Қарамайдики уйғур мәһәллиси сирлиқ вә шиддәтлик от апитиниң һуҗумиға учриди

Мухбиримиз гүлчеһрә
2015-03-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қарамайдики уйғур мәһәллисидә йүз бәргән от апити
Қарамайдики уйғур мәһәллисидә йүз бәргән от апити
RFA/Ihsan


24 - Март кечидин 25 - март таң атқичә болған бу кечә қарамайдики аммиға нисбәтән интайин тәшвишлик, қорқунчлуқ, апәтлик кечә болди. Қарамайдики йәрлик аһалиләрниң 25 - март радийомизға йәткүзгән җиддий учуриға қариғанда, шу күни техи таң атмаста - йерим кечә саәт 1ләр әтрапида қарамай дашигоға җайлашқан«қассаплар мәһәллиси» дәп аталған кәпилик өйләр мәһәллисидә, шиддәтлик от апити йүз бәргән, бәхткә қарши 9 бал боранда от тез ямрап өчүрүшму пәвқуладдә мүшкүл болған. От кетип 5 саәткичә толуқ өчүрүлмигән.

Қарамайдики от апити һәққидә даириләр қисқичә хәвәр тарқитиватқан болсиму, мунасивәтлик тәпсилий учурларниң тарқилип кәтмәслики үчүн җиддий тәдбирләр алмақта. Радийомизға кәлгән учурға асасән қарамайдин игилигән мәлуматлиримиздин бу зор от апитигә учриған амминиң асасән уйғурлар икәнлики, апәттә өлүш, еғир ярилиниш паҗиәлириниң көп икәнлики ашкариланди.

25 - Март хитай мәркизи теливизийиси вә башқа ахбаратларму қарамайда 20 йилдин буян көрүлүп бақмиған бу пәвқуладдә зор от апити һәққидә хәвәрләр тарқатти. Дәсләпки хәвәрдә апәтниң қаримай феңхуа олтурақ райониға йеқин җайдики кәпилик мәһәллиләрдә йүз бәргәнлики, униң үстигә қаттиқ боранға тоғра кәлгәнлики үчүн от үчүрүш вә қутқузуш хизмәтлириниңму мүшкүл болғанлиқи тәкитләнди. Қаримайдики аммиға қаратқан телефон зияритимиздин һөкүмәт ахбаратлири тилға алмайватқан апәтниң хәвәрләрдикидин еғирлиқи ашкариланди.

Өз исмини вә авазини ашкарилмаслиқ шәрти астида мәлумат бәргүчи қарамайдики уйғурлардин бири, от апитиниң еғир болғанлиқи һәққидә амма арисида һәр хил гәп болуватқан болсиму, һөкүмәт тәрәпниң техи ашкарилимиғанлиқини, апәт райониға йеқин җайдики бир мәсчиттә дәсләп 25 - март әттигәндә 6 мейитниң намизи чүшүрүлгәнликини билдүрди:

Яридарларниң әһвали һәққдә йәниму тәпсилий мәлумат елишқа тиришқан болсақму, даириләр учур тарқилишини җиддий контрол қилған болғачқа имкан болмиди, яридарларниң бир қисми апирилған қарамай шәһәрлик мәркизи дохтурханиниң җиддий қутқузуш бөлүми мәсули һәтта бундақ бир от кетиш вәқәсидин хәвирим йоқ дегән җавабни бәрди.

Қарамай шәһиридики йәнә бир ханимниң билдүрүшичә, от апитигә учриған амма қарамай шәһәрлик 11 - башланғуч мәктәпкә орунлаштурулған.У өзиниң апәткә учриған юртдашлириға ярдәм қилиш истикидә берип көргәнлирини баян қилип мундақ деди: «мәктәп дәрвазиси алдида лиқ адәм. Уйғурниң уюшқақлиқини йәнә бир қетим һес қилдим. Йотқан, көрпә, маддий боюмлар, кийим - кечәкләр асасий җәһәттин һәл бопту. Бовақ балиға зака керәккән.... Бири шундақ девиди, һәммиси магизинға кирип бәс - бәстә зака елишқа алдириди. Емизгси бармикән ? пайпиқичу, пайпиқи ? булмиқичу?...... Көзлиримдин яшлар чиқип кәтти. Мәктәп дәрвазисидин кирәлмәйватқанлар " немә керәккән? " дәп дәрваза ичигә тәлмүрмәктә. Һөкүмәт яхши орунлаштуруветипту. Бир аилидин бәш бала билән аниси қаза қипту, дадиси еғир дәриҗидә көйүпту. Мәсчит алдидиму машина, адәмләр көп. Пәтигә кирип тонушмайдиған қериндашлиримиз билән қучағлишип йиғлап көрүштуқ. Алла ятқан йерини җәннәттә қилғай, макансиз қалғанларниң мүшкүлини асан қилғай, амин !!»

Һөрмәтлик радийо аңлиғучилар, 1950 - йилларда қарамайда зор нефит записи байқалғандин кейин, қарамай хитайниң әң чоң нефит ишләпчиқириш базисиға айланған. Буниң билән қарамайниң иқтисади тез тәрәққий қилип, 2008 - йилиға кәлгәндә, қарамайниң йиллиқ малийә кирими 66 милярд сомға йәткән. Буниң билән қарамай киши беши оттуричә кирими, хитайдики 659 шәһәр бойичә биринчи орунға өткән. Һалбуки, йеқинқи йилларда мана бу бай - баяшат шәһәрдә көчмән хитайлар нопусиниң шиддәт билән ешиши билән уйғурларниң барғанчә чәткә қеқилип бу шәһәргә сиғмай һәйдиливатқанлиқи, ишсиз қалдурулуватқанлиқидәк әһваллар вә бу һәқтики наразилиқлар радийомизға йәткән иди. Қарамайда уйғурлар олтурақлашқан кәпилик икки мәһәллиниң даириләр тәрипидин түрлүк баһаниләр билән мәҗбурий тарқақлаштурулуватқанлиқи, икки миңчә уйғурларниң буниңға пикир топлап мунасивәтлик органларға наразилиқ билдүрүватқанлиқи вә шу сәвәбтин бәзи мәһәллиләрниң вақтинчә чеқилиштин қутулуп қалғанлиқи мәлум болған иди.

Даириләр мәзкүр от апитиниң келип чиқиш сәвәби үстидә тәкшүрүш елип бериватқанлиқини билдүрди. Бу әснада уйғур иҗтимаий таратқулирида мәзкүр от апитиниң келип чиқишиниң гуманлиқ вә сирлиқ тәрәплири үстидә қияслирини баян қиливатқан уйғур көзәтчиләр, бу паҗиәлик от апити йүз бәргән орунниң даириләрниң тарқақлаштуруш пилани ичидики мәһәллиләриниң бири болған «қассаплар мәһәллиси» икәнлики билән бағлап қияс қилғанда, тасадипи йүз бәргән вәқәликигә гуман туғүлидиғанлиқини оттуриға қоймақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт