Америкадики уйғур яшлириниң қурбан һейтлиқ бирлик вә өмлүк садаси

Мухбиримиз үмидвар
2019-08-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Америкадики йәл университети қатарлиқ университетларда музика кәспи оқуған нахшичи вә музикант қәйсәр әнвәр әпәнди нахша ейтмақта. 2019-Йили 11-авғуст.
Америкадики йәл университети қатарлиқ университетларда музика кәспи оқуған нахшичи вә музикант қәйсәр әнвәр әпәнди нахша ейтмақта. 2019-Йили 11-авғуст.
RFA

11-Авғуст әтигини америка пайтәхти вашингтон әтрапидики көп қисим уйғурларниң бир йәргә җәм болуп, бирликтә қурбан һейт намизини оқуши вә бирликтә һейтлишишидин кейин шу күни ахшими америкадики уйғур яшлириниң бирләшмә қурбан һейт кәчлик паалийити өткүзүлди. Мән пешқәдәм сүпитидә америкиниң вирҗинийә, марйланд вә башқа штатлиридин кәлгән бир қанчә йүз яш уйғур бир йәргә җәм болған бу кәчлик паалийәтниң иштиракчиси болдум! уйғур игилик тиклигүчиләр бирлики уюштурған бу паалийәткә яшларниң мутләқ көп қисми қатнашқан. Тәхминән 150 әтрапида өз вәтинидин, ата-анилиридин, қовм-қериндашлиридин йирақта яшаватқан бу яшлар самаға чүшүп, һейт кәйпиятлирини юқири көтүрүшти.

Көпчиликниң қурбан һейтини тәбриклигән йиғин риясәтчилири муһаҗирәттә, өз ата-анилири вә қериндашлиридин йирақ йәрләрдә өтәватқан бу қурбан һейтиниң яшларға қериндашлиқ, достлуқ, өмлүк туйғуси ата қилишни мәқсәт қилидиғанлиқини илгири сүрүш билән уйғур игилик тиклигүчиләр бирлики мәсули қуззат алтайни сөзгә тәклип қилди. Қуззат алтай сөзидә 8-авғуст күни америкадики уйғур җамаитиниң өзиниң көрүнәрлик вәкиллиридин бири, журналист вә әдиб һәм өмүр бойи өз миллити үчүн күрәш қилған абдулһәким илтәбир әпәндидин айрилғанлиқи һәм шу йәрдә униңға атап хәтму-қуран қилинғанлиқини, 11-авғуст күни болса охшашла бу җайда пүтүн уйғур җамаити җәм болуп һейт намизи оқуғанлиқи һәм һейтни тәбрикләнгәнликини тәкитлиди. У, яшларниң мәзкур паалийитиниң бурун пиланланғанлиқи үчүн абдулһәким бақи пәрзәнтлириниң қошулуши билән әмәлдин қалдурулмай өткүзүлгәнликини әслитиш билән биргә өз миллити, өз хәлқи үчүн һармай-талмай күрәш қилған, қәләм тәвритип өз әсәрлири билән хәлқини тәрбийәлигән кишиләрниң әбәдий һөрмәткә сазавәр болидиғанлиқини тәкитлиди.

Яшларниң һейтлиқ паалийити наһайити мол сәнәт номурлири билән толған болуп, қоюқ уйғур миллий өй әнәниси бойичә гиләм үстигә селинған көрпидә олтуруп, чай ичкән қияпәттә муңлуқ уйғур нахшилирини орундиған яш һәвәскарларниң вә башқа нахшичиларниң нахша ейтиш маһаритиму юқири вә авазлириму йеқимлиқ иди.

Уйғур яшлириниң мәзкур қурбан һейтлиқ кәчлик паалийитигә риясәтчилик қилғучи америкадики йәл университети қатарлиқ университетларда музика кәспи оқуған нахшичи вә музикант қәйсәр әнвәр уйғур хәлқиниң 1944-1945-йиллиридики шәрқий түркистан инқилабиниң ақсудики күрәшлириниң йетәкчиси, от йүрәк шаир лутпулла мутәллип әйни вақитта орундиған «зөһрә җаним» нахшисини вайиға йәткүзүп орундиғанда зал ичидә һаяҗанлиқ чаваклар яңриди.

Әнә шу чавак яңратқанлар вә усулға чүшкән яшлар арисида шу күни әтигини уйғур җамаитиниң һейт намизиға имамлиқ қилип, җамаәтни күчлүк һаяҗанға салған сәуди әрәбистанда 5 йил диний илим өгәнгән әнқәрҗанму бар иди. Әнқәрҗан уйғур миллитиниң өз диний, миллий вә мәдәнийәт кимликини қоғдиши вә уни раваҗландурушиниң өзлирини сақлап қелишидики муһим амиллардин һесаблинидиғанлиқини тәкитлиди.

Зияритимизни қобул қилип, мәзкур яшларниң қурбан һейтлиқ паалийитиниң мәқсити вә әһмийити һәққидә чүшәнчә бәргән уйғур игилик тиклигүчиләр бирликиниң мәсули қуззат алтай уйғур миллитиниң бүгүнкидәк бир қанчә милйон кишисиниң лагерларға солинип, паҗиәлик вәзийәткә дучар болған, миллий, мәдәнийәт вә диний кимликлири зәрбигә учраватқан әһвалда, яшларни бир йәргә җәм қилип, хитай даирилири тәрипидин қаттиқ чәклимигә вә хараб қилишқа учраватқан уйғур миллий мәдәнийити вә миллий сәнити арқилиқ өзлиридики мәниви роһни күчәйтишни зөрүрлүкини тәкитлиди. У: «бу арқилиқ биз баш әгмәйдиғанлиқимизни, роһимизниң сунмайдиғанлиқини билдүрмәкчимиз, чүнки. Хитай компартийәси бизни йиғлисун демәкчи, әмма биз йиғлимаймиз, уларниң мәқсити бизни баш әгдүрүш, тиз пүккүзүштур! , әмма биз тиз пүкмәймиз» дәп хитаб қилди.

Яш имам әнқәрҗан бирликтә һейт өткүзүш уйғурларниң өмлүки, бирликини күчәйтиштә, йәнила зор әһмийәткә игә икәнликини, ислам дининиңму сәнәтни вә мәдәнийәтни чәклимәйдиғанлиқини тәкитлиди.

Яшларниң бу қетимқи һейт паалийити америка уйғур җамаити тарихидики көлиминиң чоңлуқи, мәзмунлириниң моллуқи, яш талантларниң қабилийити қатарлиқ җәһәтләрдин тунҗи қетимлиқи болуп һесаблиниду. Бу паалийәт арқилиқ уйғур яшлири арисида қабил нахшичилар, музикантлар, чалғучилар күчиниң барлиқини, һәтта зөрүр болғанда америка уйғур җамаитиниң яхши вә күчлүк бир сәнәт гурупписи қуруш имканийити барлиқини намаян қилди.

Қабил нахшичи мирзатниң бир йүрүш миллий роһқа вә миллий пураққа толған нахшилири юқири кәйпият вә иқтидар билән орундалған болуп, униң яқа-юртларда сәрсан болуп өткән мусапир-йетимлар һәққидики нахшисидики җәңгиварлиқ роһи яшларниң қәлбини ләрзигә салди.

Ахирида, қуззат алтай әпәнди уйғур игилик тиклигүчиләр бирликиниң буниңдин кейинки өзлириниң қисқа вә узун муддәтлик нишанлири һәққидә тохтилип, уйғур яш әвладлириниң миллий мәдәнийити, миллий кимликини күчәйтиш, уларни уйғур ана тили, диний, тарихи вә мәдәнийәт билимлири билән тәрбийәләш, шу арқилиқ чәтәлләрдики уйғур җамаитини техиму раваҗландурушни өзлириниң нишанлири қилғанлиқини әскәртти. У һазирғичә өзлириниң уйғурларниң лагерларға солиниш мәсилиси вә башқа диний вә миллий мәсилилиригә аит көп паалийәтләрни өткүзгәнликини әскәртти.

Америкадики уйғур җамаити асаслиқи пайтәхт вашингтон әтрапидики вирҗинийә, марйланд қатарлиқ штатларға тарқалған. 2009-Йилидин кейин америкадики уйғурларниң, болупму яшларниң сани тез көпийишкә башлиған болуп, вирҗинийә уйғур җамаитиниң муһим мәдәнийәт мәркизигә айланған.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт