Алмата шәһиридә икки уйғур аял паалийәтчи хатириләнди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2017-02-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қазақистан уйғурлири миллий бирләшмисиниң сабиқ рәиси, мәрһум тамара мәмәтова вә тонулған қирғизистанлиқ шаир, мәрһум хәйриниса турдини хатириләш паалийитигә чиқирилған тәклипнамидә мәрһум тамара мәмәтова ханимниң сүрити . 2017-Йили 25-феврал, алмата.
Қазақистан уйғурлири миллий бирләшмисиниң сабиқ рәиси, мәрһум тамара мәмәтова вә тонулған қирғизистанлиқ шаир, мәрһум хәйриниса турдини хатириләш паалийитигә чиқирилған тәклипнамидә мәрһум тамара мәмәтова ханимниң сүрити . 2017-Йили 25-феврал, алмата.
RFA/Oyghan

25-Феврал күни алмата шәһириниң достлуқ мәһәллисидики «ават» ресторанида қазақистан уйғурлири миллий бирләшмисиниң сабиқ рәиси, җәмийәт әрбаби мәрһум тамара мәмәтова вә қирғизистан уйғур аяллириниң мәшһур вәкиллиридин бири, тонулған шаир, мәрһум хәйриниса турдини хатириләш паалийити өткүзүлди. Оттура асия уйғур аяллири бирликиниң уюштуруши билән өткән мәзкур мурасимға зиялийлар, аммиви җәмийәт вәкиллири, мәрһумларниң кәсипдашлири, достлири, уруқ-туғқанлири вә башқилар қатнишип, уларниң һаят вақтидики иш-паалийәтлирини әслиди.

Йиғинниң кириш сөзини сөзлигән дуня уйғур аяллири комитетиниң оттура асия бойичә муавин рәиси асийәм турдийева мәзкур паалийәтни тамара мәмәтова вә тонулған шаирә хәйриниса турдийевани әсләш мәқситидә уюштурғанлиқини, шу сәвәбтин қирғизистандинму бир гуруппа вәкилләрниң кәлгәнликини билдүрди. У йәнә дуня уйғур аяллири комитетиниң қурулуш тарихидин қисқичә мәлумат бәрди.

Мәрһумларға атап қуран оқулғандин кейин, тамара мәмәтованиң өмүр баяни вә иш-паалийәтлири һәққидә униң дости вә кәсипдиши наиләм һәмрайева доклат қилди.

Сөзгә чиққан сиясәтшунас қәһриман ғоҗамбәрди асийәм турдийева башлиқ аяллар комитетиниң мәзкур паалийәтни уюштурғанлиқи үчүн миннәтдарлиқини изһар қилди һәм асийәм турдийеваниң дуня уйғур аяллири комитетиниң муавин рәиси болғандин буян алматада өтүватқан һәр хил паалийәтләргә аялларниң көпләп қатнишишқа башлиғанлиқини, оттура асия уйғурлири ичидин чиққан тамара мәмәтова вә хәйриниса турдиға охшаш шәхсләрниң һәр қайсиниң өзигә хас алаһидиликкә игә икәнликини ейтип, мундақ деди: «мәсилән, тамара ханимниң 1997-йил 5-феврал қанлиқ паҗиәсидин кейин ойниған ролини мән яхши билимән. Тамара ханим шу вақитта хәлқара қанун бойичә һәрикәт қилишта, қачақларниң һоқуқини қоғдашта зор рол ойниди».

Қәһриман ғоҗамбәрди тамара мәмәтованиң ярдими арқисида йүзлигән уйғур қачақлириниң үчинчи дөләткә чиқип кетиш мумкинчиликигә игә болалиғанлиқини, униң өз әтрапиға ваққас мәмединоф, шерипҗан надироф, гүлинур җаланова қатарлиқ қанунни яхши билидиған кишиләрни топлап, шулар билән бирликтә иш елип барғанлиқини алаһидә тәкитлиди.

Мәрһумниң кәсипдиши вә шагирти гүлназ искәндәрова: «һәр күни ишқа киргәндә тамара ханим бизни қарши алатти. Адәмни рәнҗитиш, сөз қайтуруш охшаш адәтләр униңда йоқ иди. Ишқа ким кәлмисун, униңдин өзиниң қолидин келидиған ярдимини айимайтти. Қанчилик еғирчилиқ тартмисун, буни һеч кимгә көрсәтмәйтти. Униң хуш чирайиға қарапла өзимизниң мәсилилирини унтуп қалаттуқ» деди.

Қирғизистанниң «тәңритағ садаси» радио программисиниң муһәррири нелупәр ханим: «тамара ханим вә хәйриниса һәдини юлтузлуқ инсанлар десәм хаталашқан болмаймән. Улар һәқиқәтәнму вәтәнни сөйгән, вәтән үчүн җенини пида қилған мәрданә аяллар иди. Хәлқниң хизмитини қилғанлар һеч қачан унтулмайду, қәлбимиздә мәңгү яшайду» деди.

«Йипәк йоли» ширкитиниң мудири ваққас мамединоф мундақ деди: «бизниң бир махтинидиған йеримиз, бизниң ипархан, нузугумға охшаш қәһриман қизлиримиз болған. Һазирму силәр, аяллар, йәнә қәһриманлиқиңларни көрситиватисиләр. Бизниң хәлқимизниңму келәчики аялларға бағлиқ».

Әл-фараби намидики қазақ миллий университетиниң профессори шерипҗан надироф мундақ деди: «болупму, тарихий вәтинимиздики қериндашлиримизниң бешиға еғир күн чүшкәндә, шундақла уйғурларға қарши һәрикәтләр җанланғанда тамара ханим уйғурларниң һоқуқлирини қоғдайдиған тәшкилат қуруш тәклипини бәргән иди. Вәзипә бәк қийин болди. Бу ишни пәқәт тамараға охшаш кишила өз һөддисигә алалайтти».

Тамара мәмәтованиң дости людмила гекетайеваму уни әсләп сөз қилди.

Радиомиз зияритини қобул қилған қирғизистан аяллар бирлики вәкили чәшмә мухтәрова бүгүнки мурасимни уюштурғучиларға миннәтдарлиқ билдүрүп, мундақ деди: «тамара һәдимиз вәтәнпәрвәр, чирайлиқ хизмәтләрни қилған икән. Хәйриниса һәдини билгәнләрму сөзлиди. Хәйриниса һәдиниң пүтүн өмри вәтән дәп өтти. Рабийә қадирниму пүтүн қирғизистанда биринчи болуп тонуштурған әнә шу хәйриниса һәдә. Униң хизмәтлириму көп. 2004-Йилдин 2008-йилғичә ‹иттипақ' аяллар кеңишиниң рәиси болуп өткән. Һәр бир адәм чиқип, чин дилидин сөзлиди. Биз рази болдуқ».

Хәйриниса турди 1945-йили, уйғур дияриниң чөчәк шәһиридә туғулған болуп, 1962-йили, уйғур дияридин совет иттипақиға көчүп келип, қирғизистанда яшиған. У, қирғизистан дөләт радио-телевизийә ширкитидә 17 йилдин ошуқ журналист сүпитидә хизмәт қилған вә « тәңри тағ садалири» намидики уйғурчә радио программилирини аңлитишқа мәсул болған һәм көрсәткән хизмәтлири үчүн мукапатларға еришкән. У, қирғизистан уйғур җамаитиниң ишлири, болупму аяллар паалийәтлиридә көрүнәрлик хизмәтләрни қилған болуп, 2004-2008 йиллири қирғизистан уйғурлириниң «иттипақ» җәмийити аяллар кеңишиниң рәиси болған.

Хәйриниса турди уйғур вә қирғиз тиллиридики бир қанчә шеирлар топлиминиң аптори болуп, у қирғизистан язғучилар иттипақиниң әзаси болған шуниңдәк оттура асия җумһурийәтлиридә тонулған уйғур аял шаири сүпитидә һөрмәткә сазавәр болған иди.

Хәйриниса турди 2016-йили, 27-ноябир күни қирғизистанниң бишкәк шәһиридә 72 йешида вапат болған иди.

Мурасимда йәнә адвокат гүлинур җаланова, қазақистан уйғурлириниң җумһурийәтлик миллий мәдәнийәт мәркизи ханим-қизлар кеңишиниң рәиси сәнәм беширова, «уйғур анилар кеңиши»ниң пәхрий рәиси турсунай тейипова, «уйғурларниң миллий бирләшмиси» рәиси һаким мәмәтоф вә башқилар тамара мәмәтова вә хәйриниса турдиниң уйғурларниң мәдәний һаятидики орни, уларниң инсаний хисләтлири һәққидә өз қарашлирини илгири сүрди.

Алмутадики уйғур җамаәт вәкили камил турдийеф тамара мәмәтованиң уйғур қачақлириға қануний ярдәм көрсәткән чағлирида байқиған инсаний хисләтлири һәққидә мундақ деди: «тамариға мән балиларни апарғанда у кәч болсиму улар билән гәп қилип, әһвални уқти. У ‹мән силәрни маңидиған қилип, тәйяр қилип беримән, бирақ узақ болиду. Мән бу ишни тийинсиз (пулсиз) қилимән. Хәлқим үчүн, вәтиним үчүн қиливатимән' дегән. Һәқиқәтән у қанчилик балиларни чиқарғанлиқини билимиз. У, шу балиларниң әһваллирини чүшинип, йолға салған».

«Туран» фондиниң мудири карлин мәхпироф бүгүнки күндә түркий хәлқләр бирликиниң муһимлиқини, шуларниң ичидә уйғурларниңму елип бериватқан паалийәтлирини юқири баһалап, мундақ деди: «тамара ханим һәдимиз һаят болған болса, биз сөзсиз гүлдәстиләр билән төргә олтурғузуп, яхши тиләкләрни ейтаттуқ. Әпсус, биз һазир уни әсләватимиз. Тамара һәдиниң бир қетимму биригә авазини көтүрүп гәп қилғинини, бири тоғрилиқ сәлбий гәп қилғинини аңлимидим. Аял киши қандақ болуш керәк дегәндә тамара һәдигә қарап билишкә болатти».

У , узун вақитлардин буян қазақистанлиқ вә қирғизистанлиқ уйғурларниң зич алақидә болуп кәлгәнликини тәкитләп, йәнә мундақ деди: «хәйриниса һәдиму наһайити милләтпәрвәр шаирә. Тил байлиқи, заманиви көзқариши наһайити үстүн болған аял иди. Мушу икки ханимимизниң роһи җәннәттә болсун демәкчимән».

Тамара мәмәтова 1947-йили , алмата вилайитидә дуняға кәлгән. 1973-Йили қазақ дөләт педагогика институтиниң кутупханичилиқ факултетини тамамлап, алмата шәһәрлик яшлар комитетида ишлиди. У, дәм елишқа чиққандин кейин,«уйғурларниң миллий бирләшмиси»ни қурғучиларниң бири болди һәм «ахбарат» намлиқ қош айлиқ журнал тәсис қилди. Тамара ханим 2016-йили 69 йешида алмата шәһиридә аләмдин өтти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт