"Oghuzxan dastani" türkiyede yéngidin neshir qilindi

Muxbirimiz erkin tarim
2017-01-30
Élxet
Pikir
Share
Print
"Oghuzxan dastani" namliq kitab
"Oghuzxan dastani" namliq kitab
RFA/Erkin Tarim

Enqerediki hajettepe uniwérsitéti tarix fakultéti oqutquchisi proféssor doktor tufan gündüz neshirge teyyarlighan"Oghuzxan dastani"ötken ay neshirdin chiqti. Istanbul yéditepe neshriyati teripidin neshir qilin'ghan 176 bettin terkip tapqan kitab 14-esirde yashighan ilxanli dölitining hökümdari we tarixchi reshidedinning"Jami'ut tewarix"namliq esirining oghuzlarning tarixi namliq qismining terjimisidin ibaret. Eserning bu qismi burun tonulghan tarixchi zeki welidi toghan teripidin türkchige terjime qilin'ghan iken. Emma tufan gündüz ependi "Jami'ut-tewarix" namliq eserning iranda neshir qilin'ghan eng axirqi nusxisidin terjime qilghan. Buningdin bashqa aptor"Jami'ot tewarix" namliq eserning béshidiki oghuz tarixi qisminimu terjime qilip kirgüzgen. Tufan gündüz neshirge teyyarlighan"Oghuzname" dastanining eng muhim alahidilikliridin biri bolsa, oghuz tamghilirining hemmisige orun bérilgenlikidedur. Kitabning axirida "Oghuzname"dastanining Uyghurche nusxisighimu orun bérilgen.

Kitabni neshirge teyyarlighan hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi proféssor doktor tufan gündüz ependi "Oghuzxan dastani" namliq kitabining kirish söz qismida, "Oghuzname" dastanining Uyghurche nusxisining kirgüzgenlikini, shuning bilen tetqiqatchilargha ikki nusxini sélishturup tetqiq qilish pursiti yaritip bergenlikini yazghan.

Aptor yene ilim dunyasida bu eser köprek "Oghuzxan dastani"yaki "Reshideddinning oghuznamisi" dep atalghachqa, ilim dunyasidiki bu adetni dawamlashturush üchün kitabqa "Oghuzxan dastani" namini bergenlikini yazghan.

Kitab kirish söz, arqidin "Jami'ut tewarix"ning birinchi qismining terjimisi, bu qisim Uyghur, qangli, qipchaq, qarluq, qalach, aghachéri we oghuzning alte oghlining isimliri namliq mezmunlarni öz ichige alidu.

Kitabda yene yaziji'oghlu alining "Seljuqname" namliq dastanidiki oghuz xaqandin nesihetler qatarliq mezmunlargha orun bérilgen.

Kitabning tashqi wariqining axirqi bétide oghuzxan toghrisida qisqiche melumat bérilip mundaq yézilghan: "Oghuzxan, oghuzlarning atisi, sansiz qehrimanliqliri bar, jahan'gir we batur, nesihet anglaydighan kichik pé'il hükümdardur".

Biz kitab heqqide köz qarishini igilesh üchün izmir ege uniwérsitéti türk dunyasi tetqiqat merkizi oqutquchisi proféssor doktor alimjan inayet we enqere hajettepe uniwérsitéti tarix fakultéti oqutquchisi doktor erkin ekrem ependiler bilen söhbet élip barduq.

Proféssor doktor alimjan inayet ependi oghuznamining ilmiy qimmiti toghrisida melumat berdi.

Doktor erkin ekrem ependi bolsa"Oghuznami"ning türk tarixi bolupmu Uyghur tarixi tetqiqatidiki ornining yuqiri ikenlikini bayan qildi.

Doktor alimjan inayet ependi "Oghuzname" dastani heqqide élip bérilghan tetqiqatlar toghrisida melumat berdi.

Doktor erkin ekrem ependi, proféssor doktor tufan gündüz teyyarlighan "Oghuzxan dastani" namliq eserning omumiy türk tarixi tetqiqati üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

"Oghuzname"ning chaghatayche, farische we qedimqi Uyghurche nusxiliri bar bolup, türkiy milletlerning tili, edebiyati, folklori, tarixi we medeniyeti heqqide melumat béridu. "Oghuzname"de türklerning atisi hésaplinidighan oghuzxanning hayati bayan qilin'ghan.

Toluq bet