Uyghur pa'aliyetchiler rayondiki hökümet kadirlirigha zerbe bérish herikitige inkas qayturdi

Muxbirimiz méhriban
2017-02-13
Élxet
Pikir
Share
Print
 Saqalliq bir buwayni  uruwatqan kadir qurban
Saqalliq bir buwayni uruwatqan kadir qurban
RFA/Arslan

Xitay taratqulirining xewer qilishiche, 2016-yili Uyghur diyaridiki teptish organliri 800 din artuq hökümet kadirining intizamgha xilapliq qilish délosini tekshürüp bir terep qilghan. Mezkur xewer chet'ellerdiki Uyghur teshkilatliri we pa'aliyetchilerning jiddiy diqqitini qozghidi. Dunya Uyghur qurultiyining bash katipi dolqun eysa we bashqa Uyghur pa'aliyetchilerning qarishiche, da'irilerning dawamlashturuwatqan qattiq qol siyasiti we bu siyasetni ijra qilish jeryanida bir türküm hökümet emeldarlirini jazalashqa bashlighanliqi, da'irilerning chet'ellerdiki démokrat hökümetlerning tenqidlishige uchrawatqan milliy basturush siyasitining krizis ichide qalghanliqining we rayondiki muqimliq we menggülük eminlikni saqlishining teske chüshüwatqanliqining ipadisi déyishke bolidiken.

Xitay xelq torining 13-féwraldiki xewiride 11-féwral küni Uyghur aptonom rayon da'irilirining 2016-yilliq teptish xizmiti xulase yighini achqanliqi, yighinda bultur bir yil ichide 800 din artuq hökümet kadirining qanuniy jawabkarliqqa tartilghanliqi élan qilindi. Xewerde tilgha élin'ghan qanuniy jawabkarliqqa tartilghan kadirlarning jinayi qilmishliri we 2017-yilidiki xizmet nishanida rayonning muqimliqi we ebediy eminlikige kapaletlik qilish tekitlinip, özining xizmet mes'uliyitini ada qilmighan hökümet kadirlirining qattiq bir terep qilinidighanliqining tekitlinishi diqqet qozghidi.

Xewerdin melum bolushiche, yighinda 2016 yili pütkül rayon teweside intizamgha xilapliq qilish bilen tekshürülüp délo turghuzulghan hökümet xizmetchiliri sani 835 neper dep élan qilin'ghan. Bulardin para élish, xiyanet qilish bilen eyiblen'gen kadirlar 687,xizmette mes'uliyetsizlik qilish jinayiti artilghan kadirlar 148 neper dep élan qilinip, teptish organliri ularni, üstidin tekshürüsh élip bérip délo turghuzghandin kéyin, sotning bir terep qilishigha tapshurghan. Mezkur xewerde yene, yighinda teptish organlirining 2017-yildiki wezipisi heqqide toxtilip, "Uyghur aptonom rayonidiki ijtima'iy muqimliq we ebediy eminlik bash nishanini chöridep, zorawanliq, térrorluq jinayetlirini qanun boyiche qattiq jazalap, nazaret qilish we tekshürüshni kücheytish" tekitlen'genliki bayan qilin'ghan.

Dunya Uyghur qurultiyi bash katipi dolqun eysa ependi we amérika Uyghur birliki re'isi élshat hesen ependiler radiyomiz ziyaritini qobul qilip, da'irilerning yéqindin buyan yürgüzüwatqan siyasitige we rayon weziyitidiki özgirishlerge yéqindin diqqet qilip kéliwatqanliqini bildürdi.

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa ependi, da'irilerning yéqindin buyan muqimliqni tekitlep, qattiq basturushni kücheytkenliki we öz siyasitini ijra qiliwatqan hökümet kadirlirining, bolupmu Uyghur qatarliq yerlik milletlerdin bolghan hökümet kadirlirining sadaqitini sinawatqanliqini bildürüp, bu arqiliq da'irilerning rayondiki hökümranliqini téximu mustehkemleshke urunuwatqanliqini tekitlidi.

Dolqun eysa ependi bayanida, da'irilerning nöwette heriket tüsini alghan bu xil zerbe bérish dolquni qozghishi, Uyghur aptonom rayon da'irilirining jawabkarliqni wezipe ijra qiliwatqan hökümet kadirlirigha artip, ularni jazalash arqiliq xitay merkizi hökümiti aldidiki jawabkarliqtin, xelq'araning tenqidlishidin qutulush yolini izdep, yerlik xelqning naraziliqini peseytishke urunuwatqanliqini bildürdi.

Amérika Uyghur birlikining re'isi élshat hesen ependi ependi, ötken hepte ürümchide échilghan 2016-yilliq teptish organliri xizmet xulase yighini heqqidiki xewer we uningdin bashqa birnechche aydin buyan élan qiliniwatqan hökümet kadirlirining jazaliniwatqanliqi heqqidiki xewerlerge yéqindin diqqet qiliwatqanliqini bildürdi.

Élshat ependi da'iriler 10-féwral jüme küni élan qilghan hökümet xewiridiki jazalan'ghan 7 neper Uyghur kadirni neqil élip, xitay hökümet da'irilirining Uyghur kadirlarni jazalashta her waqit ulargha "Xizmette mes'uliyitini ada qilmasliq, wezipe ijra qilishta mes'uliyitini ada qilmasliq, biperwaliq qilish, diniy radikalliq we milliy bölgünchilik heriketlirige zerbe bérishte iradisi mustehkem bolmasliq, ikki yüzlimilik qilish" qatarliq jinayetlerni artishi, emeliyette xitay da'irilirining Uyghur qatarliq xitay bolmighan yerlik kadirlargha ishenmeslik pozitsiyisining ashkara ipadilinishi we rayonda mustemlike siyasiti yürgüzüwatqanliqining pakiti ikenlikini bildürdi.

Élshat hesen ependi da'irilerning rayondiki hökümet kadirlirigha qarita bu xil heriket tüsini alghan omumyüzlük tekshürüsh, zerbe bérish we we jazalash herikiti yürgüzüshidiki meqsiti heqqide toxtilip, yéngi emeldar chén chüen'goning wezipige olturghandin kéyin bir tereptin özige sadiq bir türküm hökümet kadirlirini etrapigha toplash bilen bille, xitay hökümet da'irilirining rayonda yürgüzüwatqan qattiq qolluq basturush siyasitining meghlubiyitidiki jawabkarliqni bir türküm hökümet emeldarlirigha artish, ularni jazalash arqiliq yüz bérish éhtimali bolghan téximu zor qarshiliq heriketlirining aldini élishqa urunuwatqanliqini, emma da'iriler Uyghurlargha qaratqan milliy basturush siyasitini özgertmigüche rayonda özliri arzu qilghan menggülük eminlikke yételmeydighanliqini bildürdi.

Toluq bet