Uyghur déhqanliri "Yashan'ghanda kütünüsh sughurtisi" gha qatnishishqa mejburlanmaqta

Sughurtigha qatnashturush siyasiti mejburiy élip bériliwatqan bolup, sughurta shirketliri aridin yaxshi tapawet qiliwatqan bolsimu, köp sandiki namrat déhqanlargha nisbeten éghir iqtisadi yük bolmaqta.
Muxbirimiz gülchéhre
2013-01-31
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur élidiki namrat Uyghur ata-bala.
Uyghur élidiki namrat Uyghur ata-bala.
RFA/Shohret Hoshur

Xitay siyasiy kéngesh shinjang Uyghur aptonom rayonluq 11-nöwetlik komitétining 1-yighinida atalmish "Xelq turmushini yaxshilash" qurulushi heqqide élip bérilghan muzakirilerde Uyghur élining jenubida otturiche térilghu yer kölimi barghanche aziyip térilghu yéri yoq yéngi ewladlarning köpiyishige egiship kélip chiqiwatqan, ularning yashash we chiqish yoli mesilini hel qilishta, hazir yézilarda yolgha qoyuluwatqan yéngiche dawalinish sughurtisi we ömür sughurtisining qaplash da'irisini yenimu kéngeytish pikirliri otturigha qoyghan. Uyghur déhqanlarning inkaslirigha qarighanda, déhqanlargha bext élip kélidu dep teshwiq qiliniwatqan bu xil sughurtigha qatnashturush siyasiti mejburiy élip bériliwatqan bolup, sughurta shirketliri aridin yaxshi tapawet qiliwatqan bolsimu, köp sandiki namrat déhqanlargha nisbeten éghir iqtisadi yük bolup qalghan.

Xitay dölet ishliri mehkimisi ötken yili 7-ayda tarqatqan, az sanliq millet ishlirining 12-besh yilliq pilanida, milliy rayonlarda üch türlük asasiy dawalinish sughurtisi we yashan'ghanda kütünüsh sughurtisi omumlashturulidighanliqi otturigha qoyulghan idi. Derweqe xitay adem küchi bayliq we ijtima'iy kapalet ministirliqining tor bétidiki statistikilardin ashkarilinishiche, hazir xitay boyiche 700 milyon sheher, yéza ahalisi yashan'ghanda kütünüsh sughurtisi da'irisige kirgüzülgen bolup qaplash da'irisi 70% ke yetken.

"Bir yilda yüz yüen tapshursanglar, 60 yashtin ashqanda her ayda éyigha 60 yüen ma'ashliq bolup qalisiler" mana bu, hökümet we sughurta shirketlirining Uyghur déhqanlirigha bériwatqan wedisi, bu xil wediler arqiliq nöwette pütün Uyghur élidiki16 yashtin ashqan yéza nopusidikilerning her biri yilda 100 yüen chiqim qilip ömür sughurtisi sétiwalidu. Qeshqerning bir yézisidiki Uyghur déhqan yashan'ghanda kütünüsh sughurtisining özinimu, uningdin özige qandaq menpe'et kélidighanliqinimu éniq bilmeydu, emma u bu xil ömür sughurtisigha mejburlashning heqsizliq ikenlikini bilidu. U ikki yildin buyan sughurtigha qatnishishqa mejburlandi, iqtisadi qiyinchiliq tüpeyli sughurtini sétiwalalmighanda bolsa kent da'irilirining türlük qiyin ‏- qistaqlirigha uchridi.

Uyghur élidiki xitay teshwiqat wasitilirining siyasiy kéngesh mexsus xewerliridin ashkarilinishiche, bu qétim ürümchide échilghan siyasiy kéngesh yighinida, Uyghur aptonom rayonluq siyasiy kéngesh ezasi abdusalam imirbaqi "Jenubiy shinjangda otturiche térilghu yer kölimi künséri aziyip kétiwatqan ehwalda, bolupmu 1986- yilidin kéyin tughulghan, emma térilghu yéri yoq bir ewlad kishilerni nuqtiliq tekshürüp, bularning yashash we chiqish yoli tépish mesilisini hel qilip, namratlarni yölesh omumiy nishanning öz qerelide ishqa éshishigha shara'it yaritip bérish kérek" dep otturigha qoyghan.

Halbuki, xotenning guma nahiyisidiki bir déhqan ömrining axirida alidighan 60 yüen ma'ash üchün hazirdin bashlapla namratliqta, qattiqchiliqta yashashning erzimeydighanliqini, yilliq kirimi ikki ming yüen'gimu yetmeywatqan köp sandiki Uyghur déhqan a'ililiri üchün élip éytqanda kishi béshigha yiligha yüz yüendin chiqim qilmaq intayin qiyin ikenlikini, bu siyasetning emeliyetke uyghun emeslikini otturigha qoydi shundaqla "Hökümet 60 yashtin ashsang, ayda atmish yüen ma'ash bérimen dep wede qilghiche, ballirimizgha hazir térip yeydighan'gha yer bergini toghra idi..." deydu.

Toluq bet