Рәнагүл турсун: «йүриким чидимисиму, қилғанлиримни һәргиз хата дәп ойлимаймән»

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2020-03-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Бир уйғурниң хәлқаралиқ чоң базар алдидин телефон сөзлишип кетиватқан көрүнүши. 2014-Йили 17-сентәбир, үрүмчи.
Бир уйғурниң хәлқаралиқ чоң базар алдидин телефон сөзлишип кетиватқан көрүнүши. 2014-Йили 17-сентәбир, үрүмчи.
AFP

Хитай һөкүмитиниң уйғур районидики юқири бесимлиқ сиясәтлири күнсери еғирлаватқан пәйттә муһаҗирәттики уйғур җамаитиниңму хитай һөкүмитиниң һәр хил тәһдитлиригә вә биваситә бесимиға учраватқанлиқи мәлум.  

Ата-анилири, балилири, йеқин дост-бурадәрлири билән алақиси үзүветилгән муһаҗирәттики уйғурлар җаза лагери түзүлмиси вә дуняға вәһимә селиватқан коруна вируси сәвәблик әндишәләнмәктә. Улар әндишә вә сеғинишлирини һәр хил усуллар арқилиқ ипадилимәктә.

Йеқинда түркийәдики «гүнҗәл сәнәт» журнилида норвегийә уйғур комитетида вәзипә өтәватқан рәнагүл турсунниң анисиға йезилған мәктупи елан қилинған. Мәктупта рәнагүл турсунниң ата-анисиға болған муһәббити вә сеғиниши ипадиләнгән болуп, рәнагүл турсун ата-аниси билән әң ахирқи қетим 2011-йили көрүшкән икән.

Рәнагүл турсунниң анисиға язған мәктупи төвәндики қурлар билән башлиниду: «мән саңа бир қетимму мәктуп язалмидим ана, чүнки саңа өзүмни аңлитиш үчүн мәктупқа яки сөзләргә еһтияҗим йоқ иди. Һәр қандақ нәрсини көзлиримгә қарап биләләйттиң, (чүнки мән дегән ана, сәнму ана болғанда чүшинисән) дәйттиң.»

Рәнагүл турсун 1986-йили үрүмчидә туғулған. 2010-Йили норвегийәгә келип йәрләшкән. Торда рәна айбала яшар дегән намда көплигән әдәбий әсәрләрни елан қилған. Уйғурчә тор бекәтлири тақилиштин бурун, рәнагүл турсун әркин сидиқ, абдувәли аюп қатарлиқ уйғур зиялийлири билән бирликтә «бағдаш» ториниң мәхсус зияритини қобул қилған. Зиярәт хатириси елан қилинғандин кийин рәнагүл ханимниң дадиси туюқсиз телефон қилип, торда қалаймиқан гәп қилмаслиқни җекилигән.

Хитай һөкүмити 2016-йилидин буян уйғур тор бекәтлирини қамал қилишни башлиған болуп, уйғур мунбәрлириниң көпинчиси тақалған. Уйғур тор бекәт қурғучилири, сәһипә башқурғучилири вә тор язғучилири тутқун қилинған болуп, радийомиз 2016-йили 6-айда «мисраним» ториниң корладики тор бәт башқурғучиси турсунҗан мәмәт «бағдаш» ториниң саһиби әкбәрҗан әсәт, даңлиқ тор язғучи вә «бозқир» блогиниң саһиби өмәрҗан һәсән қатарлиқ көзгә көрүнгән тор язғучилириниң тутқун қилинғанлиқини дәлиллигән иди.

Рәнагүл ханим 2013 -йили тилшунас һәмдулла абдурахманниң оғли яшар һәмдулла билән норвегийәдә той қилған. Рәнагүл ханим зияритимиз җәрянида  ата-анисиниң той мурасимиға қатнишалмиғанлиқини, никаһ мурасимида  ата-анисидин дуа алалмиғанлиқини әсләп мундақ дәйду: «мән миңлиған чәтәлдики уйғурларға охшаш тойида, никаһида, йәни һаятиниң әң муһим күнлиридә йүз туранә дуа қилип бәргүдәк ата-аниси вә йеқинлири йенида болмиған уйғурларниң пәқәтла бири.»

Рәнагүл ханимниң қейнатиси һәмдулла абдурахман уйғур аптоном районлуқ тил-йезиқ комитети луғәт бөлүминиң сабиқ мәсули болуп, у мәзкур орунда 35 йил хизмәт қилип, 2016-йили пенсийәгә чиққан. 2019-Йили 3-айда хитай даирилири тәрипидин тутқун қилинип лагерға соланған. Мәзкур вәқә рәнагүл ханимниң бу һәқтики гуваһлиқ видийолиридин кейин радийомиз тәрипидин дәлилләнгән иди.

2015-Йилиниң ахириға кәлгәндә рәнагүл турсунниң уруқ-туғқанлири билән алақиси пүтүнләй үзүлгән. 2016-Йилиниң ахиридин башлап дадиси биләнму алақиси үзүлгән. Пәқәт аписи биләнла арилап алақилишип туралиған. 2018-Йили норвегийә уйғур комитетиға хизмәткә кириши билән бирликтә рәнагүл ханимға келидиған биваситә яки васитилик тәһдитләр көпийишкә башлиған. Нургүл ханим бу һәқтә тохтилип мундақ дәйду: «вәтәндин келидиған тәһдитләрму көпийишкә башлиди. Маңа әң еғир кәлгини апамниң бир қанчә қетим йиға арилаш һәтта мәндин өтүнүш тәләппузида қойған тәләплири болди. Һәммиси җавабсиз қалди. Йүриким чидимисиму, мушу йолни таллиған икәнмән, әлвәттә мушу йолда меңишим керәк.»

Көзәткүчләрниң қаришичә, уйғурларниң нөвәттики сиясий реяллиқи муһаҗирәттики уйғур язғучилириниң асаслиқ иҗадийәт темиси һесаблинидикән. Нургүл ханим зияритимиз давамида анисиға язған мәктуп һәққидә тәпсилий тохталди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт