Муһаҗирәттики уйғурлар әркин гимнастика түридә үмидлик йеңи нотиларни йетиштүрмәктә

Мухбиримиз гүлчеһрә
2018-03-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Канаданиң онтарио шәһиридә яшаватқан уйғур өсмүр сүмәййә абдувәли. 2018-Йили январ, канада
Канаданиң онтарио шәһиридә яшаватқан уйғур өсмүр сүмәййә абдувәли. 2018-Йили январ, канада
RFA/Gülchéhre

Муһаҗирәттики уйғурлар, чәтәлләрдә туғулуп өсүватқан пәрзәнтлирини һәр тәрәптин әтраплиқ тәрбийәләшкә әһмийәт берип кәлмәктә. Болупму балиларни тәнһәрикәт паалийәтлиригә актип қатнаштуруш қизғинлиқи алаһидә юқири болуп кәлмәктә .Иҗтимаий таратқулардики учурларға қариғанда, йеқинда канададики уйғур пәрзәнтлири арқа-арқидин әркин гимнастика түри бойичә мусабиқиләрдә чемпийонлуқларни қолға кәлтүргән болуп. юғури маһарәтлик һәрикәт техникилири, хас услуб вә ипадиләш гүзәлликлиригә юқири өлчәм қоюлидиған бундақ алаһидә тәнһәрикәт түрлиридә, йеңи бир әвлад уйғур өсмүрлириниң үзүп чиқиватқанлиқи, муһаҗирәттики уйғурларға илһам бәхш әтмәктә.

Йеқинқи күнләрдә чәтәлләрдики уйғурларниң иҗтимаий алақә топлирида, канаданиң онтарио шәһиридә яшаватқан уйғурлардин абдувәли вә айтурғанниң қизи 9 яшлиқ сүмәййә, 3-март күни канаданиң бурлиңтон шәһиридә, канада бойичә өткүзүлгән балилар әркин гимнастика мусабиқисидә омумий түр бойичә чемпийонлуқни алғандин кейин арқидинла йәнә америкиниң ню-йорк штатида өткүзүлгән 2018-йили баһар пәсиллик гимнастика мусабиқисидә айрим түрләрдә 1-вә 2-орунларға еришкән. Сүмәййә йәнә буниңдин сирт омумий түрдә чемпийонлуқни қолға кәлтүргән.

Канадада туғулуп өсүватқан, башланғуч мәктәпниң 4-йиллиқида оқуватқан сүмәййә абдувәли, уйғур ана тилни өгинишниму қизғинлиқ билән давамлаштуруватқан болуп, у уйғур балилириға өзини раван уйғур тилида тонуштурди.

Сүмәййәниң аниси айтурған ханимниң тонуштурушичә, әқиллиқ тиришчан сүмәййә 3 яш чеғидин башлап балет уссули бойичә тәрбийәләнгән, 6 яштин кейин әркин гимнастика түридә мәшиқни башлиған болуп, җапалиқ мәшиқ ахири нәтиҗә беришкә башлиған. Сүмәййәниң һуҗрисиға канаданиң һәр қайси шәһәрлиридә өткүзүлгән чоң кичик мусабиқиләрдә алған 20 дин артуқ медал чирайлиқ есип қоюлған болуп, у һәр бир медалға еришкәндә өзини олимпиккә йәнә бир қәдәм йеқинлидим дәп илһам алидикән.

Сүмәййәниң тренерлиридин айгүл мәмәт ханим уйғурларға тонушлуқ болған даңлиқ серк маһири шундақла у сүмәййәниң дадиси абдувәли әпәндим билән бирликтә үрүмчидики уйғур аптоном районлуқ серк өмикидики сәпдашлар. 2004-Йили оюн қоюш билән канадаға чиққан уйғур серк артислиридин 7 нәпири канададин сиясий панаһлиқ тиләп қалған иди. Шулар ичидики серк артиси айгүл мәмәт бир қанчә йил илгири, канададики талант сәһнисигә қатнишиш пурситидин пайдилинип, уйғурларниң вәзийитини дадиллиқ билән тонуштурған иди.

Айгүлниң тонуштурушичә сүмәййәниң бәдининиң иластикилиқлиқи алаһидә юқири болуп, бу бәлким униң уйғур елидә көзгә көрүнгән серк артиси болған дадисидин қалған туғма алаһидилик вә талант болуши мумкин икән. У йәнә гимнастика түридики тәнһәрикәтләрниң мәшиқи интайин җапалиқ икәнликини билдүрүп, «бу түрдә үзүп чиқиш үчүн талантла купайә қилмайду, ирадә вә чидамчанлиқ алдинқи шәрт» дәйду.

200 Нәпәр өсмүр гимнастика маһирини тәрбийәләватқан торунтодики «премиер гимнастика кулуби» ниң тәклиплик тренери айгүлниң тонуштурушичә, мушу кулубниң өзидила торонтодики уйғур балилиридин 5-6 нәпири тәрбийилиниватқан болуп, сүмәййә уларниң ичидики нәтиҗиси бир қәдәр яхши яш нотиларниң бири һесаблинидикән. Айгүл мәмәт ханимниң чүшәндүрүшичә, әркин гимнастикиниң алаһидилики, гимнастика техникиси билән сәнәт бирләштүрүлгән һәрикәтләрниң чаққан, кишини һәйрәттә қалдурарлиқ һәм көркәм һәм гүзәл болғанлиқида ипадилиниду. Маһарәт һәрикәтлириниң мусабиқә түрлириму көп болиду. Әркин гимнастика бир қәдәр күчлүк бәдиийликкә игә маһарәт тәнһәрикити, буниңда музика ритимиға маслашқан чәбдәс һәрикәт, күч вә әпчилликни ипадиләпла қалмай, йәнә балет, уссул техникилирини өз ичигә алған гүзәл уссул қияпити арқилиқ кишигә һузур бәхш етиду.

Айгүл ханимму өзлириниң 4 қизини әркин гимнастика маһарити тәнһәрикити билән тәрбийәләватқан болуп, уларниң ичидә иккинчи қизи, 9 яшлиқ надирә мәрдан 3-март оттавада өткүзүлгән 2018 йиллиқ гимнастика мусабиқисигә қатнишип, һазирқи заман маһарәт гимнастикисиниң бир қанчә түридә өзиниң йешидики маһирларниң мусабиқисигә қатнишип, йәккә түрләр бойичә 1-вә 2-болғандин сирт омумий маһарәт бойичә нәтиҗиси 1-болған. У илгириму мусабиқиләрдә бир қанчә қетим алтун вә күмүш мис, медаллар алған икән.

Маһарәт гимнастикиси, чоқум бошлуқта моллақ етиш, тәңпуң һаләттә тайиниш, бәдәнни бурап сәкрәшкә охшаш мәзмунларниң болушидәк юқири маһарәт һәрикәтлирини тәләп қилинидиған бир түр. Униңдин башқа һәр хил маһирлиқ һәрикәтлири билән өзигә хас услубқа игә гимнастика уссул музикилирини бирләштүрүп, аялларниң бәдән гүзәллики, қияпәт гүзәллики вә ипадиләш гүзәллики алаһидиликлирини толуқ намаян қилиш тәләп қилиниду. Гәрчә серк билән әркин гимнастика иккилисидә бәдәнниң алаһидә юмшақ иластикилиқлиқи тәләп қилинсиму, бирақ бу маһарәт көрситиши җәһәттә серккиму охшимайду. Әркин гимнастикидин ибарәт маһарәт мусабиқилиридә қош, ялаң торник, тәңпуң лим һәрикәтлири көрситилиду. Маһарәт көрситиштә йәнә шәхс өзи яки адәм билән адәм арисида моллақ етип тутушқа охшаш һәрикәтләрму ишлиниду.

Әркин гимнастика 1911-йили хәлқара мусабиқә түригә киргүзүлгән. Аялларниң әркин гимнастикиси 1952-йилиға кәлгәндә андин15-нөвәтлик олимпик тәнһәрикәт йиғинида мусабиқә түригә киргүзүлгән.

Маһарәт тәнһәрикити 1932-йилидики 10-нөвәтлик олимпик тәнһәрикәт йиғинида тунҗи қетим мусабиқә түригә киргүзүлгән болуп, бу әркин гимнастикиниң муһим тәркибий қисми һесабида мусабиқигә қатнаштурулған. Һазир дуняда хәлқара маһарәт бирләшмиси өткүзидиған әң чоң мусабиқә дуня маһарәт ләвһә талишиш мусабиқиси билән дуня лоңқиси маһарәт мусабиқисидур. Айгүлниң дейишичә, гәрчә уйғур диярида уйғурлардинму гимнастикида алаһидә талантлиқлар чиқиватқан болсиму, бирақ улар һәр хил чәклимиләргә учрап, юқири дәриҗилик мусабиқиләргә қатнишиш салаһийитидинму мәһрум қалдурулуп кәлгән икән.

Айгүл ханим йәнә канададила әмәс, бәлки америка вә явропада яшаватқан уйғурларниңму балилирини гимнастика вә башқа тәнһәрикәт түрлиридә тәрбийәләватқанлиқини, уларниң өз пәрзәнтлири келәчәктә дуняви мусабиқилиригә қатнишип, утуқларға еришип қалса, уйғурларни дуняға тонуштуриду, дегән ортақ арзуда икәнликини билдүрди.

Қазақистан хәвәрлиридин мәлум болушичә, йеқинда қазақистанлиқ уйғур гимнастика маһири нариман қурбаноф австралийәниң мелборн шәһиридә өткүзүлгән хәлқаралиқ гимнастика мусабиқисидә алтун медал алған һәм униң гимнастикидики бир өзгичә маһарәт һәрикитигә хәлқара гимнастика федератсийәси «нариман қурбаноф» дәп нам бәргән икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт