Японийидә «қәдимки уйғур мәдәнийити вә японийә» дегән темида доклат берилди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2013-02-28
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Турмуһәммәд һашим әпәнди японийиниң асасий қанун түзүлгәнликини хатириләш паалийитидә сөз қилди. 2012-Йили 3-май, японийә.
Турмуһәммәд һашим әпәнди японийиниң асасий қанун түзүлгәнликини хатириләш паалийитидә сөз қилди. 2012-Йили 3-май, японийә.
RFA/Erkin Tarim

2-Айниң 28-күни японийиниң ниигата өлкилик ротарий кулубиниң орунлаштуруши билән ардә галле меһманханисида «қәдимки уйғур мәдәнийити вә японийә» дегән темида доклат берилгән.

Бу қетимқи доклат сөзләш паалийитигә дуня уйғур қурултийи тәтқиқат мәркизиниң муавин рәиси доктор турмуһәммәт һашим тәклип билән қатнашқан вә өзиниң «қәдимки уйғур мәдәнийити вә японийә» дегән темидики мақалисини кәң доклат аңлиғучиларға баян қилип өткән.

Доктор турмуһәммәт һашим лексийисиниң дәсләпки қисмида, уйғур елидики будда мәдәнийитиниң мәркизи болған күсәндин таң сулалисиниң пайтәхти чаңәнгичә тарқалған қәдимки уйғур буддизм музика мәдәнийитиниң җәвһири күсән чоң әлнәғмисиниң, хитайниң будда музика мәдәнийитигә болған тәсири, күсән чоң әлнәғмисиниң таң сулалиси арқилиқ 10-әсирдә иҗад қилинған японийиниң қәдимки музикиси һесаблинидиған гагаку (雅楽) «катта музика»ға көрсәткән тәсири үстидә тохталған.

Лексийиниң кейинки қисмида болса, японийә мәдәнийитигә төһпә қошқан чәтәлликләр ичидә уйғурларниңму барлиқини көрсәткән. Йәни қәдимки уйғурлардин шотоку 聖 徳太子 исимлик уйғурниң корийә арқилиқ японийигә кәлгәнликини вә бу йәрдә будда һәйкәлтирашлиқида аҗайип даң чиқарғанлиқини баян қилған. У лексийисидә йәнә, саимәи тәңриқут (斉明天皇, 594-661) саимәи дәвридики чоң су қурулушидин бири болған кагуяма теғиниң ғәрбийдин исогами ибадәтханиси(石上神宮)ғичә болған 12 километирлиқ су қурулушиниң, уйғурларниң кариз су системисиға асасән қурулғанлиқини сөзләп өткән. Ундин башқа япон чалғу әсваблиридин бәш тарилиқ барбапниң буддизм дәвридики уйғур чалғу әсваблиридин бири болған бәш тарилиқ барбап билән охшашлиқини, бәш тарилиқ барбапниң һазирму күсәндики миң өйләрдики там сүрәтлиридә сақлиниватқанлиқини қәйт қилип өткән.

Доктор турмуһәммәт һашим буддизм дәвридики уйғур мәдәнийитиниң япон мәдәнийитигә болған тәсири вә уйғурларниң япон мәдәнийәт хәзинисигә қошқан төһпилирини сөзләш арқилиқ японлар билән уйғурларниң қәдимдин тартипла мәдәнийәт алмаштуруш елип барғанлиқини, икки милләт оттурисидики мәдәнийәт алмаштурушниң қәдимдин тартипла башланғанлиқини тарихий пакитлар арқилиқ сөзләп өткән.

Доклат саәт он икки йеримдин саәт бир йеримға қәдәр давамлашқан. Доклатқа асаслиқи ротарий кулубиниң әзалири қатнашқан болуп, японийидики ротарий кулублири японийә университетлирида өз хираҗити билән оқуватқан чәтәллик оқуғучиларға оқуш мукапати беришни нишан қилған сахавәтчиләр бирләшмиси болуп,японийидә өз хираҗити билән оқуған көплигән уйғурлар бу оқуш мукапатиға еришип, өзлириниң оқушлирини ғәлибилик тамамлиған иди.

Биз бу мунасивәт билән доклаттин кейин нәқ мәйданға телефон қилип, доктор турмуһәммәт һашим билән телефон сөһбити елип бардуқ.

Аваз улинишидин тәпсилатини аңлиғайсизләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт