Wélisipitlik seyyah - sultan usmanof amérikidiki erkinlik sepiride

Muxbirimiz gülchéhre
2018-10-25
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérikida erkinlik sepirini bashlighan wélisipitlik seyyah sultan osmanof seper üstide radiyomizni ziyaret qildi we muxbirimizning ziyaritini qobul qildi. 2018-Yili 25-öktebir, washin'gton.
Amérikida erkinlik sepirini bashlighan wélisipitlik seyyah sultan osmanof seper üstide radiyomizni ziyaret qildi we muxbirimizning ziyaritini qobul qildi. 2018-Yili 25-öktebir, washin'gton.
RFA/Gülchéhre

18 Kilogram kélidighan ikki chaqliq wélisipitke zapas chaq, jiddiy qutquzush buyumliri qatarliq seper lazimetlikliri qoshulup 48 kilogramliq yük-taqisi bilen amérikida erkinlik sepirini bashlighan sultan usmanof 25-öktebir küni seper üstide radiyomizni ziyaret qildi. U Uyghur we qazaq qérindashlirining amérikidiki Uyghurlargha hemde Uyghurlarni qollighuchi barliq kishilerge yollighan otluq salamlirini élip kelgenlikini bildürdi. Bügün biz bu alahide méhman bilen qizghin söhbette bolduq.

Sultan usmanof 1976-yili almutada tughulghan bolup, uning ata-anisi ilgiri ghuljidin qazaqistan'gha köchüp chiqqan Uyghurlardin iken. Beden chéniqturushni adet qilghan sultan usmanof buningdin 10 yil awwal dunyani sayahet qilish, özini chéniqturush meqsitide wélisipitlik seperni bashlighan iken. U ilgiri qazaqistan, qirghizistan qatarliq ottura asiya döletliri, yawropa elliri we yaponiye bolup, jem'iy 18 döletning tagh-dawanlirini wélisipit bilen aylinip chiqqan. Bezide yalghuz, bezide özige oxshash seyyahlar bilen birlikte kezgen. U nöwette amérika sepirini yalghuz bashlighan.

Uning almutadiki ayali we 3 perzentimu uning wélisipitlik sepirini qollap kelgen iken. Bu nöwet uning amérikida erkinlik sepirige atlinidighanliqidin xewer tapqan almutadiki Uyghurlar uni zor ümid we tilekler bilen uzitip qoyghan.

Ilgiri u peqet dunyani körüshni meqset qilghan bolsa, bu nöwet u ay-yultuzluq sherqiy türkistan bayriqini qadap, yol boyi Uyghurlarni tonushturup mangghan. U bizning sorighan so'alimizgha töwendikidek jawab berdi:

- Hawa sowup qalghinigha qarimay amérikida erkinlik sepirini bashlishingizda birer alahide meqset barmu?
- Biz almutada turup xitay hökümitining Uyghur we qazaq qérindashlirimizgha qattiq zulum qiliwatqinini anglighan bolsaqmu, héchnéme qilip bérelmiduq. Uyghurlarning weziyiti eng éghir mezgillerde amérika Uyghurlarni eng küchlük qollighan we qollawatqan dölet bolup qaldi. Shu sewebtin men erkinlik sepirim arqiliq amérikigha teshekkürümni bildürüsh bilen birlikte yene Uyghurlargha ilham bermekchimen.

Sultan ependi wélisipitlik dunyani aylinish jeryanida ikki sa'ette bir toxtap sepirini dawamlashturghan. Yük-taqliri ichidiki özi qurashturghili bolidighan chédiri uning qonalghusi iken. U nyu-yorktin washin'gton'gha kelgüche ene ashu chédirda 4 yerde qonup kelgen.

- Wélisipit bilen dunyani aylinish dawamida siz uchrighan eng zor qiyinchiliq we riqabet néme?
- Bu seper insandin jismaniy quwwettin bashqa tebi'etke jeng élan qilishtek küchlük bir irade we rohni telep qilidu, eng zor riqabet hawarayi, yeni yamghur we shamal.

- Bu tewekkül seperliringizdin alghan eng zor ilhamingiz néme?
- Dunyani aylinish jeryanida nurghun döletlerni we ajayip tebi'etni kördüm, her xil renglik, her xil tilliq insanlarni uchrattim, eng jiq ögen'ginim insanliq, manga eng zor tesir qaldurghini insanlardiki méhri-muhebbet boldi.

- Sultan ependi, bu nöwetlik sepiringizde qazaqistan bayriqidin bashqa yene amérika hem sherqiy türkistan bayriqinimu bille élip méngipsiz, buningdin némini ipade qilmaqchi boldingiz?
- Biz erkinlik üchün birlishishimiz kérek. Méningche, insanda peqet irade bolidiken her ish mumkinchilikke érishidu. Men Uyghurlargha we bashqa insanlargha özümning emeliyitim bilen shundaq signalni bermekchi.

Qazaqistandin wélisipitlik sepirini bashlighan sultan ependi dunyani aylinish erkinlik sepirining axirqi qismida xitaygha kirish, bolupmu Uyghurlar wetinidiki qeshqer, turpan we ürümchini aylinip, axirida ghuljidiki qorghas chégrasi arqiliq qazaqistan'gha qaytip bérishtek yol-liniye pilani barliqini bayan qildi. U bu qanche riqabetlik bolmisun, özining choqum bu seperni pilani boyiche tamamlash iradisidin waz kechmeydighanliqini bildürdi.

U bu seperning muhimliqini "Uyghurlarning hazirqi weziyitide saqlap turghili bolmaydu" dégen sözler bilen ipade qildi. Igilishimizche, bir türkiye shirkitide adwokatliq bilen shughulliniwatqan bu tewekkülchi amérikidiki erkinlik sepirini ishqa ashurush üchün hetta xizmitidin istépa bérip yolgha chiqqan iken.

Amérikidiki erkinlik sepiride eng chongqur derijide hés qilghanlirini "Amérika bek chong, bek chong iken" dep teswirligen bu xushxuy tewekkülchi yene "Amérikidiki sepirimde eng jiq körginim bugha-maral we tiyinlar boldi" dep chaqchaq qildi.

Uning amérikidiki omumiy seper musapisi 3500 kilométirdin ashidiken. Biz bu tewekkülchi Uyghurgha amanliq, uning erkinlik sepirige ongushluq tiliduq.

Toluq bet