Muhajirettiki Uyghurlar erkin gimnastika türide ümidlik yéngi notilarni yétishtürmekte

Muxbirimiz gülchéhre
2018-03-07
Élxet
Pikir
Share
Print
Kanadaning ontari'o shehiride yashawatqan Uyghur ösmür sümeyye abduweli. 2018-Yili yanwar, kanada
Kanadaning ontari'o shehiride yashawatqan Uyghur ösmür sümeyye abduweli. 2018-Yili yanwar, kanada
RFA/Gülchéhre

Muhajirettiki Uyghurlar, chet'ellerde tughulup ösüwatqan perzentlirini her tereptin etrapliq terbiyeleshke ehmiyet bérip kelmekte. Bolupmu balilarni tenheriket pa'aliyetlirige aktip qatnashturush qizghinliqi alahide yuqiri bolup kelmekte .Ijtima'iy taratqulardiki uchurlargha qarighanda, yéqinda kanadadiki Uyghur perzentliri arqa-arqidin erkin gimnastika türi boyiche musabiqilerde chémpiyonluqlarni qolgha keltürgen bolup. Yughuri maharetlik heriket téxnikiliri, xas uslub we ipadilesh güzelliklirige yuqiri ölchem qoyulidighan bundaq alahide tenheriket türliride, yéngi bir ewlad Uyghur ösmürlirining üzüp chiqiwatqanliqi, muhajirettiki Uyghurlargha ilham bexsh etmekte.

Yéqinqi künlerde chet'ellerdiki Uyghurlarning ijtima'iy alaqe toplirida, kanadaning ontari'o shehiride yashawatqan Uyghurlardin abduweli we ayturghanning qizi 9 yashliq sümeyye, 3-mart küni kanadaning burlington shehiride, kanada boyiche ötküzülgen balilar erkin gimnastika musabiqiside omumiy tür boyiche chémpiyonluqni alghandin kéyin arqidinla yene amérikining nyu-york shtatida ötküzülgen 2018-yili bahar pesillik gimnastika musabiqiside ayrim türlerde 1-we 2-orunlargha érishken. Sümeyye yene buningdin sirt omumiy türde chémpiyonluqni qolgha keltürgen.

Kanadada tughulup ösüwatqan, bashlan'ghuch mektepning 4-yilliqida oquwatqan sümeyye abduweli, Uyghur ana tilni öginishnimu qizghinliq bilen dawamlashturuwatqan bolup, u Uyghur balilirigha özini rawan Uyghur tilida tonushturdi.

Sümeyyening anisi ayturghan xanimning tonushturushiche, eqilliq tirishchan sümeyye 3 yash chéghidin bashlap balét ussuli boyiche terbiyelen'gen, 6 yashtin kéyin erkin gimnastika türide meshiqni bashlighan bolup, japaliq meshiq axiri netije bérishke bashlighan. Sümeyyening hujrisigha kanadaning her qaysi sheherliride ötküzülgen chong kichik musabiqilerde alghan 20 din artuq médal chirayliq ésip qoyulghan bolup, u her bir médalgha érishkende özini olimpikke yene bir qedem yéqinlidim dep ilham alidiken.

Sümeyyening trénérliridin aygül memet xanim Uyghurlargha tonushluq bolghan dangliq sérk mahiri shundaqla u sümeyyening dadisi abduweli ependim bilen birlikte ürümchidiki Uyghur aptonom rayonluq sérk ömikidiki sepdashlar. 2004-Yili oyun qoyush bilen kanadagha chiqqan Uyghur sérk artisliridin 7 nepiri kanadadin siyasiy panahliq tilep qalghan idi. Shular ichidiki sérk artisi aygül memet bir qanche yil ilgiri, kanadadiki talant sehnisige qatnishish pursitidin paydilinip, Uyghurlarning weziyitini dadilliq bilen tonushturghan idi.

Aygülning tonushturushiche sümeyyening bedinining ilastikiliqliqi alahide yuqiri bolup, bu belkim uning Uyghur élide közge körün'gen sérk artisi bolghan dadisidin qalghan tughma alahidilik we talant bolushi mumkin iken. U yene gimnastika türidiki tenheriketlerning meshiqi intayin japaliq ikenlikini bildürüp, "Bu türde üzüp chiqish üchün talantla kupaye qilmaydu, irade we chidamchanliq aldinqi shert" deydu.

200 Neper ösmür gimnastika mahirini terbiyelewatqan toruntodiki "Prémi'ér gimnastika kulubi" ning tekliplik trénéri aygülning tonushturushiche, mushu kulubning özidila torontodiki Uyghur baliliridin 5-6 nepiri terbiyiliniwatqan bolup, sümeyye ularning ichidiki netijisi bir qeder yaxshi yash notilarning biri hésablinidiken. Aygül memet xanimning chüshendürüshiche, erkin gimnastikining alahidiliki, gimnastika téxnikisi bilen sen'et birleshtürülgen heriketlerning chaqqan, kishini heyrette qaldurarliq hem körkem hem güzel bolghanliqida ipadilinidu. Maharet heriketlirining musabiqe türlirimu köp bolidu. Erkin gimnastika bir qeder küchlük bedi'iylikke ige maharet tenherikiti, buningda muzika ritimigha maslashqan chebdes heriket, küch we epchillikni ipadilepla qalmay, yene balét, ussul téxnikilirini öz ichige alghan güzel ussul qiyapiti arqiliq kishige huzur bexsh étidu.

Aygül xanimmu özlirining 4 qizini erkin gimnastika mahariti tenherikiti bilen terbiyelewatqan bolup, ularning ichide ikkinchi qizi, 9 yashliq nadire merdan 3-mart ottawada ötküzülgen 2018 yilliq gimnastika musabiqisige qatniship, hazirqi zaman maharet gimnastikisining bir qanche türide özining yéshidiki mahirlarning musabiqisige qatniship, yekke türler boyiche 1-we 2-bolghandin sirt omumiy maharet boyiche netijisi 1-bolghan. U ilgirimu musabiqilerde bir qanche qétim altun we kümüsh mis, médallar alghan iken.

Maharet gimnastikisi, choqum boshluqta mollaq étish, tengpung halette tayinish, bedenni burap sekreshke oxshash mezmunlarning bolushidek yuqiri maharet heriketlirini telep qilinidighan bir tür. Uningdin bashqa her xil mahirliq heriketliri bilen özige xas uslubqa ige gimnastika ussul muzikilirini birleshtürüp, ayallarning beden güzelliki, qiyapet güzelliki we ipadilesh güzelliki alahidiliklirini toluq namayan qilish telep qilinidu. Gerche sérk bilen erkin gimnastika ikkiliside bedenning alahide yumshaq ilastikiliqliqi telep qilinsimu, biraq bu maharet körsitishi jehette sérkkimu oxshimaydu. Erkin gimnastikidin ibaret maharet musabiqiliride qosh, yalang tornik, tengpung lim heriketliri körsitilidu. Maharet körsitishte yene shexs özi yaki adem bilen adem arisida mollaq étip tutushqa oxshash heriketlermu ishlinidu.

Erkin gimnastika 1911-yili xelq'ara musabiqe türige kirgüzülgen. Ayallarning erkin gimnastikisi 1952-yiligha kelgende andin15-nöwetlik olimpik tenheriket yighinida musabiqe türige kirgüzülgen.

Maharet tenherikiti 1932-yilidiki 10-nöwetlik olimpik tenheriket yighinida tunji qétim musabiqe türige kirgüzülgen bolup, bu erkin gimnastikining muhim terkibiy qismi hésabida musabiqige qatnashturulghan. Hazir dunyada xelq'ara maharet birleshmisi ötküzidighan eng chong musabiqe dunya maharet lewhe talishish musabiqisi bilen dunya longqisi maharet musabiqisidur. Aygülning déyishiche, gerche Uyghur diyarida Uyghurlardinmu gimnastikida alahide talantliqlar chiqiwatqan bolsimu, biraq ular her xil cheklimilerge uchrap, yuqiri derijilik musabiqilerge qatnishish salahiyitidinmu mehrum qaldurulup kelgen iken.

Aygül xanim yene kanadadila emes, belki amérika we yawropada yashawatqan Uyghurlarningmu balilirini gimnastika we bashqa tenheriket türliride terbiyelewatqanliqini, ularning öz perzentliri kélechekte dunyawi musabiqilirige qatniship, utuqlargha ériship qalsa, Uyghurlarni dunyagha tonushturidu, dégen ortaq arzuda ikenlikini bildürdi.

Qazaqistan xewerliridin melum bolushiche, yéqinda qazaqistanliq Uyghur gimnastika mahiri nariman qurbanof awstraliyening mélborn shehiride ötküzülgen xelq'araliq gimnastika musabiqiside altun médal alghan hem uning gimnastikidiki bir özgiche maharet herikitige xelq'ara gimnastika fédératsiyesi "Nariman qurbanof" dep nam bergen iken.

Toluq bet