Musteqil döletler hemdostluqining yighini échildi

2006-11-29
Élxet
Pikir
Share
Print
musteqil-doletler-300.jpg
Musteqil döletler hem dostluqidiki döletlerning tashqi ishlar ministirliri 2006 – yili 27 – noyabir küni bélorusiyining paytexti minsikte. AFP

Rusiye agéntliqlirining uchurliridin melum bolushiche, 28-noyabir küni bélorusiyining paytexti minks shehiride musteqil döletler hemdostluqigha eza döletler aliy rehberliri yighini échildi. Mezkur yighin'gha 11 döletning rehbiri ishtirak qilghan, biraq özbékistan rehbiri islam kerimop bu yighin'gha qatnashmighan.

Özbekistanliq analizchi malik mensurning qarishiche, musteqil döletler hemdostluqining yighinida mezkur teshkilatning kélechiki we iqtisadiy munasiwetlerni rawajlandurush asasiy muzakire témisi bolghan. Nöwette, musteqil döletler hem dostluqining teqdirini qandaq bir terep qilish kün tertipige qoyulghan bolup, musteqil analizchilar sowét ittipaqining yimirilishini qolgha keltürüsh üchün qurulghan mezkur teshkilat alliqachan öz wezipisini ada qilip boldi dep qarimaqta. Her bir qisim memliketler bu teshkilattin chiqip ketkenlikini élan qilghan idi.

Musteqil döletler hemdostluqi parchilinishqa qarap yüzlenmekte

Ötken yili 26-awghust küni tataristanning paytexti qazanda ötküzülgen musteqil döletler hem dostluqigha eza döletler bashliqlirining yighinida mezkur teshkilatini tarqitiwétish teklipi muzakire qilin'ghan bolsimu, emma netije qazinalmighan. Lékin yighin qatnashquchiliri birdek halda musteqil döletler hemdostluqini islah qilip, uni qayta teshkilleshni qarar qildi. Bu asasliqi mezkur teshkilatning ünümdarliqini ashurush, uning pa'aliyetlirini iqtisadiy jehettin teminlesh we bashqilargha qaritilghan. Bu yil yazda rusiye prézidénti wladimir putin musteqil döletler teshkilatigha eza memliketlerning rehberlirini moskwagha chaqirip yighin achqanda bir qisim dölet bashliqliri her xil bahane bilen qatnashmighan idi.

Sowét ittipaqining yimirilishi bilen shekillen'gen musteqil döletler hemdostluqi mewjut bolghan 15 yildin buyan künsayin parchilinishqa qarap yüzlenmekte.

Musteqil döletler hemdostluqigha eza döletler yildin –yilgha öz aldigha siyaset belgileshke qarap tereqqi qilip, burunqi bir gewdiliktin ayrimiliqqa qarap yüzlen'gen bolup, hetta démokratik inqilab ghelibe qilghan ukra'iniye, gruziye we qirghizistan birliship, öz aldigha ayrim bir rayon xaraktérliq xelq'araliq teshkilat qurushqa qarap yüzlen'gen hemde musteqil döletler teshkilatini islah qilishni, bu rayonda démokratiyini ilgiri sürüshni otturigha qoymaqta.

Rusiye bu teshkilattin paydilinip, oz tesirini tiklimekchi

musteqil-doletelr-hemdostli.jpg

Analizchilar rusiyining öz jughrapiyiwi siyasiy menpe'etlirini kapaletke ige qilish üchün musteqil döletler hemdostluqidin paydilinish herikiti bashlighanliqi hetta buning terkibide kolléktip bixeterlik kélishimi teshkilati dep atalghan herbiy –siyasiy guruhni berpa qilip, aldi bilen ottura asiya rayonida öz küchini tiklesh üchün herbiy bazilarni quruwatqanliqini ilgiri sürüshmekte.

Özbékistanliq analizchi kamaliddin rabbimopning qarishiche, gerche rusiye musteqil döletler teshkilatidin paydilinip, pütün sabiq sowét ittipaqidek bir shekildiki sistémini berpa qilishqa intilsimu, lékin uning ichki mesililiri tolimu éghirdur. Uning hetta buninggha héch imkaniyetlirimu yoqtur.

Xewerlerdin qarighan, rusiye armiyisi bash qomandanliq shitabining bashliqi baluyéwskiy 2007-yili rusiye teweside musteqil döletler hem dostluqining ramkisi astidiki kollektip bixeterlik kélishimi teshkilatining herbiy manéwirni ötküzidighanliqini élan qilghan bolup, hazir jiddiy teyyarliqlar élip bérilmaqta. Rusiye öz tesirini tikleshte yenila herbiy jehettiki qudritige tayanmaqta.

Uchurlardin qarighanda, yene rusiye bilen bél rusiye ittipaqdash dölet bolush mesilisi heqqidimu uzundin buyan muzakire élip barghan bolsimu, ukra'iniye özini rusiyidin qachurghan idi. Lékin bu qétim prézidént wiktor yushénko mezkur yighin'gha biwasite qatnashqan.

Ottura asiya döletliri rehberliridin nursultan nazarbayéw, qirghizistan rehbiri qurmanbék baqiyéw, tajikistan rehbiri émam eli raxmanopla musteqil döletler hemdostluqini islah qilip, uni saqlap qélish teshebbuslirini otturigha qoyush bilen rusiye rehbiri bilen pikir ortaqliqi hasil qilghan. (Ümidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet