سانكتپېتېربۇرگدا ئۆتكۈزۈلگەن تۈركولوگىيە يىغىنىدا ئۇيغۇرلارغا ئائىت تېمىلارمۇ مۇھاكىمە قىلىندى

مۇخبىرىمىز ئەركىن تارىم
2015-11-03
ئېلخەت
پىكىر
Share
پرىنت
 دوكتور ئۆمەر قۇل ئەپەندى «ئوسمان باتۇر ۋە ئۇنىڭ ھەققىدە ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلار» تېمىسىدا دوكلات بەرمەكتە
دوكتور ئۆمەر قۇل ئەپەندى «ئوسمان باتۇر ۋە ئۇنىڭ ھەققىدە ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلار» تېمىسىدا دوكلات بەرمەكتە
RFA/Erkin Tarim


رۇسىيەنىڭ سانكىتپېتېربۇرگ دۆلەت ئۇنىۋېرسىتېتى تۈركولوگىيە فاكۇلتېتىنىڭ قۇرۇلغانلىقىنىڭ 180 - يىللىقىنى خاتىرىلەش مۇناسىۋىتى بىلەن 26 - ئۆكتەبىر كۈنىدىن 28 - ئۆكتەبىر كۈنىگىچە «خەلقئارالىق تۈركىي خەلقلەرنىڭ تىللىرى ۋە ئەدەبىياتى» ماۋزۇلۇق ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى ئۆتكۈزۈلدى.

بۇ يىغىندا ئۇيغۇرلارنىڭ تىلى،تارىخى مەسىلىلىرى بويىچىمۇ ماقالىلەر ئوقۇلغان. خەۋەرلەردىن مەلۇم بولۇشىچە، بۇ يىغىننىڭ ئېچىلىش نۇتىقىنى سانكتپېتېربۇرگ دۆلەت ئۇنىۋېرسىتېتى شەرقشۇناسلىق فاكۇلتېتى تۈركولوگىيە كافېدراسى مۇدىرى نىكولاي نىكولايېۋىچ، رۇس - تۈرك مەدەنىيەت مەركىزى مۇدىرى يەھيا ۋەتەنيار سېيىدوۋىچ قاتارلىق كىشىلەر سۆزلىدى.

مەزكۇر يىغىندا ئۇيغۇرلار توغرىسىدا تۈركىيەدىن ئەنقەرەدىكى غازى ئۇنىۋېرسىتېتى ھازىرقى زامان تۈركىي تىللىرى ۋە ئەدەبىياتلىرى فاكۇلتېتى ئۇيغۇر تىلى ئوقۇتقۇچىسى دوكتور ئايسۇن دەمىرەز گۈنەرى خانىم ۋە ئىستانبۇل ئۇنىۋېرسىتېتى تۈركولوگىيە تەتقىقات ئىنستىتۇتى مۇتەخەسسىسى دوكتور ئۆمەر قۇل ئەپەندىلەر دوكلات ئوقۇغان.

بىز مەزكۇر ئىككى مۇتەخەسسىسنىڭ يىغىندا ئوتتۇرىغا قويۇلغان تېمىلارغا ئائىت مەلۇماتلىرى ۋە چۈشەنچىلىرىنى ئىگىلىدۇق.

دوكتور ئايسۇن دەمىرەر گۈنەرى خانىمنىڭ مەلۇمات بېرىشىچە، يىغىننىڭ ئېچىلىش مۇراسىمىدا رۇسىيە پەنلەر ئاكادېمىيىسى شەرق قول يازمىلىرى ئىنستىتۇتى مۇدىرى پروفېسسور لىنا پاپوۋا قىلغان نۇتۇق كىشىلەرنىڭ دىققەت - ئېتىبارىنى تارتقان. ئۇ، دوكلاتىدا كۆرۈنۈشلەر ئارقىلىق سانكتپېتېربۇرگدا تۈركولوگىيە تەتقىقاتىنىڭ قاچان قانداق باشلانغانلىقىنى، قىسقىسى پېتېربۇرگ ئۇنىۋېرسىتېتىدا 180 يىلدىن بېرى تۈركىي مىللەتلەرنىڭ تىللىرى ۋە ئەدەبىياتلىرى توغرىسىدا ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلارنى مىساللار بىلەن تەپسىلىي بايان قىلىپ ئۆتكەن. بۇ ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنىغا ئوتتۇرا ئاسىيا تۈركىي جۇمھۇرىيەتلىرى، گېرمانىيە، تۈركىيە، كورېيە، خىتاي ۋە موڭغۇلىيە قاتارلىق دۆلەتلەردىن 80 تۈركولوگ ئىشتىراك قىلغان.

دوكتور ئايسۇن دەمىرەر گۈنەرى خانىم يىغىندا ئوقۇپ ئۆتۈلگەن ئىلمىي دوكلاتلار توغرىسىدا مەلۇمات بېرىپ مۇنداق دېدى:

ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلى توغرىسىدا مەن «ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى - لىق قوشۇمچىسىنىڭ ئىشلىتىلىشى ۋە - لىق قوشۇمچىسى بىلەن ياسالغان قوشما قوشۇمچىلار» تېمىسىدا بىر دوكلات بەردىم. يىغىندا ئوتتۇرا ئاسىيا تۈركىي جۇمھۇرىيەتلىرى، ياپونىيە، كورېيە، تۈركىيە ۋە خىتاي قاتارلىق دۆلەتلەردىن كەلگەن تۈركولوگلار ئىلمىي دوكلات بەردى. بۇلارنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلار ۋە ئۇيغۇر تىلى توغرىسىدىكى دوكلاتلارنىڭ كۆپلۈكى دىققىتىمنى تارتتى. ئۇيغۇر تىلى ۋە ئەدەبىياتى توغرىسىدىكى ماقالىلەرنىڭ كۆپى قەدىمكى ئۇيغۇرچە توغرىسىدا بولۇپ، ئىستانبۇل ئۇنىۋېرسىتېتى تۈركولوگىيە تەتقىقاتى ئىنستىتۇتى مۇتەخەسسىسى دوكتور ئۆمەر قۇل ئەپەندى بولسا «ئوسمان باتۇر ۋە ئۇنىڭ ھەققىدە ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلار» تېمىسىدا دوكلات بەردى. يىغىندا تۈركىي تىللىرى ۋە ئەدەبىياتلىرى توغرىسىدا 80 ئەتراپىدا ئىلمىي دوكلات ئوقۇپ ئۆتۈلدى. يېقىندا بۇ ماقالىلەر، ماقالىلەر توپلىمى شەكلىدە نەشر قىلىنىدىكەن.

ئەنقەرە غازى ئۇنىۋېرسىتېتى ئۇيغۇر تىلى ئوقۇتقۇچىسى دوكتور ئايسۇن دەمىرەر گۈنەرى خانىم يىغىن جەريانىدا تۈركولوگىيە كۆرگەزمىسىمۇ ئېچىلغانلىقىنى بۇ يەردە بەك قىممەتلىك قول يازمىلىرىنى كۆرگەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى:

يىغىن جەريانىدا 27 - ئۆكتەبىر كۈنى سانكتپېتېربۇرگ دۆلەت كۇتۇپخانىسىغا باردۇق، ئۇ يەردە تۈركىي مىللەتلەر ئەدەبىياتى ۋە مەدەنىيىتى توغرىسىدا بىر كۆرگەزمە ئېچىلغان ئىدى. بۇ كۆرگەزمىدە تۈركىي مىللەتلەردىن داڭلىق يازغۇچىلارنىڭ كىتابلىرى، تۈركولوگىيە ھەققىدە نەشر قىلىنغان پۈتۈن ئەسەرلەر قويۇلغان ئىدى. يىغىن ئەھلى بۇ كۆرگەزمىنى ئېكسكۇرسىيە قىلدۇق. بۇ يەردىمۇ ئۇيغۇر تىلى توغرىسىدا نەشر قىلىنغان كىتابلارنىڭ كۆپلۈكى دىققىتىمنى تارتتى. قەدىمكى ئۇيغۇر تېكىستلىرى توغرىسىدا ئېلىپ بېرىلغان تەتقىقاتلار ناھايىتى كۆپ ئىكەن.

ئىستانبۇل ئۇنىۋېرسىتېتى تۈركولوگىيە تەتقىقات ئىنستىتۇتى مۇتەخەسسىسى دوكتور ئۆمەر قۇل ئەپەندى يىغىندا بەرگەن ئىلمىي دوكلاتى توغرىسىدا مەلۇمات بېرىپ مۇنداق دېدى:

مەن يىغىندا «ئوسمان باتۇر ھەرىكىتى توغرىسىدىكى تەتقىقات ئەسەرلىرى» ھەققىدە دوكلات بەردىم. ئاخىرىدا تۈرك مەدەنىيىتى ۋە دۇنيا مەدەنىيىتىگە زور تۆھپە قوشقان ئۇيغۇرلارنىڭ بۈگۈنكى ۋەزىيىتى توغرىسىدىمۇ قىسقىچە توختىلىپ ئۆتتۈم.

دوكتور ئۆمەر قۇل ئەپەندى رۇسيەنىڭ سانكتپېتېربۇرگ شەھىرىدە 3 كۈن داۋاملاشقان تۈركىي مىللەتلەرنىڭ تىللىرى ۋە ئەدەبىياتلىرى ماۋزۇلۇق يىغىندا ئۇيغۇرلار توغرىسىدا بېرىلگەن دوكلاتلارنىڭ كۆپ ئىكەنلىكىنى بايان قىلىپ مۇنداق دېدى:

دۇنيانىڭ ھەر قايسى جايلىرىدىن كەلگەن تونۇلغان تۈركولوگلار ئىشتىراك قىلغان 3 كۈن داۋاملاشقان بۇ يىغىننىڭ ئەڭ مۇھىم تەرىپى ئۇيغۇرلار توغرىسىدا بېرىلگەن ئىلمىي دوكلاتلارنىڭ كۆپ بۆلىشى ئىدى. يىغىندا ئوقۇپ ئۆتۈلگەن ئىلمىي دوكلاتلارنىڭ كۆپى ئۇيغۇرلارنىڭ تىلى، ئەدەبىياتى، تارىخى ۋە مەدەنىيىتى توغرىسىدا ئىدى. مەن، بىر تارىخچى بولۇش سۈپىتىم بىلەن ئۇيغۇرلارنىڭ تۈركولوگىيە تەتقىقاتىغا تۈرك ۋە دۇنيا مەدەنىيىتىگە قوشقان تۆھپىسىنىڭ بۇنداق ئوتتۇرىغا قويۇلۇشى ئىنتايىن مۇھىم دەپ ئويلايمەن.

بۇ يىغىندا يەنە تۈركولوگىيە ئۈستىدە ئېلىپ بېرىلىۋاتقان تەتقىقاتلارغا ئائىت ماقالىلارمۇ ئوقۇلغان.

پىكىرلەر (0)
Share
تولۇق بەت