Wetinige qaytqan roh: merhum hüsen hesen ependining hayat bayani-2

Muxbirimiz qutlan
2017-03-21
Élxet
Pikir
Share
Print
Merhum hüsen hesen ependi hayatining axiriqi yilida (2013-yili, gérmaniye)
Merhum hüsen hesen ependi hayatining axiriqi yilida (2013-yili, gérmaniye)
RFA/Qutlan


1950-Yillardin kéyin biz uchrighan külpetler, jümlidin "Yerlik milletchilik" ke qarishi heriketler, sowét "Réwiziyonizmchiliri" gha qarshi küreshler we "Medeniyet inqilabi" ning boran-chapqunliri yalghuz bizning a'ilining béshigha kelgen qismetler emes, belki pütkül Uyghur xelqi duch kelgen paji'elik kechmishlerdur.

Hazir oylap baqsam, xitay kommunist hökümiti mushu bir qatar heriketler arqiliq 1940-yillardiki milliy inqilabtin taki "Medeniyet inqilabi" ghiche bolghan ariliqta ösüp yétilgen bir ewlad yashlirimiz bilen milliy armiyidin qep qalghan péshqedemlirimizni dewr éqimidin siqip chiqiriwétishni pilanlighan iken.

Men 1960-yilidin 1966-yilighiche deslepte ghuljidiki özbék mektepni püttürdüm. Andin ghulja sheherlik 7-ottura mektepke kirip uzaq ötmeyla jahan malimanliship, oqushtin toxtashqa mejbur boldum. Dadam tartip chiqirilip yiraqqa sürgün qilin'ghan we éghir emgekke sélin'ghan bolghachqa, shu yillarda kichik turupla turmushning éghirchiliqlirini kötürüshke mejbur boldum. Kanda bala ishchi bolup ishlidim, ashxanilarda kawapchiliq we lengpungchiliq qildim, gazir purchaq sattim. Ishqilip qilghili bolidighan ishlarning hemmisini qildim.

1970-Yili a'ilimiz boyiche ghulja shehiridin heydilip ghulja nahiyesige sürgün qilinduq. Men ghulja nahiyesining yéngitam yézisigha "Ziyaliy yash" bolup chéniqishqa chüshtüm. Hayatimning newqiran chaghliri yézida harwa heydep, étiz ishi bilen ötti. Shu chüshkenche yéngitam yézisida 4 yil emgek qildim. Hayat gerche japaliq bolsimu, emma xelqimizning qoynida bu éghir künlerni ular bilen bille ötküzdüm. Yazghuchi zordun sabir bilen ene shu yillarda tonushtum. Uning yurti bostan yézisida uning bilen köpligen söhbetlerde bille boldum.

1974-Yili hayatimda burulush boldi. Men chüshken yézigha "Poméshchik, bay déhqan we bay sodigerlerning baliliridin terbiyeleshke bolidighan namzat" körsitip bérishke bir san keptu. Teliyim kélip méni namzat qilip körsitishti. Shundaq qilip, shu yili men yézidiki emgek qilip turghan jayimdin shinjang uniwérsitétining matématika fakultétigha oqushqa keldim. Aliy mektep hayati manga ilimning qimmitini, kimlikimni we insaniy ghururni ögetti. Ustazlirim muhemmed abdulla, sawut mollaxun, abduraxman wekili qatarliqlardin aliy matématika öginipla qalmastin, belki weten, milletke bolghan milliy burch tuyghusinimu ögendim.

1979-Yili oqush püttürüp ghuljidiki ana mektipim-7-ottura mektepke oqutquchiliqqa teqsim qilindim. Shuningdin tartip taki 1988-yilining axiri awstraliyege chiqip ketküche bolghan ariliqta hayatimdiki eng menilik yillarni bashtin ötküzdüm. Bu xelqimizde ilim-pen rohi, ilmiy tepekkur, milliy kimlik we millet hoquqigha bolghan tonush qayta oyghiniwatqan yillar idi. Ene ashu yillarda men pütün küchüm we zéhnimni oqutushqa qarattim. Taki wetendin ayrilghuche bolghan ariliqta nechche qarar toluq otturini püttüridighan oqughuchilargha sinip terbiyechisi boldum. Ularni bir-birlep aliy mekteplerge uzattim. Yash bir ewladta ilmiy tepekkur we milliy tuyghuni oyghitish üchün tirishtim. Ene shu oqughuchilirimdin xéli bir qismini hazir dunyaning her jaylirida uchritalaymen. Bu méning hayatimda öz wetinimde öz perzentlirimizni terbiyilesh yolida ter tökken we uningdin iptixarliq hés qilghan eng untulghusiz künlirim idi.

1988-Yili 11-ayda wetendin ayrilip awstraliyege keldim. Bu tallashning men üchün menggü öz wetinimge qaytalmaydighan "Barsa kelmes yol" bolup qalidighanliqini u chaghda hés qilmighan ikenmen. Ghuljidiki ustazim abliz sayim men awstraliyege kelgendin kéyin manga bir parche xet yézip: "Ghulja, dewrge qarshi isyan qilidighan bir oghlidin ayrilip qaldi" dégen idi.

Men 1980-yillarda zordun sabir, abduréhim ötkür we turghun almas qatarliq ustazlarning eserliri arqiliq milletning teqdiri heqqide oylinishqa bashlighan idim. Kéyinche sirttiki erkin dunyada turup millitimiz üchün bir ish qilghili bolamdu-yoq, dégen so'al izchil türde kallamdin ketmidi. Shunga 1988-yili kelgen bu pursette men qilche ikkilenmestin bu yolni tallidim. Yene biri, a'ilimizning xitay kommunistliridin körgen xorluqlirimu méni erkin dunyagha chiqip xelqimiz we yurtimiz üchün qoldin kélidighan herqandaq tirishchanliqlarni qilishqa ündigen idi.

Men ene ashu oylar bilen wetendin ayrildim!

(Dawami bar)

Toluq bet