Қирғизистанда уйғур тарих-мәдәнийәт музейи ечилмақта

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2019-07-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қирғизистанда ечилған уйғур тарих-мәдәнийәт музейидин бир көрүнүш. 2019-Йили 23-июл. Қирғизистан.
Қирғизистанда ечилған уйғур тарих-мәдәнийәт музейидин бир көрүнүш. 2019-Йили 23-июл. Қирғизистан.
RFA/Feruze

Игилишимизчә, қирғизистан пайтәхти бишкәк шәһириниң әтрапидики алатав йезисида уйғур тарих-мәдәнийәт музейи ечилмақчикән. Мәзкур музейда йеқинқи 20 йилдин буян қирғизистандики уйғур җамаити арисидин йиғивелинған уйғур миллий чалғу әсваблири, уйғурларниң күндилик турмушиға даир буюмлар шундақла уйғур хәлқиниң иҗтимаий тарихиға даир йиғилмилар көргәзмигә қоюлидикән.

Бу мунасивәт билән йеқинда «иттипақ» җәмийитиниң рәиси әсқәр қасимоф башлиқидики һәйәт алатав йезисиға тәклип қилинған. Улар мәзкур йезида йеңидин ечилмақчи болған музейни зиярәт қилиш билән бир вақитта өзлириниң қиммәтлик тәклип-пикирлирини оттуриға қоюшқан. Мәзкур һәйәт бәш кишидин тәшкилләнгән болуп, улар «иттипақ» җәмийитиниң рәиси әсқәр қасимоф, қирғизистан мәдәнийитигә әмгәк сиңдүргән рәссам сабитҗан бабаҗаноф, русийәниң санкит-петербург шәһиридин кәлгән уйғур зиялийси һәмраҗан амрақ, сиясий пәнләрниң магистир намзати рәһимҗан һапизи вә җамаәт әрбаби ярмуһәммәт абдуллайефтин ибарәт.

Мәлум болушичә, мәзкур музей әкбәр кәримофниң шәхсий хираҗити вә әмгики билән ечилмақчи икән. У өз қоли билән төмүр вә қапақлардин һәр хил сәнәт буюмлирини ясап музейға қойған шундақла қирғизистан, өзбекистан вә қазақистанларни арилап уйғурларға мунасивәтлик тарихий вә миллий буюмларни сетивелип, өз музейиға қойған икән.

Радийомиз зияритини қобул қилған әкбәр кәримоф өзиниң мәктәптики вақитлиридин тартипла уйғур хәлқиниң тарихи вә мәдәнийитигә қизиқип кәлгәнликини баян қилди. У мушу музей арқилиқ уйғур хәлқиниң бай мәдәнийәт мираслирини башқа хәлқләргә тонуштурмақчи болуватқанлиқиниму тәкитләп өтти. У йәнә мәзкур музейдики йиғмиларни қазақистан, моңғулийә, вийетнам вә башқа дөләтләрдин кәлгән меһманларниңму зиярәт қилғанлиқлирини билдүрди.

Игилишимизчә, әкбәр кәримоф қурған бу музейни һәрқандақ инсан халиған вақитта һәқсиз зиярәт қилса болидикән. Әкбәр әпәнди йәнә зиярәт қилғучиларға музейдики йиғмиларни шәхсән өзи чүшәндүрүп беридикән. 

Қирғизистан уйғурлириниң «иттипақ» җәмийити йеқинқи оттуз йилдин буян уйғурларниң тил-йезиқи, тарихи, мәдәнийити вә өрп-адәтлирини сақлаш вә раваҗландуруш җәһәтләрдә тиришчанлиқ көрситип кәлмәктә. Илгири түрлүк сәвәбләр түпәйли қирғизистанда яшаватқан 70 миңдин артуқ уйғур аһалиси җамаәт ишлириға вә уйғурларниң миллий мәдәнийәт паалийәтлиригә анчә арилишип кетәлмигән иди. Бүгүнки күндә уйғурлар вәтинидики еғир вәзийәт түпәйлидин қирғизистандики уйғурлар, болупму уйғур яшлири өзлириниң миллий тил-йезиқи, тарихи вә мәдәнийитини йәниму чоңқур өгинишкә, миллий кимликини йәниму күчәйтишкә тиришмақта. 

Қирғизистандики уйғур зиялийси ярмуһәммәт абдуллайеф зияритимизни қобул қилип, уйғур дияридики мәктәпләрдә уйғур тил-әдәбияти дәрсиниң чәкләнгәнликини, уйғур пәрзәнтлириниң өз тарихидики мәшһур шәхсләрни билиш вә улардин өгиниш пурситидин мәһрум қалдурғанлиқини баян қилди. Мушундақ бир пәйттә қирғизистанда уйғур тарих-мәдәнийәт музейиниң ечилиши қирғизистандики уйғур яш-өсмүрлирини вәтәнпәрвәрлик роһида тәрбийиләш ишлирида муһим рол ойнайдиғанлиқини тәкитлиди.

Қирғизистан мәдәнийитигә әмгәк сиңдүргән рәссам сабитҗан бабаҗаноф уйғур тарих-мәдәнийәт музейини зиярәт қилғанлиқини, мәзкур музейға қоюлған самавәр, бөшүк вә уйғур деһқанларниң түрлүк турмуш буюмлириниң өзини алаһидә җелп қилғанлиқини, бир рәссам болуш сүпити билән мәзкур музейға ярдәм беришни һәрвақит халайдиғанлиқини билдүрди.

Русийәниң санкит-петербург шәһиридин кәлгән уйғур зиялийси һәмраҗан амрақ әпәндиму радийомиз зияритини қобул қилип, әкбәр әпәндиниң вәтәнпәрвәрлик роһи вә һүнәр-сәнәткә хуштарлиқини махтиди. Қирғизистанда қурулған бу музейниң муһим әһмийәткә игә икәнликини тәкитләп өтти.

Әкбәр кәримоф қирғизистанда уюштурулған һәр хил көләмдики көргәзмиләргә актиплиқ билән қатнишип, аяли саламәт ханим билән биргә өз музейидики йиғмиларни көп хиллаштуруш, бу арқилиқ уйғур хәлқиниң бай мәдәнийитини намаян қилишқа тиришчанлиқ көрсәтмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт