Mayik pompiyo: amérika-xitay otturidiki sürkilish mustebitlik bilen erkinlikning chiqishalmasliqi

Muxbirimiz nur'iman
2020-11-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyo ependi "Nikson prézidént kutupxanisida" sözde. 2020-Yili 23 iyul.
Amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyo ependi "Nikson prézidént kutupxanisida" sözde. 2020-Yili 23 iyul.
AP

10-Noyabir ronald régan instituti, erkinlik we démokratiye merkizi amérikaning tashqi siyasetliri üstide mexsus yighin uyushturghan. Amérika tashqi ishlar ministirliqining ministiri mayik pompiyo amérkaning qimmet qarishi we amérikaning qimmet qarishigha tehdit boluwatqan xitay kompartiyesi heqqide mexsus toxtalghan.

Pompiyo sözide, amérikaning her waqit erkinlik teripide turidighanliqini alahide tekitligen. U amérikaning dawamliq ittipaqdashliri bilen hemkarliship "Xitay xirisi" aldida téximu küchlük, téximu ochuq-ashkara heriket qilidighanliqini bildürgen.

U yene mundaq dégen: "Küchlük bolush we ochuq-ashkara bolush amérikaning dunyadiki erkinlikning birinchi tehditi bolghan xitay kompartiyesige taqabil turushining asasi. Xushallinarliq yéri shuki, öz-özige xoja bolallaydighan erkin döletler biz terepte turuwatidu. 40 Yildin buyan biz nishanimizni yoqitip qoyduq. Béyjing yürgüzgen siyasetlerning damigha chüshüp kettuq, xitay kompartiyesining mahiyitini bilelmiduq. Ular nomussizlarche insaniy qedir-qimmetni ayaq asti qildi. Biz izchil shuni tekitlep kelduq, amérika xitaygha oxshash xelq'ara munasiwetlerde hergizmu bir partiyining qa'idilirige asaslanmaydu. Amérika addiy bolsimu küchlük erkinlik xaraktéri bolghan, xelq'ara sehnide rol oynashni xalaydighan her qandaq döletni qollaydu. Biz xitay hakimiyitidin xataliqigha mes'ul bolush, ochuq-ashkara bolush, öz-ara menpe'et yetküzüshni telep qiliduq. Yene emdi amérikaning soda-sana'itige buzghunchiliq qilish, her qaysi orunlargha 'jasus' kirgüzüsh, eqli hoquqni oghirlash qatarliq qilimishlarni toxtitishi kéreklikini eskertip qoyduq."

Mayik pompiyo özi qatnashqan her qandaq yighin we söhbetlerde Uyghur, tibet, xongkong mesilisini da'im tilgha alidighan bolup, u bu nuqtini bu qétimmu untup qalmghan. U mundaq dégen: "Kishilik hoquq depsendichilikige sel qaralmasliqi kérek. Xitay kompartiyesining shinjang, tibet we bashqa yerlerdiki basturushini qobul qilghili bolmaydu."

U yene urghuluq qilip munularni qoshumche qildi: "Tinchliqni qoghdash üchün, bu xirislar peqet diplomatik tirishchanliqnila emes belki herbiy küchnimu telep qilidu".

Pompiyo nutqi dawamida özining 30 aydin béri tashqi ishlar ministiri bolush süpiti bilen nurghun döletlerde ziyarette bolghanliqini, ziyaretlerde ittipaqdash döletlerni xitayning mahiyiti, asasi niyitidin agahlanduridighanliqi, gherb döletlirining ghalib kélidighanliqi, heqiqetning hamini ashkarilinidighanliqini tekitligen.

Pompiyo: "Nöwette xelq'ara siyasette tartishiliwatqini amérika-xitay otturisidiki pétishalmasliq bolmastin, belki mustebitlik bilen erkinlikning chiqishalmasliqi" ikenlikini alahide eskertken.

Pompiyo nutqi dawamida réganning sabiq sowét ittipaqining xirislirigha taqabil turushi bilen hazirqi tiramp hökümitining xitay kompartiyesining hiyle-mikirlik siyasetlirige taqabil turushini sélishturghan.

U amérikaning ittipaqdash döletler bilen birlikte xitay kompartiyesige téximu küchlük taqabil turidighanliqini tekitligen

U axirida mundaq dégen: "Biz barliq xirislargha taqabil turushimiz we bu xirislani yéngishimiz kérek. Dölitimizning nishanigha ishinimiz kérek. Qimmet qarishimizgha ige chiqishimiz, we hayat usulimizni qoghdishimiz kérek. Chünki biz amérikaliqlarning wedisige sheksiz ishimiz. Amérikaning qurulush pirinsipi özgiche, kelgüsige bolghan wedisimu alahide. Amérikaning ichidila emes ittipaqdash döletler arisidimu amérika yol bashlap mangalaydu. Biz birleshsek téximu küchlinimiz. Téximu erkin bolimiz, ishenchimiz ashidu. Birlikte xitay xirisigha taqabil turalaymiz".

Toluq bet