yazghuchi abduréhim ötkürning "Oyghan'ghan zémin" romani we "Uyghur on ikki muqam tékistliri" namliq kitablarni Uyghur tilidin yapon tiligha terjime qilip neshr qildurghan.

Yéqinda yaponiye taki neshriyati sha'ir abduxaliq Uyghurning 80 parche shé'irini yapon tiligha terjime qilip tarqatqan. Mezkur shé'irlar toplimi neshr qilin'ghandin kéyin keng oqurmenler arisida küchlük tesir qozghighan bolup,bu abduxaliq Uyghur shé'irlirining yaponiyede tunji qétim terjime qilinip neshr qilinishi hésablinidu.

Tokyoda ötküzülidighan abduxaliq Uyghur toghrisidiki ilmiy muhakime yighinida yene yaponche neshr qilin'ghan abduxaliq Uyghur shé'irlar toplimigha "Abduxaliq Uyghur tughulghan dewr"namliq siyasiy analiz maqalisi kirgüzülgen yaponiyediki Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetlirini küchlük qollap kéliwatqan siyasiy obzorchi mi'ura kotaro ependimmu ishtirak qilidiken.

Siyasiy obzorchi mi'ura kotaro ependim, abduxaliq Uyghur dewridiki Uyghur élining siyasiy weziyiti yeni yang zéngshing, jin shurén we shéng shiseyning Uyghur xelqi üstidin élip barghan qanliq qirghinchiliqliri heqqide qisqiche léksiye sözleydiken.

Bu xildiki ilmiy muhakime yighinlirining tokyoda chaqirilishining ehmiyiti heqqide toxtalghan yaponiye Uyghur birliki teshkilatining re'isi nurmuhemmet hashim ziyaritimizni qobul qildi.

Igilishimizche, yéqindin buyan yaponiyede Uyghur edebiyati toghrisida tetqiqat élip bériwatqan bir qisim tetqiqatchilar meshhur Uyghur sha'irliridin abduréhim ötkür bilen abduxaliq Uyghurning shé'irlirini yapon tiligha terjime qilish arqiliq eyni dewridiki Uyghurlarning siyasiy weziyiti toghrisida tetqiqat élip bérishqa bashlighan bolup, abduréhim ötkürning "Iz", abduxaliq Uyghurning "Oyghan" namliq shé'irliri yapon yashlirining söyüp oquydighan shé'irlirigha aylan'ghan.

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan arima xanim: "Abduxaliq Uyghur shé'irlirini oqup tolimu hayajanlandim. Heqiqeten qaltis yézilghan shé'irlar iken" dédi.

Melum bolushiche, 2008-yili Uyghur aptonom rayondiki xelq neshriyati teripidin neshr qilin'ghan abduxaliq Uyghurning "Achil" namliq shé'irlar toplimida körsitilishiche, sha'ir(1901-1933) shéhit bolghandin kéyin uning eserliri tunji qétim, 1947-yili ürümchide chiqidighan "Shinjang gézitide" élan qilin'ghan.

Mezkur kitabta déyilishiche, sha'irning 1970-yillarda özbékistanda neshr qilin'ghan özbékche "Ulugh öktebir we Uyghur edebiyati" dégen kitabta "Ber medet", "Körün'gen tagh yiraq emes", "Köngül xahishi" qatarliq shé'irliri élan qilin'ghan.

Uyghur élidiki bezi matériyallarda, 1979-yilidin bashlap abduxaliq Uyghur shé'irliri Uyghur élidin chiqidighan "Tarim", "Turpan", "Bulaq" zhurnalliri, "Shinjang géziti" qatarliq metbu'atlarda élan qilinishqa bashlighanliqi we 1986-yili Uyghur aptonom rayonluq ijtima'iy penler akadémiyisining tetqiqatchiliridin mexmut zeydi, qadir ekber, isma'il tömürler tunji qétim "Abduxaliq Uyghur shé'irliri" namliq kitabni neshrge teyyarlap xelq neshriyati teripidin neshr qildurulghanliqi bayan qilin'ghan.

Uyghur élide neshr qilin'ghan kitablarda éytilishiche, abduxaliq Uyghur heqqide hazirghiche sha'ir, yazghuchi xéwir ömürning "Baldur oyghan'ghan adem", sha'ir, yazghuchi muhemmed shahniyaz yazghan "Kelgüsining sha'iri" namliq kitablar neshr qilinip sha'irning hayatigha da'ir bir qisim melumatlar bayan qilin'ghan.

Merhum sha'ir we yazghuchi xéwir tömürning "Baldur oyghan adem" namliq kitabida bolsa abduxaliq Uyghurning oyghitish we aqartish bilen ötken jenggiwar yashliq hayati bayan qilghan.

Undin bashqa Uyghur élide neshr qilin'ghan sha'ir abduxaliq Uyghurning hayatigha da'ir " Abduxaliq Uyghur we uning edebiyatimizdiki orni" namliq tetqiqat kitabida jem'iy 27 parche maqale bérilgen bolup, bularning hemmisi sha'irning hayatigha da'ir uning zamandashlirining yazghan eslimilerdin ibaret. Bu eslimilerning ichide uning qérindashlirining eslimiliri tolimu qimmetlik tarixiy höjjet hésablinidiken.

Yaponiyediki bir qisim Uyghurshunas tetqiqatchilarning qarishiche, Uyghur élide 80-yillardin kéyin bashlan'ghan abduxaliq Uyghur heqqidiki tetqiqatlarda uning eserliri we uning idiyisige kommunist xitaydiki marksizmliq edebiyat chüshenchisi boyiche bahalar bérilgen.

Igilishimizche, tokyoda chaqirilidighan abduxaliq Uyghur toghrisidiki ilmiy muhakime yighinini yaponiyediki Uyghur edebiyat tetqiqatchiliri birlikte uyushturghan.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Toluq bet